Furkan Doğan
@Thorlok
"Sevgi uyandıramıyorsam, korku salacağım. Özellikle de sana. Çünkü söndürülemez bir nefret duyuyorum yaratıcıma."
İlk kez 1818 yılında basılan Frankenstein'ın 200 yılı aşkın süredir dillerden düşmemesinin sebebi sizce çok korkunç olması mıydı? Birçok edebi esere ve filme konu olmasının, insanlığın sonuna dek saklanacak bir kitap olmasının nedeni gotik ve kan dondurucu olması mıydı? Bana kalırsa bunlar bir kitabın 200 yıldır genç kalmasının zerre sebepleri değiller. Peki nedir o sebepler?
Frankenstein'ın yazarı Mary Shelley'nin bir kadın olduğunu hatırlatarak başlamalıyım. Eee ne olmuş yani kadın ise? O halde 1800'lü yıllarda kadın olduğunu da ekleyeyim. 2021 yılına girmek üzere olduğumuz şu günlerde bile bizleri rahatsız eden erkek-egemen düşüncenin hat safhada olduğu yıllardan bahsediyoruz. Bu düşünce öyle bir sert ki Mary Shelley kitapta düşüncelerini sermek için erkeklerin sesine ihtiyaç duyuyor. Erkek iktidarının dengeye oturmayacağını düşünmesi, umutsuz olması ile onu suçlayamayız.
Peki adı olmayan (Frankenstein aslında yaratıcısının adıdır) bu biçimsiz hilkat garibesinin insanlar tarafından hor görülmesini şöyle okusak ne dersiniz? Beyaz İngiliz'in siyah adama bakışı? Şimdi de elimizde 200 yıllık bir ırkçılık eleştirisi var. Peki ya iblisin değişen tavırlarının zamanla beyaz adama ayna tuttuğunu söyleyerek bir katman daha eklesem? İş gittikçe karmaşık ve keyifli bir hal alıyor.
Kitabı okuduktan sonra iblisimize bir bebek gözüyle yaklaşamayabilirsiniz. Fakat onun annesinden ilgi görmemiş, bu nedenle de narsisist kişiliğe eğilecek, yanlış yetiştirilmiş bir bebek olduğunu kabul edeceksinizdir.
Elbette bu ölümsüz eseri bir noktaya çekmeden okumak mümkün değil; yaratının yaratıcısına isyanı. Bu isyan kendisini bir simge haline dönüştürüp yarattıklarını terk eden
"Fahrenheit 451, yeryüzünde tek bir kitap kalacak olsa, o kitap olmaya aday."
Edebi değeri olarak öyle midir bilemem. Ben sadece ileride kitap yazma hayaliyle yaşayan, kendini geliştiren sıradan bir okuyucuyum. Fakat anlattıklarının önemine bakarsak kesinlikle yeryüzünde kalacak son kitap olmaya aday. Zira yaklaşık 232 derece, 451 fahrenheit bir kitap sayfasının yanma ısısına işaret ediyor. Kitabın ilk satırı ise "yakmak bir zevkti" oluyor. Akabinde okuyucusunu "kitap insanlar" ile tanıştırıyor, hatırlamanın erdemine, önemine dem vuruyor. Bu yüzden Fahrenheit 451 bize kitapların önemini dolaysız yoldan, basitçe hatırlatacak ilk eserlerden oluyor.
Hatırlamak demişken, hatırlamak için düşünmek gerekir. Kitabın distopik dünyasında ise düşünmenin cezası pek beter. Ray Bradbury ise hazır düşünebiliyorken içini dökmüş. Üstelik düşünmenin en güzel olduğu yerde, bir kütüphanede.
Kitap bir yandan da geçtiğimiz aylarda okuduğum Kızıl Veba'yı çağrıştırdı bana. Aynı Kızıl Veba öyküsündeki gibi insanlığın içerisine sıkıştığı paradoksa göz atıyoruz. Geçmişte yaptığımız hataları biliyoruz ama yapmaya devam ediyoruz. Tekrar doğup, tekrar batıyoruz, tekrar doğuyoruz. Tıpkı Ray Bradburry'nin de dediği gibi bir Anka gibi davranıyoruz. Tek bir farkla. Anka Kuşu geçmişini bilmez iken biz biliyoruz. Peki bir gün "yine aynısını yapacağız nasıl olsa" deyip doğmaktan vazgeçersek ne olur?
Son zamanlarda aşırı bir önyargıya kurban giden bu kitabın sanrılı, agresif dilini okumanızı, kütüphanenizde bulundurmanızı kesinlikle öneririm. Her bir karakterinde ayrı bir eleştiri göreceksiniz.
"Evet. Yıkmanın zamanı ve inşa etmenin zamanı vardır."
