Sibel Kaya
@Siden_Kaya
Sınırların olsun; çünkü bir insanın enerjisi güçtür ve güç herkese verilmez.
Yeniden Başlamanın İnceliği
Maud Ankaoua’nın Bugün Kalan Hayatımın İlk Günü romanı, modern insanın dış başarılarla dolu ama içsel olarak boşalmış hayatını ele alan derin bir farkındalık hikâyesidir. Romanın kahramanı Maëlle, hayatın görünürdeki düzeni içinde tıkanmış, kendi iç sesini duyamaz hâle gelmiştir. Yazar, bu sessiz çöküşü ne dramatik bir dille ne de acımasız bir eleştiriyle anlatır; aksine, sade bir gerçeklikle, bir sabah aniden alınan kararın yankısıyla başlatır hikâyesini: “Bugün, kalan hayatımın ilk günü.” Bu cümle, hem bir isyan hem bir yeniden doğum bildirisidir.
Maëlle’in çıktığı dağ yolculuğu, aslında insanın kendi içine yaptığı metaforik bir iniştir. Yol boyunca tanıştığı her insan, kendi bilincinin bir yansıması gibidir. Kimi ona şefkati, kimi kabullenmeyi, kimi de bırakabilmeyi öğretir. Ankaoua’nın dili öğretici değil, fark ettiricidir. Cümleler kısa, ama taşıdıkları anlam yoğundur. Okur, Maëlle’in adımlarını izlerken aynı zamanda kendi iç adımlarını saymaya başlar. Yazar, tempoyu bilerek yavaşlatır; çünkü yavaşlık, farkındalığın nabzıdır. Dağ, roman boyunca bir mekân olmanın ötesine geçer; insanın kendi iç uçurumlarıyla ve doruklarıyla yüzleştiği bir aynaya dönüşür.
Dönüm noktası, Maëlle’in zirveye ulaşması değil, hiçbir yere ulaşmak zorunda olmadığını fark ettiği andır. Gerçek özgürlük, hedeflere varmakta değil, onları bırakabilmekte gizlidir. Yazar, bu farkındalığı büyük bir olayla değil, sessiz bir idrakle verir. Okur da o anda Maëlle’le birlikte durur, derin bir nefes alır, çünkü asıl zirve insanın içinde yükselmiştir. Bu içsel aydınlanma, romanın duygusal doruk noktasını oluşturur.
Maëlle, dağdan indiğinde artık başka biri değildir; sadece daha sade, daha gerçek bir hâlidir. Roman, bir dönüşümün değil, bir hatırlayışın hikâyesidir. Yazar, hayatın anlamını ararken onu
İki Şehir, İki Kader
Puan vermedi
Charles Dickens’ın başyapıtı İki Şehrin Hikayesi sadece iki şehir Londra ve Paris arasında geçen bir anlatı değildir; aynı zamanda insan doğasının karanlığı ile aydınlığı, yıkımla yeniden doğuşun, adaletle zulmün hikayesidir. Roman, Fransız Devrimi’nin kanlı fonunda, bireysel kaderlerle tarihsel olayların nasıl iç içe geçtiğini büyük bir ustalıkla işler. Dickens, 18. yüzyıl sonlarının bu iki şehrini birer sembol olarak kullanır. Paris; yoksulluğun, öfkenin, isyanın ve sonunda kanlı bir devrimin simgesidir. Londra ise görece daha istikrarlı ama içsel çatışmaların, bireysel dramların sahnesidir. Bir şehir toplumsal bir dönüşüm geçirirken, diğer şehirde bireyler kendi içsel dönüşümlerini yaşar. Romanın merkezinde yer alan karakterler Dr. Manette, Lucie, Charles Darnay ve Sydney Carton sadece devrin olaylarına tanıklık etmez, aynı zamanda Dickens’ın insanlık durumuna dair sunduğu çelişkilerin taşıyıcılarıdır. Özellikle Sydney Carton karakteri, ahlaki çöküşten fedakârlıkla yeniden doğuşa uzanan dönüşümüyle romanın en çarpıcı figürlerinden biridir. Onun unutulmaz son sözleri, kitabın tüm felsefesini özetler gibidir: “Bu şimdiye dek yaptığım en iyi iş, bu şimdiye dek gittiğim en huzurlu yer…”
Dickens, anlatısında birey ile toplum arasındaki gerilimi merkezine alırken, adaletin ne kadar göreceli ve kırılgan olabileceğini de gözler önüne serer. Devrimin yarattığı kaosla birlikte, bireysel suç ve ceza anlayışı tamamen altüst olur. Mahkemeler, intikam alanlarına dönüşür; cellatlar halk kahramanı haline gelir. Adalet yerini öfkeye bırakır. Bu yönüyle İki Şehrin Hikayesi, sadece tarihsel bir anlatı değil, aynı zamanda evrensel bir insanlık sorgusudur. Sonuç olarak, Dickens’ın bu romanı, edebi bir eser olmanın ötesine geçerek, tarihin birey üzerindeki sarsıcı etkisini ve insani
Kalbe Düşen Cümle
“Kendine İyi Bak”, modern hayatın hızında savrulmuş ruhlara yazılmış bir mektup gibidir.
