Sitare Vüsal
@Setare_
Azerbaycan dili ve edebiyatı öğretmenliği
Hazar universitesi
5 Kasım
70 okur puanıOcak 2020 tarihinde katıldı
İnsan da filə görə ağlayar? Mən ağladım.
Filin, filbanın və memarın dərs verdiyi, dərs gördüyü kitabdır bu. Hər üçü də nicə sultanların taxtdan düşdüyünü, taxta keçdiyini görüb. Kimlərə-kimlərə birgə məscidlər tikiblər. Zaman-zaman cəlladın qapısından bircə sözlə xilas olublar.
Sultan Süleyman, Səlim, III Murad kimi baba, oğul, nəvə sultanlar görüb Cahan. Adı kimi yaşamayıb, amma adı kimi həyatlar görüb. O həyatlara bələd olanların ən yaxınında olub. Sevdiyi qız bir cahana yox, iki cahana sahib olduğundan ona qismət olmayıb.
Memarbaşı Sinan və kalfaları, şagirdləri Nikola, Davud və Yusifin arasına qatılıb. Memar Sinanın özü ilə birgə bu dörd şagirdi niyə seçdiyini isə daha sonralar öyrəndi Cahan.
Cahan, istər fil, istərsə də ustası, müəllimi memar Sinandan çox şey öyrəndi. Tək öyrənmədi, öyrənərkən biz də öyrəndik. İndi məndən soruşsanız Cahan kimdir?
"İki cahana sahib qızı bir cahanlıq canı ilə min cahan sevən, intiqam hissini heç vaxt bilməyən və səksəninə gəlsə belə hələ də dəliqanlı olan oğlan!" deyərəm.
Cahan və memarbaşı Sinan Osmanlıda bir gün görmədilər, amma ümid edirəm ki, o biri dünyada firavandırlar.
Həmçinin, kitabda Osmanlını oxuduqca dualar etdim ki, nə yaxşı mən o dövrdə yaşamamışam. İndi başa düşürəm ki, niyə nə Osmanlının divarlarından cahillik axan küçələri, nə də Osmanlı sarayının təkəbbürdən boğulan Sultanları Cahanla Memar Sinan tərəfindən bəyənilməmişdi.
Xülasə, nə Cahan, nə ağ Çota, nə Balaban, nə də Memarbaşı Sinan yadımdan çıxmayacaq. Kitabda bir kitab tövsiyəsi də vardı: Dante-İlahi komediya.
Reklam
"Biz dile söze bakmayız. Gönle hale bakarız. Edep bilenler başkadır, canı ruhu yanmış aşıklar başka. Aşk şeriatı bütün dinlerden ayrıdır. Aşkların şeriatı da Allah'tır, mezhebi de."
- Mevlana Celaleddin Rumi
Bir az sehirli, bir az da açıq-aşkaranə yazılmış bir kitabla gəldim: Eşq!
Kitabı bitirdikdən sonra oturub bir az həm yazıçını, həm də kitabı araşdırdım.Çox zəngin bir qapı ilə qarşı-qarşıya qaldım. Kitabı oxuyanların əksəriyyəti oxuyandan sonra özlərini sorğuladıqlarını demişdilər.Haqlı imişlər.Sorğulatdırdı kitab özümü, həqiqi mənada. Kitabı oxuyanda, hətta bitirən də belə qurğu olduğunu bilmirdim. Öyrənəndə çox təəccübləndim, həqiqi həyatdan götürülmə kimi gəlirdi mənə çünki. Baş obrazlar Ella (40) və Azizdir (52). İkisi də fərqli-fərqli dünyaların insanlarıdır.Amma romanın sonunda görürük ki, eşq, fərqə baxmır.Eşq gəldimi, insanın etmərəm, heç vaxt dediyi şeylərin hamısı yalan olur. Ella əsərin əvvəlində eşq üzündən qızı ilə girdiyi söz dalaşında əsərin sonunda məğlub olaraq eşqi doğrulayır. Və bu onun sevindiyi ilk məğlubiyyətdir. Bu məğlubiyyətdə ona bir zamanlar eyni situasiyada (hətta daha yumşaq halda) olanda qarşı çıxdığı, tək qoyduğu qızı dəstək olur.Əsərdə qınamadığım tək obraz yəqin ki, Elladır.Özümdən parçalar tapdığım bu qadın mənə böyük həyat dərsi verdi. Sonlara doğru Ella ilə Aziz qarşılaşmasında Aziz tərəfindən məyus oldum deyə bilərəm.Xəyalımda canlandırdığım adam ilə eyni çıxmadı. Bir xoşuma gəlməyən məqam da qurğunun içində həqiqətən dünyamızda yaşamış dini obrazların olması idi. Mənə qalsa, bu tip obrazların qurğuda yazılması yeni oxucular üçün anlaşılmaz və onlar dini yalnış öyrənə bilərlər.Nəticə etibari ilə mən əsəri oxuduqdan sonra Eşqi seçdim. Eşqsiz yeni bir həyata başlamağın özümə ədalətsizlik olacağını öyrəndim. Eşq qapımı çalıncayadək ruhumu təmizləməyə qərar verdim. 40-cı qayda: "Aşksız geçen bir ömür beyhude yaşanmıştır. Acaba ilahi aşk peşinde mi koşmalıyım mecazi mi, yoksa dünyevi, semavi ya da cismani mi diye sorma! Ayrımlar
Reklam