Tülay Özbay
@SesliYaziyorum
Okur gezer yazar
Şu anda okuduğu kitaplar
*Mario Levi’nin “Madam Floridis Dönmeyebilir” adlı öykü kitabını okudum. 2000 Yunus Nadi Roman Ödülünü kazanmış “İstanbul Bir Masaldı” ile hayran kalıp, Haldun Taner Öykü Ödülü’nü kazanan “Bir Şehre Gidememek” ile hayranlığımı katladığım yazarın okuduğum üçüncü kitabı. “Size Pandispanya Yaptım” ise okunacak kitaplar arasında sıra bekliyor.
*Kitabımız ‘Yedinci Baskıya Girerken’ ( ben tanıtımda 3. Baskı dedim ama DK da kitap daha önce farklı yayın evlerinde basılmış o yüzden benim okuduğum DK da ki 3. Baskısı), ‘Altıncı Baskı İçin Birkaç Söz’, ‘Üçüncü Baskı İçin Birkaç Söz’, ‘Birinci Önsöz’, ‘ İkinci Önsöz’, ‘ Üçüncü Önsöz Ya Da’, ‘Dördüncü Önsöz Ya Da Beklenmeyen Bir Tanığın Anlattıkları’ adlı yazılarla başlıyor ve Madam Floridis’in hikâyesi ile devam ediyor; ‘Editör’ün Ek Açıklaması’ ve ‘Ek’ bölümünde Mario Levi biyografisi ve yayınlanmış diğer kitaplarının kısa tanıtımlarıyla bir nefeste bitiyor. Kapak resmi Yeldeğirmen’inden Kadıköy’e inen sokaklardan birinde Madam Floridis, benim için etkileyici hemen tanıdım, bilmeyenler ve merak edenler ise neresi olduğunu kitabı okuyunca öğreniyor.
*Hikâyeyi okurken Mösyö Moiz’in son dakika golünü ( yazarda aynı deyimi kullanmış o yüzden bende kullandım) atması bana “Kürk Mantolu Madonna”nın Raif Efendisini çağrıştırdı.
*Hikâye Yeldeğirmeni / İzzettin sokak sakinleri arasında geçiyor. Bu kitabın benim için özel olmasının sebebi; her ne kadar Hasırcıbaşı sokak doğumlu olsam da 1 yaşından önce Karakolhane Caddesindeki eve taşındık ve o sokaklarda büyüdüm, oradan taşındıktan sonra da annemin halası o evde oturduğu için (taşındığımız bina aile apartmanı idi) hala ölene kadar (1985) o cadde ve Yeldeğirmen’i ile ilişkimiz kesilmedi. Zaten bir Kadıköylü olarak orada yaşamasanız bile hep ‘Kadıköylü’
Tülay Özbay
Öyle güzel anlatmışsınız ki! Sanki aynı sokakta büyümüşüz, çocukluk arkadaşıymışız gibi hissettim. Sanırım kitabın kalanını gidip o sokaklarda okuyacağım.
Reklam
Alter Ego!
YouTube kitap kanalımda Dostoyevski'nin hayatı, bütün kitapları ve kronolojik okuma sırası hakkında bilgi edinebilirsiniz:
ytbe.one/0i9F0L1dcsM
Edebiyat dünyasının en uzun soluklu filmlerinden biri olan Dostoyevski'nin fragmanına hoş geldiniz.
Fight Club kitabını yazan Chuck Palahniuk'un, Zorba kitabını yazan Nikos Kazancakis'in hatta ve hatta Ben Ruhi Bey Nasılım şiirini yazan Edip Cansever'in mutlaka okumuş olduğu bir eser olduğunu düşünüyorum Öteki hakkında.
Dostoyevski filminin fragmanı diyorum, çünkü bundan sonra ona dair okuyacağım kitapların sinyallerini verdiğini hissediyorum. Sanki Dostoyevski adında bir kasırga çıkmaya başlamış ve sirayet edeceği toplumlar, ülkeler, zihniyetler, beyinler ve edebiyat türleri derin bir heyecan içerisine girip onun oluşturacağı etki konusunda kendilerini hazırlamışlar gibi. Hatta ülkemizde bulunan ve gayet de nitelikli kitapları bize sunan Öteki Yayınevi'nin bu kitaptan geldiğini söylemeye gerek yoktur herhalde?
Daha Dostoyevski'ye ait okuduğum 2. kitap olmasına rağmen bugüne kadar okuduğum yazarlar arasında anlık duygu değişimlerini, bir insandaki derin ruhsal kara delikleri en iyi göz önünde canlandırmamı sağlayan yazar oldu.
