“İlâhî aşk, en kudretli tecellisini güzel insan çehresinde gösterir. Fakat bu bakış temiz olmalı, her türlü çirkin ihtiraslardan uzak bulunmalıdır. Gerek mahbubun gerek mahbubenin böyle bir hisle temaşası, ilâhî aşka mazhar kılar ve Hakk‘a eriştirir."
_________
AŞK ANLAYIŞI VE AŞKLARI
“Sevginin sebebi güzelliktir. Çünkü güzellik, bizatihi sevilen şeydir. Sevgi üç mertebe üzeredir:
1- Tabii sevgi: Bu avamın sevgisidir. Gâyesi hayvani ruh konusunda ittihad, bir araya gelmedir. Eserleri, tezahürleri şehvet ve aksiyon bakımından sonunda nikâhtır. Zira sevgi şehveti insanın bütün mizacına ve bünyesine yayılır. Tıpkı renkli bir şeyde rengin yayılması gibi. Tabii sevgi kendi cismani maksatlarına nail olunan sevgidir. Mahbub, sevgili buna ister sevinsin isterse sevinmesin, hiç fark etmez. Günümüzde insanların çoğunun sevgisi böyledir. Tabiî sevgi iki nevidir: Tabiî ve unsurî sevgi. Tabiî sevgi kendi zatındandır. Egoist bir sevgidir. Burada seven sevileni ancak onun malı olarak ve lezzet, zevk için sever; sevilenin kendisi için değil.
2- Ruhani sevgi: Bunun gayesi, mahbuba, yani sevilene benzemektir. Sevilenin rızasını, gönlünü kazanmak için gayret sarf etmektir. Sevdiğini, sevdiği için, onun şahsı için sevmesidir. Çünkü tabii sevgide seven sevileni ancak kendi nefsi için sever. Leylâ‘nın Mecnun‘u ruhanî aşk makamındaydı. Çünkü konuştuğu her şeyde "Leylâ! Leylâ!..." diye haykırıyordu. Zira kendisinin Leylâ için kaybolmuş olduğunu sanıyordu.
3- İlâhî sevgi: Bu sevgi ise, Allah‘ın kullara olan, kulların da Allah‘a olan sevgisidir. Bu sevgi Allah‘ın bizlere olan sevgisidir."
_________
AŞK ANLAYIŞI VE AŞKLARI
“Aşk muhabbette ifrattır, yahut müfrit, çok fazla, aşırı muhabbettir. Bazıları demiştir ki, akıl ile idare edilen sevgide hiçbir hayır yoktur. Heva, hoşlanmak, garaz, arzulamak, meyl, gönül kaptırmak ancak bir aşk hareketinden olur.
Kadınların kadrini bilen ve onların sırlarını, inceliklerini bilen kimse, onları sevmekte zahitlik yapmaz. Aksine kadınları sevmek arif olanın kemalinden, olgunluğundandır.”
_________
AŞK ANLAYIŞI VE AŞKLARI
“Nefse galebe için yegâne vasıta aşktır. Nasıl ki, tecelliye sebep de aşk olmuştur. Bizi ancak aşk hakka kavuşturabilir. Hakikî aşk insan ruhunun ruh-ı mutlak olan Allah’a karşı bir iştiyakıdır.”
_________
AŞK ANLAYIŞI VE AŞKLARI