Yazar:
İbn Hazm El-Endelüsi
Çevirmen:
Mahmut Kanık
Tahmini Okuma Süresi:
8 sa. 37 dk.
Sayfa Sayısı:
304
Basım Tarihi:
Temmuz 2020
İlk Yayın Tarihi:
1022
Yayınevi:
İnsan Yayınları
Orijinal Adı:
طوق الحمامة في الألفة والألاف
Orijinal Dil:
Arapça
Orijinal Ülke:
Mısır
ISBN:
9789755747699
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Diğer Baskılar
13 diğer baskı · Tümünü Göster
Güvercin Gerdanlığı
2.011 okunmaİnsan Yayınları · Temmuz 2020 · 304 s.
Güvercin Gerdanlığı
608 okunmaSufi Kitap Yayınevi · 2018 · 304 s.
Güvercin Gerdanlığı
390 okunmaİlgi Kültür Sanat Yayınları · Ocak 2018 · 288 s.
Güvercin Gerdanlığı
250 okunmaKapı Yayınları · 2 Temmuz 2018 · 320 s.
Güvercinin Gerdanlığı
96 okunmaŞule Yayınları · 6 Ekim 2017 · 320 s.
Güvercin Gerdanlığı
85 okunmaİnsan Yayınları · Ocak 2015 · 300 s.
Yorumlar ve İncelemeler
Aşktan özge şey revâ mı / Sarfetmeye gevher-i kelâmı..
Puan vermedi·304 syf.·
2025 14. kitabı
Aşktan özge şey reva mı
Sarfetmeye gevher-i kelamı..
Şehy Galip haklıydı. Aşk, hakkında en çok kelime sarfedilen konu oldu. Hem de Habil'le Kabil'den beri. Herkes bir tarafından tuttu aşkı. Kimi uzun şiirlerle anlattı, kimi tek bir beyte sığdırdı. Kimi romanlar yazdı aşka dair kimi sayfa sayfa kitaplar. Sonra masallar, hikayeler, tiyatro eserleri, filmler, şarkılar. En sevilenleri hep aşka dair olanlar oldu. Şairler, filozoflar, yazarlar hiç geri durmadı aşkı anlatmaktan. Hatta ilahî aşksa mesele, mutasavvıflar sözün daha güzelini söyledi. Ama mensubu kalmamış da olsa bir mezhebin imamı kabul edilen ve pek çok ilim dalında kendini yetiştirmiş güçlü bir İslam hukukçusunun da aşk ve âşıkların halleri üzerine bir eser yazması nadirâttan oldu. Daha ne olsun, Zahirî mezhebinin temsilcisi, aşırı tasavvufî oluşumlara karşı eleştirel bakışı ile meşhur, fıkıh, hadis, kelam ve edebiyat alanında söz sahibi büyük İslâm alimi İbn Hazm aşktan bahsediyor. İşte bu yüzden Güvercin Gerdanlığı'nın ayrı bir yeri vardır aşktan bahsedenler listesinde.
İbn Hazm bu eserini henüz otuz dört yaşındayken, çok değer verdiği bir dostunun kendisinden aşkın ne olduğunu, sebeplerini, belirtilerini, bitişini, sevginin önünü açan veya yolunu kesen şeyleri tüm gerçekliğiyle anlatan bir inceleme yazması talebine cevap olarak kaleme almıştır. Eserinde sadece bizzat tanık olduğu veya güvenilir kişilerin kendisine aktardığı olayları örnek olarak vermiştir. Herhangi bir kusuru ortaya dökmemek ve saygın birini rencide etmemek amacıyla, eserine aldığı bazı olayların kahramanlarını isim vermeden veya mahlas kullanarak anmıştır. Öte yandan bahsettiği olaylar herkes tarafından biliniyorsa veya sahibi, adının duyulmasından rahatsızlık duymayacaksa daha da önemlisi ibret alınacak bir
Sevgiye ve Sevene Dair Ders Kitabı :)·304 syf.·İnsan ve Duygular
9/10
2024 12. kitabı
Eser, “Sevgiye ve Sevenlere Dair” yazılmış, tabiri caizse bunların anatomisini çıkarmış gibi sunulmuş. İskender Pala’nın “Kalp” kitabı, bana sanki kalp üzerine ders olsa kitabı bu olurdu dedirtmişti. Bu eser de, sevgi üzerine ders kitabı gibi.