Kemal Sayar, bir psikiyatristin bilgeliğiyle değil; bir insanın içtenliğiyle seslenir okuyucuya. Çünkü bu kitap, reçete yazmaz… Kalbin yorgunluklarını fark ettirir. Yalnızlaşan şehirlerde, unutulmuş duygularda, görünmeyen acılarda; hepimizin içinden geçen ama adını koyamadığı haller vardır ya… İşte bu kitap onları şefkatle görünür kılar. Çünkü bazen en çok ihtiyacımız olan şey, biri çıkıp sadece şunu demesidir:
“Kendine iyi bak.”
Gerçekten. İçten. Hesapsızca.
Kemal Sayar satırlarında umut vaat etmez; umudu hatırlatır.
Sabretmenin, beklemenin, yavaşlamanın, susmanın ve duymanın ne kadar kıymetli olduğunu; gürültünün içinde kaybolmuş kalplere yeniden fısıldar. Bu fısıltılar kimi zaman annemizin sesi gibi, kimi zaman içimizde unuttuğumuz çocuk gibi gelir.
Kitap boyunca insan, kendine bir yol arkadaşı bulur:
Kendi içine bakmayı, sevdiklerine dokunmayı, bir cümlede durmayı öğrenir. Çünkü Sayar der ki:
“Hayat hızla geçiyor. Ama sen geçme, kal. Kal ki fark edebilesin: Kendinle olan mesafeni, bir dostun gülüşünü, gökyüzündeki bir rengi…”
M. Kemal Sayar “Kendine İyi Bak”, yalnızca bir kitap değil; içimizde kanayan yerlerin üstüne konan narin bir mendildir.
Okudukça susar insan.
Susar ve düşünür:
Acaba ben kendime ne zaman son kez iyi davrandım?
M. Kemal Sayar “Kendine İyi Bak”, yalnızca bir kitap değil; içimizde kanayan yerlerin üstüne konan narin bir mendildir.
Okudukça susar insan.
Susar ve düşünür:
Acaba ben kendime ne zaman son kez iyi davrandım?Çocukluğuma Sessizce Dokunan
“Şeker Portakalı”, bir çocuğun kalbiyle yazılmış en yetişkin hikâyedir belki de. Brezilyalı yazar José Mauro de Vasconcelos, beş yaşındaki Zezé’nin gözünden dünyaya bakarken, aslında bize içimizdeki yaralı çocuğu hatırlatır. Bu, sadece yoksulluğun değil; anlaşılmamanın, sevilmemenin ve çocuk olamamanın romanıdır.
Zezé, yaramaz değil…
Sadece sevilmek isteyen küçük bir çocuktur.
Ama bu dünyada çocukluğunu kalbine gömenler genellikle uslu bulunur.
Kitap boyunca Zezé’nin kendine kurduğu hayal dünyası, bir şeker portakalı fidanında can bulur. Ona konuşur, onu dinler… Çünkü insanlar susmuştur. O küçük ağaç, Zezé’ye hem sırdaş olur, hem de sevginin ne kadar basit ama kıymetli olduğunu anlatır. Kitabın en can acıtan yanı, bu hayal dünyasının kırılma anıdır. Çünkü herkesin büyüdüğü bir an vardır ve o an bazen bir çocuğun içinde kıyamet gibi kopar.
“Sevgisizlik, bir çocuğu yavaş yavaş öldürür… Ama o çocuk dışarıdan hâlâ yaşıyormuş gibi görünür.”
“Şeker Portakalı”, sadece bir roman değil; çocukların iç dünyasına bakabilmeyi öğrenemeyen büyüklerin aynasıdır.
Ve biz, her satırda biraz daha utançla büyürüz Zezé’nin yanında.
İkilem
Gorki’nin anlatımı, Tolstoy’un doğaya olan hayranlığını, köylülerle kurduğu ilişkiyi, bilgeliğinin yanı sıra vicdan azabıyla karışık bir ahlak savaşını gözler önüne serer. Tolstoy, halkın tarafında olmak istese de aristokrat kimliğinden tam anlamıyla sıyrılamaz. Gorki bunu cesurca anlatır: bir ruhun içindeki asaletle adalet arasındaki çatışmayı.
Tolstoy’un sade yaşama, toprağa, emeğe ve dine dair düşünceleri; Gorki için etkileyicidir ama sorgusuz kabul edilemeyecek kadar da sarsıcıdır. Özellikle Tanrı’ya dair inancı hem güçlüdür hem de sürekli sınanır. Gorki, onun bu gelgitlerini okura şöyle fısıldar:
“Tolstoy, Tanrı’yı arıyordu ama kilisede değil, tarlada, yoksulun gözünde, doğanın sesinde.”
Bu kitapta Tolstoy, kalemle değil kürekle düşünmeye çalışan bir adamdır adeta. Bilgeliğiyle yorulmuş, ahlakıyla yalnızlaşmış bir insan. Gorki ise onun bu yalnızlığını sadece anlatmaz, hisseder.