Ömer Sarıca
@Omersarica
32 okur puanı
Temmuz 2019 tarihinde katıldı
Üç Eşek
64-66. beyitlerde bahsedilen üç eşek:
Nuh Peygamberin eşeği
Meşhur eşeklerin evveli Hz. Nuh'un gemisine aldığı eşektir. Onu meşhur eden özelliği ise şeytanı gemiye sokmasıdır. Şeytan gemiye binmenin yollarını arar ve sonunda gemiye binmek için sırasını bekleyen eşeğin kuyruğuna yapışır. Sıra eşeğe gelir ancak kapının önünde adeta çakılı kalır, adım atıp de içeri girmez. Hz. Nuh bir defa der, iki defa der, üçüncü defa da söylediği halde içeri girmeyince;
Ne beklersin melun, girsene içeri!
Diye bağırınca eşek yavaşça yerinden kalkar ve içeri adımını atar. Tüm hayvanlar içeri alınır, kapılar kapanır ve tufan başlar.
Birkaç gün sonra gemide şeytanı gören Hz. Nuh şaşırır ve "Sen nasıl içeri girdin bre melun?" diye çıkışır. O da eşeğin kuyruğuna yapıştığını, gir içeri melun, deyince de içeri girdiğini söyler. Hz. Nuh eşeğin neden içeri girmediğini anlar ama artık geç kalmıştır. Kaldı ki nerede insan varsa mutlaka şeytan da olacaktır.
Şeyhî'ye göre meşhur olan ilk eşek budur.
Üzeyir peygamberin eşeği
İkinci meşhur eşek Hz. Üzeyir'in eşeğidir. Bakara 259. ayette de geçer Hz. Üzeyir'in eşeğinin hikayesi.
Yahut altı üstüne gelmiş ıpıssız bir şehre uğrayıp: "Allah, bunu bu ölümünden sonra nereden diriltecek?" diyen kimse gibi. Bunun üzerine Allah, onu yüz yıl öldürdü, sonra diriltti ve: "Ne kadar kaldın?" diye sordu. O: "Bir gün veya bir günden eksik kaldım." dedi. Allah: "Hayır, yüz yıl kaldın. Öyle iken yiyeceğine ve içeceğine bak, henüz bozulmamış. Bir de eşeğine bak! Bunlar, seni insanlara karşı gücümüzün bir canlı delili yapmamız içindir. Hele o kemiklere bak, onları nasıl birbirinin üzerine kaldırıyor, sonra onlara nasıl et giydiriyoruz?" Bu şekilde hak kendisine apaçık belli olduğunda: "Allah'ın her şeye gücü yettiğini şimdi biliyorum." dedi.
Ayet-i kerimede geçen
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Dönemin sosyokültürel yapısına dair birtakım görüşlerle beraber edebiyat dünyasına dair de bilgiler barındıran bir ilk dönem romanı. Fırından daha yeni çıkmış Mai ve Siyah romanı üzerinde bazı değerlendirmelerde bulunur kahraman.
Bunun yanında dönemin roman görüşü (romantik, realist eser ve okurlara dair) de karşımıza çıkıyor.
Eser ilk monolog kullanılan eserlerden olması yönüyle de değerli.
-Üst kurmaca ile modernist öyküde yer aldığını gösteriyor Mustafa Kutlu. Ancak yazar-anlatıcı olan Mustafa karakteri Tanpınar'ın (?) romanın ortaya çıkışını ifşa etmeye dayandırdığı (sanırım Tanpınar öyle olmalı demez, ortaya çıkış sürecini anlatır sadece) görüşüne de karşı çıkıyor: "Dünyada her şeyin bir hududu var. Onu aşarsa edebiyat edep dairesinden çıkar"(101)
-Özel hayat ifadesi gereği kadar özel olmalıdır. Tahir Sami Bey'in arşivde o kadınla samimi olamayacağını karakterin anlatılan yasamindan anlıyoruz. Anlatıcı mahrem noktalara girmesine gerek yok, zaten öyle bir şey oluşmayacaktır.
-Yazar-anlatıcı, Tahir Sami'ye onun hayat hikâyesini kitaplaştıracağını söylerken gerçeklik ve kurmaca arasındaki farkı ifade eder:" Yani benim yazacağım Tahir Sami Bey bire bir siz değilsiniz. Olamaz da. Onu ben yeniden inşa edeceğimiz."(32)
-Tahir Sami Bey gelenek içinde yaşamış ancak modernizmin ve bozulan düzenin içinde ölmüştür. Emekleri de giderek bozulan, kalabalıklaşan dünyada belki de yok olmuştur onun ölümüyle. Sade yaşamış sade ölmüştür.
-Gelenek; yaşam, kitap, sahaf, çarşı üzerinden anlatılır. Değişen, giderek modernleşen dünyada Tahir Sami ve onun babası,dedesi bir çizgidir.
-Karakter hep bir mekana, özellikle en son kendini bulduğu arşiv dairesine bağlanır kalır. Yazar-anlatıcı da kitabın girişinde mekanın diğerinden bahseder bize.
Tefrika edildiği haliyle yayınlanması bizim için o dönemin matbuatının imkanlarına dair fikir veriyor. Cümleler bitmeden yayıncılığın kısıtlı imkanlarından ötürü tefrika yarıda bitirilmiş.
Ayrıca Koç Üniversitesi Yayınlarının da Latin harflerine aktarılmış metni ve günümüz Türkçesini bir arada vermesi çok güzel.
Döneminin kadın erkek ilişkilerine dair ufak bir atıf var ( bazı ailelerin bir arada sohbet ortamları oluşturması gibi). Dönemin edebiyat ortamında polisiyenin nasıl yorumlandığına dair güzel bir eser.
Romantizm, tarih, edebiyatEdebiyat
Fazlaca romantik bir duruş var kitapta. Paşa'nın gerçekteki direnişinin sadece pasif hali aktarılmış.Hep duygusal, hep endişeli. Çöl Kaplanı adını göreceğimiz olaylar yok. Sanki sadece oturmuş orada.
Yazar, edebiyat ile tarih arasında gidip gelmiş. Alıntıdan geçilmiyor ve bunlar direk alıntılar, dipnotlarla belirtilmiş alıntılar. Tarih kitabı mı yoksa roman mı anlamak zor.
Kitap edebî açıdan değil tarihi bilgiler içerdiği için tarih açısından bir nebze değerli.