Kitabın isminin manası da giriş bölümünde yer alıyor. “Güvercin Gerdanlığı”, güvercinlerin boynunda bulunan halka biçimindeki tüyler, klasik İslâm edebiyatında, boyna geçen ve ölünceye kadar çıkmayan "aşk zinciri" sembolü olarak birçok şair tarafından kullanılmış. İbn Hazm da bunu, kitabının ana teması olan “aşk”; daha çok da “sevgi ve sevenin halleri”ne sirayet etmiş özellikleri temsilen de kullanmış olduğunu düşündüm.
Kitap, aşkın mahiyeti, türleri gibi konulardan başlayıp, sevenin her halini bu kadar detaylı sunan başka kitap var mıdır bilmiyorum. Her bahsettiği hali, bir hikaye ile anlatıp sonrasında “bunu anlatan bir şiir yazdım” tarzında cümlelerle şiirine geçiyor. Alıntıların çoğunu bu şiir bölümlerinden paylaştım.
Anlatım gayet sağlam, cümleler çoğu kez güçlü ve bazen sarsıcı gelebiliyor. Çünkü, her halin durumunun aslını hissedilen şiddette aktarmış duygusu veriyor. Sevenin halinden anlar hale gelmek gibi düşünebilirsiniz. Eleştiri gibi aktarılan noktalar, bazı araştırılması elzem gibi duran kısımlar -her ne kadar kitabın genel temasına çok bağlı olmasa da- sert ve bazen çok genelleyici gelse de, çoğu yerdeki doğru ve güçlü ifadeleri gölgede bırakacak kadar baskın değiller.
Okumaktan keyif duymanın yanında, hislerinizi olgunlaştırmanızı sağlayacak bir bilge hava olmasını sevdim daha çok. İnsana dair temel duygu ihtiyacı olan sevginin, insan gibi türlü hasletlere sahip bir canlının elinde bin farklı şekil ve hale bürünmesine tanık olmak, başta kendinizi sonra diğer insanları anlayabilmeniz yönünde katkı sağlayacağını
Derin bir çözümlemeye girmeden...Aşk
Aşk nedir?
Bu kitap bir aşk hikayesini anlatmıyor.
Her ne kadar ismi çok güzel olmasına karşın. O sebeple okuyacak kişiler yazarın aşk hikayesini ya da başka birinin aşkını okumayacak. Peki ne anlatıyor? Aşkın tarifini Aşkın çeşitlerini nasıl ve neler olduğunu kişide nasıl bir etki biraktigini biraz kendi gözlemleriyle biraz da başka kişilerin görüşleriyle ele alıyor. Daha derin bir okumaya girip o zamanki Aşkın yapısını ya da İslam'ın köle cariye bakış açısını erkek ve kadının aşka bakışını Endülüsün edebiyatını anlatmaya girmeyelim onu okuyucular kendisi görsün. Pek bir duygu olmadan düz bir anlatımda yazılan bir kitap. Yazar kendi şiirlerini de aktarmış ancak Arapçadan Türkçeye çevrildiği için o duygu pek hissedilemiyor. Tavsiye edip etmemek haddime değil ama okumak her zaman güzeldir. Şunu bir kere daha anlıyoruz ki aşk insanı ya çok mutlu eder yada perişan. Sevmek güzel şey insan lâyîkını bulunca.
Eserin yazarı İbn Hazm El-Endelüsi , İspanya'nın Kurtuba şehrinde dünyaya gelmistir. Babası Emevî hükümdarının veziri olduğu için sarayda çok iyi bir eğitim alarak büyümüş, Endülüs medeniyetinin yetiştirdiği önemli ve çok yönlü bir şahsiyettir. Zahirî mezhebinin kurucusu, hukukçu, ahlakçı, edebiyatçı, siyasetçi, tarihçi, şair, düşünür ve iyi bir polemikçidir.
Güvercin Gerdanlığı (Tavku'l- hamâme) tabiri, güvercinlerin boynunda bulunan halka biçimindeki tüyleri temsil eder. Klâsik İslâm edebiyatında, boyna geçen ve ölünceye kadar çıkmayan "aşk zinciri" sembolü olarak pek çok şair tarafından da kullanılmıştır. İbn Hazm eserini yakın bir arkadaşının ısrarı üzerine kaleme alır. Hem kendi başından geçen, hem de yakın çevresinde tanık olduğu aşkları konu alır. Aşkın çeşitlerini, derecelerini, insan ruhuna etkilerini bölümler halinde ele alıp detaylı sekilde anlatan bir araştırma, psikoloji ve aynı zamanda yazarın içinde şiirlerinin de bulunduğu özel ve edebî bir eserdir.
