Mal mülk düşkünleri rahat yüzü görmezler,
Bin bir derde düşer, canlarından bezerler.
Öyleyken, ne tuhaftır, yine de övünür,
Onlar gibi olmayana adam demezler.
Sakın bunları hayâtın için rehber alma. Şarlatanlığın ve parazitliğin debdebeli hayâtından gözlerin kamaşıp da sakın nâmuslu çalışmanın emin netîcesinden şüpheye düşme ve manevî kuvvetini kırma. İstikbâlini karanlık bir tesâdüfün cilvesine terketme. Entrikacı ve konbinezoncu zekânın kartondan köşküne imrenme. Ve bil ki hayatta insan olan, insana yaraşan yol, doğruluk ve nâmusluluk yoludur.
Tembelliğin yerine, adamına ve çağına göre girmediği kalıp yoktur. Herkesin mîzâcına göre tavır alır ve konuşur. Dilimizde aldığı çeşitli isimler de onun bu sinsiliğini gösterir. Tembelliği adı havâiliktir. Bir adı gevşeklik, bir adı hoppalık ve züppelik, bir adı uyuşukluk, üşengeçlik, keyfine düşkünlük, tenseverliktir.
Doktor Şerafettin Mağmumî, özetle, şunları söylemişti: Osmanlılık fikri çürüktür, çeşitli toplulukların uzlaştırılması olanağı kalmamıştır. Türk ulusseverliği dışında, kurtarıcı hiçbir fikir yoktur.