Öteki kitabı hakkında ister şizofreniyi en iyi anlatan eser deyin, isterseniz de doppelganger vakasını en iyi yaşatan eser deyin. Tedirginlik mi istiyorsunuz buyrun tedirgin olun... Çıldırmak mı istiyorsunuz buyrun çıldırın... Dostoyevski Öteki kitabında bunların hepsini sizin iliğinize kadar işler. Hatta öyle sanıyorum ki bu kitap onun geleceğinden haberci olduğu için ona ait olan gayet yerinde giriş kitaplarından biridir.
Hiç mi kendinizi kaybettiğinizi düşünmezsiniz sanki bazen? Bir hareket yaptıktan sonra onun toplumunuza ve zamanınızın paradigmasına göre doğruluğuna ya da yanlışlığına
Tülay Özbay
Evet. Being John Malkovich filmini çok sevmiştim. John Malkovich tarafından oynana bir John Malkovich olmasını da 😊
Emil Zola Paris’te 2 nisan 1840 da doğdu. Tanınmış bir mühendis olan babasının erken vefatından sonra maddi yoksulluğu tatmış oldu. Yaptığı hatalar ve hayal kırıklıkları onu yinede yıldırmadı aksine onların sayesinde daha azimle çalışmaya başladı. Orta öğretimi bitirdikten sonra yüksek öğretime geçiş yapamadı ve bir süreliğine katip olarak depolarda çalıştı. Paris’in kenar mahallelerinde yaşarken ‘’sık sık restoranlara değil tefecilere uğrardı‘’ demişti Gi de Mopassan. 1862 de Paris’deki büyük yayın evine girmeyi başardı. Ofisteki işi ne kadar ufak olsa da edebiyata çok daha yakın olduğu için artık rahat rahat hayallerini gerçeğe dönüştürmeye başladı. 1864 de ilk öykü kitabı yayınlandı.
Yazar 28 yaşında iken ,"Les Rougon-Macquart" isimli büyük çaplı sosyal bir proje yazmaya başladığında 53 yaşında iken bitirmişti. Bu dizi romanların türü roman-fleuve fr.(roman – ırmak),tarihsel olayların üzerinde bir ailenin ve ya karakterin evrimi resmediliyor. Balzak‘’İnsanlık Komedisi’’,E.Zole "Les Rougon-Macquart" ve M.Proust ‘’Kayıp Zamanların İzinde’’ roman-fleuve en bilinen mümessillerindendir.
Fransa edebiyatının naturalizminin en görkemlisi "Les Rougon-Macquart" 20 romandan oluşuyor. Romanların başkahramanlarının çoğu ilk romanda resmedilmişti, sonrasında net kronolojik dizisi yoktur. E.Zola’nın kendisinin tavsiye ettiği roman sıralamasını son kitapta ‘’Doktor Paskal’’ vermişti, fakat onu okur takip etmek zorunda kalmıyor çünkü her roman diğerlerinden bağımsız gelişiyor.
(Yazar "Les Rougon-Macquart"’ın üzerinde çalıştığı ilk senelerin ciddi maddi yokluluğu ile karşı kaşıya idi. Beklenmeyen yardım Rusya’dan geldi. 1872 de E. Zola İ.S. Turgenyev ile tanışıyor, kendisine finansal açısında yardımda bulunmak ve Rus halkını Fransız yetenekli yazarla tanıştırmak amacı
Tülay Özbay
Teşekkür ederim. Kitaplar, yazarlarının hikayesini bildiğimizde esas gerçek anlamına kavuşuyor. 🙏
Fıtrat...
...yarın korkusuyla yaşamaya devam edip, alanını terk edememek, başkaldıramamak kişinin özgürlüğüne vurulan en derin ketlerden birisidir. İtaat bekliyorsan fakirleştir, kafalarına buyruk yaşamalarını istemiyorsan sadece ölmemeleri için yetecek kadar tayın ver...
Yukarıdaki cümleyi kitap arasına işlerken henüz tam olarak neyle karşılaşacağımı bilmiyordum. Ancak ileriki sayfalarda aslında bu cümlenin çok yerinde bir kitap özeti olduğu kanısına vardım. Çünkü “Kapitalizm” düşmanı Zola 1884 yılının baharında kitaba kaynak toplamak için greve giren bir madene gitmiş, sıkı bir gözlem yapmış ve gördüklerini kâğıda düşürmüştür. Bu da hikayenin asparagas bir kurgu olduğundan çok, gerçek bir hayattan esinlendiğinin izlenimini vermektedir.