Yazıldığı dönem ve sonrasında ciddi eleştiriler almış hatta ahlâk dışı olarak nitelendirildiği için maalesef hakettiği değeri görememiş ve yeterince tanınmamıştır. Lâkin batılılardan ilk olarak Dozy'nin bu esere ilgi gösterip kendi yazdığı kitabının bir bölümünde bazı parçalarını paylaşmasıyla tanınıp daha sonra bir hayli ilgi çeken bu eser, pek çok dile çevrilir ve araştırma konusu olur. Kitap yazarın bizzat tanık olduğu hikâyeleri konu aldığı için o dönemin sosyolojik ve kültürel rengine de ışık tutar. Böylece sosyolojik yönüyle Doğu bilimcilerinin de oldukça ilgisini çeker. Kitap akıcı ve anlaşılır bir şekilde tercüme edilmiş. Daha önceden İbn Hazm 'ın üslûbuna ve tarzına aşina olduğum ve sevdiğim için ben çok keyifle okudum. Okumak isteyenlere keyifli okumalar dilerim.
Kendimce ;
Tüm mevcûdatı vecd halinde
İbn Hazm El-Endelüsi , İspanya'nın Kurtuba şehrinde dünyaya gelmistir. Babası Emevî hükümdarının veziri olduğu için sarayda çok iyi bir eğitim alarak büyümüş, Endülüs medeniyetinin yetiştirdiği önemli ve çok yönlü bir şahsiyettir. Zahirî mezhebinin kurucusu, hukukçu, ahlakçı, edebiyatçı, siyasetçi, tarihçi, şair, düşünür ve iyi bir polemikçidir.
Güvercin Gerdanlığı (Tavku'l- hamâme) tabiri, güvercinlerin boynunda bulunan halka biçimindeki tüyleri temsil eder. Klâsik İslâm edebiyatında, boyna geçen ve ölünceye kadar çıkmayan "aşk zinciri" sembolü olarak pek çok şair tarafından da kullanılmıştır. İbn Hazm eserini yakın bir arkadaşının ısrarı üzerine kaleme alır. Hem kendi başından geçen, hem de yakın çevresinde tanık olduğu aşkları konu alır. Aşkın çeşitlerini, derecelerini, insan ruhuna etkilerini bölümler halinde ele alıp detaylı sekilde anlatan bir araştırma, psikoloji ve aynı zamanda yazarın içinde şiirlerinin de bulunduğu özel ve edebî bir eserdir.
Yazıldığı dönem ve sonrasında ciddi eleştiriler almış hatta ahlâk dışı olarak nitelendirildiği için maalesef hakettiği değeri görememiş ve yeterince tanınmamıştır. Lâkin batılılardan ilk olarak Dozy'nin bu esere ilgi gösterip kendi yazdığı kitabının bir bölümünde bazı parçalarını paylaşmasıyla tanınıp daha sonra bir hayli ilgi çeken bu eser, pek çok dile çevrilir ve araştırma konusu olur. Kitap yazarın bizzat tanık olduğu hikâyeleri konu aldığı için o dönemin sosyolojik ve kültürel rengine de ışık tutar. Böylece sosyolojik yönüyle Doğu bilimcilerinin de oldukça ilgisini çeker. Kitap akıcı ve anlaşılır bir şekilde tercüme edilmiş. Daha önceden İbn Hazm 'ın üslûbuna ve tarzına aşina olduğum ve sevdiğim için ben çok keyifle okudum. Okumak isteyenlere keyifli okumalar dilerim.
Kendimce ;
Tüm mevcûdatı vecd halinde
"Aşk, ruhların çeşitli yaratıklar arasında bölünmüş parçalarının birleştirilmesidir.Bu birleşme, onların en yüksek temel ögelerinde meydana gelir.Beraberlik ve ayrılığın,varlıkların birleşimi ve ayrışımıyla ilgili olduğunu biliyoruz.Her şekil kesinlikle kendine uygun olan şekli çağırır, onu arar,bulur.Her şey misli mislinedir..
