Sitare Vüsal
@Setare_
Azerbaycan dili ve edebiyatı öğretmenliği
Hazar universitesi
5 Kasım
70 okur puanıOcak 2020 tarihinde katıldı
Reklam
İsa Muğanna- Məhşər "Mən cümlə cahanü kainatəm." Kitab Şirvanşahlar, Teymurilər və Nəsimini əhatə edir. Tarixi roman olduğundan dəqiq oxumadım və maraqlı gəlmədi mənə. Sonlara doğru Nəsiminin şeirləri biraz rəng qatdı kitaba, məncə. Kitab bir çox şeyi özündə əks etdirirdi və tarixi əsərlər sevənlər üçün əsl nemətdir deyə bilərəm.
Nəsiminin sevgilisi Fatmadan, Əmir Teymurun İsfahan döyüşündən, oğlu Vəlihəd Miranşahı parçalayıb cəzalandırmasından, xalq ilə tac arasında qalan İbrahim şahın səciyyəsindəki ziddiyyətlərindən, onun oğlu (ən sevimlisi) Gövhərşahın ikili təbiətindən, "la ilahə illah" inamından və s. bəhs olunur.
Kitabı tarixi əks etdirdiyindən ötrü çox da sevmədim və başa düşdüm ki, (ilk oxuduğum tarixi əsər idi) bu tip kitablar almamalıyam. Ancaq bu kitabı aldığım üçün peşman deyiləm. Kitabın tarixçəsi dərin, hər yadıma düşəndə üzümdə kədərli bir təbəssüm qonduracaq növdəndir.
Bu kitab mənə əziz müəllimim mərhum Vurğun Əyyubdan xatirədir. Dərs müddətində bolca şeir deyən və məsləhətlər söyləyən birisi olaraq, bu tip kitab məsləhəti cəmi bir dəfə olmuşdu. Və mən də rəfiqəmlə birgə qaçıb bu kitabı almışdım. Hər dəfə rəfimdə gözümə dəyəndə Vurğun müəllim yadıma düşür. Özü getsə də, bir müəllim kimi məsləhət xarakterli xatircəm sözləri və bu kitabı mənə yadigardır. Nə xoş ona ki, gedərkən arxasında bu cür dəyərli kitablar qoyub gedib.
Ermiş kitabını böyük ümidlərlə alıb daha 3.səhifəsində xəyal qırıqlığına uğramış bir qız yazır bunları.
Kitab 28 başlıq altında sujetdən ibarətdir. Bölüm-bölüm bir çox mövzular haqda Ərmişə sual verirlər və o da cavablandırır. Kitab, Ərmişə verilən suallardan və onun verdiyi cavablardan ibarətdir deyə bilərik. Kitabın daha ilk səhifələrində qarşılaşdığım bir bölmə o qədər enerjimi aşağı saldı ki, kitabı yarımçıq qoymasam da, soyudum. 3.bölüm olan evlilik mövzusunu oxuyarkən hardasa gördüyüm yadıma düşdü. Sonra məhz bu cümlələri Oshonun kitabında da gördüyümü xatırladım. Kitab bitənə qədər, görəsən, "hansı bir-birindən copy paste edib?" deyə içim-içimi yedi. Sonra girib hər iki yazıçını da google-ladım. Ancaq Cibran 1931də vəfat edib və Osho isə 1931də dünyaya gəlib. Bu da onu göstərdi ki, Cibran köçürməyib. Buna baxmayaraq, mən Oshonun da köçürdüyünə inanmaq istəmirəm. Nə isə, bu belə. Bir başqa mövzu isə elə bu gün burada-instagramda yaşandı. Bir səhifənin altında "Ermiş" kitabı ilə yazışırdım(yenə qaralayırdım kitabı). Belə cavab gəldi ki, "yaşanmışlıqları olmayan və həyatında təcrübəsi olmayanlar bu kitabı bəyənməz". Birincisi, kitabı bəyənib bəyənməmək bunlarla bağlı bir şey deyil. Çox kitab oxuyan insanlar (bu bir tərif deyil, izahdır) artıq bəyənib bəyənmədiklərini aydın görür, onlar kitabları seçmirlər, kitab onları seçir. Və bir kitab bəyənilməsə bilər, onlar özləri də başa düşür ki, bəlkə bu kitab üçün yalnış zamandır. Ona görə də bir neçə müddətdən sonra yenidən oxuya bilirlər. Hər şeyi təcrübə ilə əlaqələndirməyin. Mənim 1 ay sonra 19 yaşım tamam olacaq. Mənə yazdığınız təcrübə ilə bağlı şeylər bilirsiz nəyə oxşayır, O, universitetdən yeni məzun olmuş birisindən iş görüşməsində 3 illik təcrübə istəmələrinə..
"Muhammed her zaman Evangelizm'in (Hıristiyanların) üstüne çıkıyor. O, İsa'yı Allah saymıyor ve kendini de Allah ile bir tutmuyor. Müslümanlar'ın Allah'tan başka ilahı yoktur ve Muhammed O'nun Peygamberidir. Burada hiçbir muamma ve sır yoktur."
İlk dəfə bu kitabı görəndə təəccübümü gizlədə bilməmişdim. Yəni, bu adda, həm də Tolstoya aid bir kitab var imiş? Oxuyandan sonra anladım ki, niyə bu kitabın adını eşitməmişəm. Tolstoyun tam olaraq hansı dinə mənsub olduğunu bilməsək də, hər zaman dindar olduğunu bilirdik. Xalq tərəfindən sevilən, hörmət edilən, hamının məsləhət istədiyi bu adam hansı din haqda münasib sözlər yazsa, əlbət xalqın yarıdan çoxu onun etiqad etdiyi dinə yönələcəkdi. Bunu bilən dövlət başçıları da Tolstoya gücləri çatmasa da onun dini ilə bağlı məlumatlarını xalqdan gizlətdilər. Beləcə tam olaraq hansı dinə mənsub olması da, elə bu kitabı da ölümündən 70 il sonra ortaya çıxdı. Bunu da qeyd edim ki, bu kitabın ortaya çıxmasını gecikdirən bir başqa səbəb də olub; o da adı. Kitabın əsl adı: "Hz.Məhəmmədin Qurana girməmiş hədisləri" idi. Sadəcə, Quran məhz Allahın (c.c) sözlərindən ibarət olduğu üçün kitabın adı "Hz.Məhəmməd" deyə dəyişdirilib. Kitabda Yelena Yefimovna (Vəkilova)(İbrahim Vəkilovun yoldaşı) uşaqlarının hansı dini seçmələri ilə bağlı narahatçılıq keçirir və Tolstoya məktub yazaraq ondan məsləhət alır. Bu məktub və Tolstoyun cavab məktubu kitabda verilmişdir. Kitabda Hz.Məhəmmədin (sav) hədislərinin əsl (rusca) halı da var.
Kitabın sonunda bu nəticəyə gəldim ki, Tolstoy, əslində, izah etmək istəyir ki, bütün dinlər eyni qapıya çıxır, ancaq dinlər bir Allah (Tanrı, İlah) ətrafında toplaşmadıqca belə bölünmələr yaranır.
P.s: Tolstoy müsəlman kimi dəfn olunub.