“Kara bir mürekkep kadar yoğun ve karanlık bir gecede, düz ovada, Marchiennes'le Montsou'yu birleştiren ve pancar tarlaları arasında ip gibi uzanan yolda bir adam tek başına yürüyordu.” (Alıntı #41154382 )
Kitaba giriş cümlesi olan bu alıntıdan da anlaşılacağı gibi; okuruna ileride yaşanacaklar hakkında derin bir merak oluşumu yaratacağını ve aslında olacakların daha bu cümlede adım adım başladığını sezdiriyor, okuru kitaba yaklaştırıyordu.
Toplum, toplum eleştirisi ve ahlaksız betimlemeler;
Ahlakın olmadığı yerde adaletten söz edilebilir miydi? Ahlaktan yoksun bireyler kendi özünden gelen soya sahip çıkmadıktan sonra haklarına nasıl sahip çıkacaklardı? Kenetlenme önce aileden başlamalı silsile ile bütün hanelere, komşulara ulaşmalıydı. Yetişme ve yetiştirilme şartları bireylerin eğitim düzeyleriyle orantılı ilerlemedikçe ahlaktan yoksun kalan biçare bedenler ya haksızlığa boyun eğerdi ya da haksızlık ederdi... Bu hususta ahlakın eğitimden önce gelmesi kişiyi iyi insan eder, topluma yararlı kılarken, ahlaktan
Tülay Özbay
Okuyucu değil de bir madenci ruhuyla yazdığınız belli. Yoksa mobil cihazla bir solukta bu kadar anlamlı nasıl yazılabilir 👏
Kayıp Zamanın İzinde'de Kaybolmak
YouTube kitap kanalımda Marcel Proust'un hayatı, bütün kitapları ve kronolojik okuma sırası hakkında bilgi edinebilirsiniz:
youtube.com/watch?v=n5e0iz7...
Bu incelemeyi Marcel Proust ismini daha önce hiç duymamış olanlar ya da kitaplarını okumak isteyip de okumaya çekinenler için yazıyorum. O yüzden ya bu incelemeyi hiç okuma ya da sonuna kadar oku bence.
Empresyonizm, Gotik mimari, etnobotanik, Botticelli, Sistina Şapeli ve Tsippora freski, İlkbahar tablosundaki kadınlar, Liszt, Güllerin Valsi, monokl ve kikloplar arasındaki göz ilişkisi, Dante, Giotto, Floransa, Paris, Combray... Bu inceleme bütün bunların Proust dilinden Türkçe haline çevirisidir.
Swann'ların Tarafı romanı Proust'un Kayıp Zamanın İzinde serisinin adımını attığı ilk romandır. 19. yüzyılda Fransa'da empresyonist diye etiketlenen adamların bir fikri vardı. O güne kadar yapılagelmiş olan eserler genel olarak dış alemdeki varlıkların aynen göründükleri gibi tablolara aktarılması yönündeydi. Fakat buna bir dur demeliydi. Çünkü hayal gücü ve duygusal yönlendirmeler kayıptı. Resimde Monet, Renoir ve Cézanne, edebiyatta ise Rilke, Joyce ve Proust gibi adamlar dünyaya resmen gözlem yapmak için getirilmişler gibiydi.
İzlenimler, Swann'ların Tarafı romanında gözün kısımları olan kornea, göz bebeği, iris ve göz merceği, burunda koku alabilmeyi sağlayan mukoza, kokuyu eriten olfaktör ve respiratuar, ağızda tat alabilmeyi sağlayan tat tomurcukları ve reseptör hücreler gibi fiziksel katmanları delip geçerek insanın beyninde konumlanmış olan geçmiş zamanına misafirlik eder. Bergson ve Proust ev sahipleridir. Geçmiş zamanın tasarlanabilip diğer zamanlarla sürekli ve iç içe olmasını ortaya atmalarıyla izlenimlere ve geçmişe "Nerede kaldınız, biz de tasarlamak ve
Tülay Özbay
Önce Proust, ardından da sizin yorumunuz...
Bu nasıl bir kitap, bu nasıl bir yorum.
Acaba kitapları bitirdiğimde ben de nesnelere ve olaylara böyle bakıp, böyle ifade edebilecek miyim diye düşünmeden edemedim.
7 kitaplık seriye başlamayı çok istiyor ama bir taraftan da ürküyordum. Az önce ilk kitabın 1. bölümü bitirdim ve daha şimdiden nöronlarımda genleşme olduğunu hissediyorum. Proust kesinlikle Son Dil Bükücü, akıl uçuran bir kalem.