Sosyal medya gazıyla okunan bir hayal kırıklığının daha sonuna geldim arkadaşlar. Ya sen koca ibni hazmsın. Ne demeye böyle bi kitap yazdın ki canım? Vaktin mi boldu? diyesi geliyor insanın. Eminim eserin orjinali böyle değildir. Belki de ben 98 baskısını okuduğum için böyleydi, bilemiyorum belki tekrar duzenlenmiştir ama çeviri gerçekten vasatın altındaydı. Hevesle defterime not almak için güzel bi başlık attıysam da 1 buçuk sayfa falan not aldım. İbni Hazm okuyor gibi değil de şey gibi hissettim.. 17 yaşındayken kendinin ve lise arkadaşlarının aşklarını derlemiş toparlamış iki kapak arasına almış ve 30 yaşında bunları gülümseyerek anlatan bir yazarı okuyor gibi.. Üzgünüm. Sosyal medya gazı pişmanlıktır. Ha bir de İbni Hazm'ın şiirlerini ve kendini bu kadar övmesini de belirtmeden geçemeyeceğim. Garipti.. Bilemedim.. Özet olarak; kitabı bitirmek günleeeeeeeğr sürdü. Süründüm bitirmek için. Kitaptaki en oturaklı cümleyle de bu kasvetli yazıya son vermek istiyorum. "Fuzuli der ki; ilimsiz şiir temelsiz duvara benzer"
Gerçek Aşık Çıksın Bu MeydanaAşk
Doğu klasikleri içerisinde müstesna bir yeri olan eser aşk konusunda gelmiş geçmiş en iyi kitaplar arasında sayılabilir. Kitap için bir İslam klasiği diyemeyiz yazarın kendisi de zaten öyle olmadığını başlangıcında açıklıyor. Fakat şehvetten tutun da ilahi aşka kadar giden yolda neredeyse bütün merhaleleri adım adım ve çok net bir şekilde açıklayan harika bir eser diyebiliriz. İçerisinde şiirler, yaşanmış örneklerle bezeli müthiş bir bütünlük oluşturan eser aşktan, ayrıldıktan, aşıkların hallerinden, kıskançlıktan aklınıza gelebilecek her şeyden kısa başlıklar halinde bahsediyor ve keyifle okunuyor.
İbn Hazm El-Endelüsi Güvercin Gerdanlığı
İbn Hazm El-Endelüsi Güvercin Gerdanlığı
“Ey beni görmediğim birini sevmekten dolayı ayıplayan! beni aşkta zayıf birisi olarak tanımakla aşırı davrandın. Peki söylesene bana,cenneti de ancak tasvirle tanımıyor muyuz?”
Klasik İslam edebiyatında boyna geçen ve ömür boyu çıkmayan aşk zincirini sembolize den bir bir betimleme; Güvercin Gerdanlığı, güvercinin boynundaki halka şeklindeki tüyler. İsim ve aşk benzetmesi çok muhteşem.
Arada İbn Hazm'ın kendi şiirlerine de yer verdiği teması aşk ve aşkın insanı düşürdüğü durumlar olan farklı bir kitap.
Kitapta Endülüs edebiyatından bazı kavramlar açıklanmış. Endülüs şairleri ve ibn Hazm tanıtılmış. Endülüsten İbn Hazm, çok yönlü zahirî biri âlim. Kendisi buluğ çağına gelinceye kadar çevresinde sadece kadınlar varmış ve o zamana kadar kendisini sadece kadınlar eğitmiş. Aşka ve şiire bu kadar yer vermesinde bunun etkisi olabilir. Ama tabi ki fıkıh, hukuk, hadis tarih ve siyaset olarak atılımları da varmis.
Güvercin gerdanlığı, klasik İslam edebiyatında güvercinlerin boynunda bulunan halka biçimindeki tüylerin boyna geçen ve ölünceye kadar çıkmayan 'ask zinciri' olarak şairler tarafından sembolize ediliyormus.
İbn Hazm in güvercin gerdanlığı adlı eseri 30 bölümden oluşmakta ve bu bölümlerde yazar, aşkı; beşerî ve ilahi olarak derinlemesine ifade etmeye çalışmis.
Reklam
Yazar Hakkında
İbn Hazm El-EndelüsiYazar · 17 kitap
Müslüman tezkirecilerin ağırlıklı görüşüne göre Fars asıllı olduğu söylenen İbn Hazm’ın tam adı Ebu Muhammed Ali ibn Ahmed ibn Said ibn Hazm ibn Galip ibn Salih ibn Halef Maden ibn Süfyan ibn Yezid el- Farisi’dir. Künyesi Ebu Muhammed olan İbn Hazm’ın dedelerinden olan Yezid el Farisi Hz. Ömer döneminde Müslüman olmuştur. Ailesinin Endülüs’e girişi ise Endülüs Emevi Devleti’nin ilk hükümdarı I. Abdurrahman döneminde gerçekleşmiştir. Kendi ifadesiyle h.384/m.994’te Rabaz-ı Muğire denilen Kurtuba’ya yakın bir mevkide doğmuştur.
