Bir gizem biraz bilim, biraz da tarih… Ama sayfalar ilerledikçe fark ettim ki bu kitap bana bir hikaye anlatmaktan çok bana sorular soruyor. Hem de öyle sıradan sorular değil insanın zaman zaman kaçtığı ertelediği hatta korktuğu sorular.
Jose Rodrigues dos Santos, bu romanda bilimi soğuk ve uzak bir alan olmaktan çıkarıp insanın en derin arayışlarına yaklaştırıyor. Tanrı evren zaman, bilinç… Hepsi bir matematik problemi gibi önümüze konuluyor ama cevaplardan çok düşünme cesareti bekleniyor bizden. Kitabı okurken sık sık durup düşündüğümü bazen satırların altını çizdiğimi bazen de kitabı kapatıp tavana baktığımı hatırlıyorum.
Tomás Noronha karakteri bana çok roman kahramanı gibi gelmedi daha çok benim yerime sorular soran bir yol arkadaşı gibiydi. Onun merakı şüpheleri ve zihinsel gelgitleri bana tanıdık geldi. Çünkü bu kitapta anlatılan sorgulama aslında hepimizin zaman zaman kendi içinde yaptığı bir sorgulama..
Bilim her şeyi açıklayabilir mi?
İnanç nereye sığar?
Tanrı bir formüle indirgenebilir mi?
Evet kitap yer yer zorlayıcı. Özellikle fizik ve matematik anlatıları bazen yavaşlatıyor okuma hızını. Ama garip bir şekilde bu beni rahatsız etmedi. Aksine, durmam gerektiğini hissettirdi. Sanki yazar hızlı okuma düşün diyordu. Bu da kitabı benim için daha kıymetli kıldı.
Tanrı’nın Formülü bana kesin doğrular sunmadı. Ne inancımı yüceltti ne de yok saydı. Sadece bana, sorgulamanın kutsallığını hatırlattı. Belki de bu yüzden kitabı bitirdiğimde içimde garip bir boşluk ve aynı anda tuhaf bir huzur vardı. Cevap bulmuş gibi değil doğru sorularla baş başa kalmış gibi…
Bu kitabı bilimi sevenlere felsefeden korkmayanlara inanç kavramını ezberlerin dışında düşünmek isteyenlere gönül rahatlığıyla öneririm. Ama en çok da kendine dürüst sorular sormaya cesareti olanlara.
Bazı
Öfkeliydim, kendime karşı öfkeliydim. Bana hep böyle olur. Kelimelerin tadını unutacak kadar uzun süre susarım ve birden bent yıkılır, içimde ne varsa, tuttuğum ne varsa boşaltırım, bitmez tükenmez bir gevezelik başlar; daha çenemi kapamadan pişman olmuşumdur bile.