İbn Hazm “Güvercin Gerdanlığı” isimli kitabında yetişkin oluncaya kadar kadınlar tarafından eğitildiğini ve kendisine Kuran, şiir ve hüsn-i hatt eğitimi verildiğini anlatır. Abdurrahman ibn el-Yezid el-Azdi ve Ebu Ali el-Hüseyin el-Fasi eşliğinde Kuran, hadis arapça ve kelam, Ahmen ibn el-Cesur ve Ebubekir Muhammed İbn İshak el-Hamedani’den hadis, Abdullah ibn Dahhun, İbnu’l Fardi ve Ebu’l Hayr Mesud ibn Müflit’ten fıkıh, Muhammed ibnu’l-Hasen el-Mezheci ve İbnu’l-Kettani’den mantık ve felsefe dersleri almıştır.
İbn Hazm’ın yetişkinlik dönemlerinde Endülüs’te siyasi çekişmeler neticesinde taht kavgaları başlamış, bu gergin siyaset ortamının getirmiş olduğu kaos döneminden İbn Hazm da ciddi şekilde etkilenmiştir. Endülüs’ün o dönemde içinde bulunduğu düzensizliği şöyle dile getirir İbn Hazm:
Hişam el Müeyyed tahta geçince üzerimize üşüşen olumsuzluklar başımızdan aşarken vezirlerin düşmanlığına minnet borçluyuz: Tutuklandık ve göz altına alındık, ezici cezalara maruz kaldık ve sonunda dayak yedik. İç savaş uzadı ve yayıldı: Bütün sınıflar özellikle de biz, bu savaşın etkilerinden çok acı çektik. Sonunda vezir olan babam 28 Zilkade’de 402/1012 de cumartesi öğleden sonra vefat etti. Durumumuz aynen anlattığımız gibiydi.
H.404’te sürgüne gönderilen İbn Hazm, h.407 yılında Almera valisi Ali ibn Hammad el-Haseni tarafından önce hapse attırıldı sonra sınır dışı edildi. IV. Abdurrahman’ın halifeliğini ilan ettiğini duyunca Berberilerle savaşmak üzere halifeye katıldı ve O’na vezirlik yaptı. O tarihten sonra birkaç kez tevkif edilip hapse atılan İbn Hazm Berberi ayaklanmasında Kurtuba’dan ayrılarak Şatibe (Javita) bölgesine geldi. Burada Tavku’l Hammame (Güvercin Gerdanlığı) isimli eserini kaleme aldı. Daha sonra Mayorka adasına geçen İbn Hazm burada Maliki alimi Ebu’l Velid al-Baci ile münazarada bulundu. Kimileri bu münazara da yenildiği için Sevilla’ya geçtiğini söyler.
Kitaplarının Abbadi hükümdarı tarafından yakılması sonucu “Naktu’l Arus” adlı bir eser kalem alan İbn Hazm Sevilla’dan ayrılıp Leble’ye geçti ve vefatına kadar burada yaşadı. İbn Hazm h. 456 yılında vefat etti.
Yazdığı Eserler:
İbn Hazm İslam dünyasında çok sayıda eserler veren âlimler arasındadır. Oğlu Ebu Rafi babasının 80000 varaktan müteşekkil 400 cilt kitap kaleme aldığını haber verir. Bu eserlerin gergin bir Endülüs ortamında ve ailesinden uzakta, öldürülme korkusuyla iç içe bir durumda kaleme alındığı bilinmelidir.
a)Fıkıh ve Usule Dair eserleri
El-Muhalla: Zahiri Fıkhına dair yazdığı bu eser, yine kendisine ait olan El-Mücella adlı eserin bir şerhidir.
El-İhkam fi usuli’l-ahkâm: Eser İbn Hazm’ın Fıkıh usulü ve Zahiri düşüncesine dair görüşlerini içerir.
En-Nebzetu’l kafiye fi usuli ahkami’d-din: Muhtasar bir fıkıh kitabı niteliğindedir.
İbn Hazm’ın fıkıh ilmine dair bu temel kitapların yanında Meratibu’-icma, es-Siyase, Mülahhasu ibtali’l-kıyası ve’r- re’y ve’l-istihsan ve’t-taklid ve’t-ta’lil, Manzumetü İbn Hazm fi kavaidi usuli’l-fıkhi’z Zahiri ve Usulü’l-fıkıh adlı eserleri bulunmaktadır.
b)Kelam ve Felsefe’ye Dair Eserleri
Et-Takrib li-haddi’l-mantık ve’l-medhal: Aristo mantığına ilişkin değerlendirmelerin yer aldığı bu eserinde İbn Hazm mantığın önemine vurgu yapar.
Müdavatu’n Nüfus: el-Ahlak ve’s Siyer adıyla meşhur olan bu kitabın defalarca neşri yapılmıştır.
El-Usûl ve’l Fürû: İbn Hazm’ın çeşitli kelam konularını tartıştığı eseri.
c)Tarih ve Biyografi’ye Dair Eserleri
Cemheretu’l Ensabi’l-Arab: Kendinden sonraki ensab kitaplarına kaynaklık etmiş olan kapsamlı bir eser.
Cevamiu’s Sire: İbn İshak’tan nakillerin bulunduğu muhtasar bir siyer kitabı.
Yazarın Veda hutbesinin mahiyetini anlatmak üzere kalem aldığı Huccetu’l-Veda ve İslam tarihine ilişkin olan Hulasa fi Usuli’l İslam ve Tarihi adlı eserleri de mevcuttur.
d)Edebiyat
Divan-ı Şi’ri İbn Hazm: İbn Hazm, Endülüs’ün Cahız'ı olarak bilinir ve belagattaki ustalığı İbnu’l Mukaffa ile kıyas edilirdi. Onun şiirleri Divan adlı eserinde toplanmışsa da farklı eserlerinde de parça parça şiirlerini görmek mümkündür.
Tavku’l Hammame: Türkçeye Güvercin Gerdanlığı ile çevrilmiş olan bu eser İbn Hazm’ın en önemli eserlerinden biridir. Eserde “aşk”ın biri kavramsal diğeri yaşanabilir iki yönüne değinir.
e)Risaleler
İbn Hazm’ın müstakil eserleri dışında otuza yakın risaleleri de bulunmaktadır. Yazarın risalelerinden bazıları İhsan Abbas’ın tahkikiyle “Resailû İbn Hazm el Endülüsi” adıyla basılmıştır.
f ) Dinler Tarihi
•Kitabu’l Fasl fi’l Milel ve ‘l Ehva ve’n Nihal
Yazarın diğer dinleri ve doktrinleri incelemek üzere kaleme aldığı en kapsamlı eseridir. Eserde; Yahudilik, Hıristiyanlık, Sabiilik, Mecuslilik, Berahime ve Hint Dinlerine dair değerlendirmeler bulunmaktadır. İbn Hazm’ın kendisinden önce yazılan dinler hakkındaki çalışmaları yetersiz bularak tarafsız dürüst ve daha anlaşılır bir çalışma ortaya koymak adına yazdığı bu eserinde dinleri işlevlerine ve itikatlarına göre tasnif etmiştir.
•İzharu Tebdili’l Yahud ve’n –Nasara li’t-Tevrati ve’l İncil ve Beyan-u Tenakuz-ı mâ bi-Eydihim min zâlike mimma lâ Yehtemilü’t-Te’vil.
Yahudi ve Hıristiyanların, Tevrat’ı ve İncil’i tahrif etmelerini çelişkiye imkan vermeyecek bir yorumla anlatan bu eserin müstakil bir kitap olduğu ve el-Fasl adlı esere daha sonradan dahil edildiği düşünülmektedir.
•Te’lîf fi’r-redd alâ Enâcîli’n-Nesârâ
İzhar adlı eserin bir bölümünü ihtiva ettiği düşünülen bu çalışma sonradan yazılan İncillere reddiye niteliğindedir.
•Muhtaaru’l-Milel ve’n-Nihal
Günümüze ulaşmayan bu çalışma el Fasl’ın bir özeti niteliğinde olduğu söylenmektedir.
•el-Usûl ve’l-Furû‘
Yukarıdaki eserlerden farklı olarak günümüze ulaşan bu eser El Fasl’ın sistematik bir özetidir.
•Risâle fi’r-Redd alâ İbni’n-Nağrîle el-Yehûdî
Bu eser, Gırnata Yahudi Cemaati Lideri olan İbnu’n Nağrile’nin Kuran’a yönelttiği eleştirilere cevap vermek amacıyla yazılmıştır.
