gogol'un paltosu
@VforBen
67 okur puanı
Temmuz 2019 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
Reklam
stefan zweig'ın amok koşucusu ile sabahattin ali'nin kürk mantolu madonna'sı arasında beraber bir okuma deneyelim:
amok koşucusundaki doktorun aşağıdaki cümleleri güçlü bir anlatma ihtiyacı ifade ediyor:
-.. her şeyi içine atmak insanı boğuyor neredeyse..
-size bir şey anlatmak istiyorum....ama çok berbat bir ruhsal durumdayım, öyle bir duruma geldim ki mutlaka biriyle konuşmalıyım... yoksa mahvolurum... bu suskunluk beni hasta etti...
-benimle konuşmanızı istiyorum sizden, çünkü bu suskunluğum beni öldürecek...
kürk mantolu madonna'nın raif efendi'sinde de benzer ihtiyaç şu cümlelerle günlüğüne dökülmüş:
-Yalnız bir şeye dayanmak artık benim için mümkün değil: Her şeyi kafamda yalnız başıma saklayamayacağım. Söylemek, bir şeyler, birçok şeyler anlatmak istiyorum
-Yalnız söyleyebilsem... Bir kişiye olsun içimdekileri dökebilsem...
-Halbuki konuşmaya ne kadar muhtacım. Her şeyi içinde boğmaya mecbur olmak, diri diri mezara kapanmaktan başka nedir?
2 romanda da karakterler içini dökme konusunda yoğun bir dürtüye sahip.
sait faik'in deyimiyle 'yazmasam çıldıracaktım' noktasındalar.
'bunlar da mı insan?' kitabında Primo levi'nin sözlerine bağlayalım:
"Diğerleri"ne anlatma, "diğerleri"ni dahil etme ihtiyacı, .....diğer dürtülerle yarışacak denli baskın ve şiddetli bir dürtü olarak kendini gösterdi: kitap, bu ihtiyacı giderme amacıyla yazıldı.'
ahmed arif'in ' seni anlatabilmek seni' dizelerindeki anlatma dürtüsü, oğuz atay'ın 'tutunamayanı turgutun selimi anlatma çabasıyla devam ediyor.
kiminde aşk acısı, kiminde toplumun ya da sistemin dışlayışına maruz kalma ya da auschwitz'e kurban olma -bir ŞEY'in acısını duyurma duygusu olarak roman ve şiirde önemli bir yer tutuyor.
bu ŞEY'in anlatılır olma çıkmazı da ayrı bir konu. araba sevdası'nın bihruz beyi türkçeyi yetersiz
SPOİLER İÇERİR-
Malum bir dönem bir tv kanalında kitabın ismindeki Madonna ile şarkıcı Madonna arasında karışıklık yaşanmıştı.
Bu nedenle kitabın isminde geçen 'madonna'yı basitçe açıklayalım:
1- Madonna: Resim ve heykel sanatlarında Meryem Ana’nın Bebek Hz. İsa ile birlikte tasvir edilmesine denir.
2- romanın ana karakteri raif efendi, almanya'da bir resim sergisinde “kürk mantolu bir kadın portresi” görür. portredeki kadın- Andreas del Sarto'nun- “Madonna delle Ar pie” adlı tablosundaki Meryem Ana tasvirine çok benzemektedir.
Kürk Mantolu Madonna önce Hakikat gazetesinde 18 Aralık 1940/8 Şubat 1941 tarihleri arasında 48 sayı tefrika edilmiştir. Sonra 1943 ' te kitap halinde birinci basımı, 1966' da ikinci, 1976'da üçüncü ve 1992'ye değin yedinci basımı yapılmıştır. Gazetede "büyük hikaye", kitabın ilk basımında "hikaye", ikinci basımında "roman" diye sunulmuştur.
Arkadaşlarından Azamet Arsever'in açıkladığına göre, Sabahattin Ali romanını Hakikat gazetenin siparişi üzerine kaleme almış. Gazete ondan "siyasete karışmayan, sürükleyici bir aşk romanı" yazmasını istemiş.
Hatta, roman tefrika edilirken bu yolda baskı bile yapmış. Paraya ihtiyacı olduğundan yazar sesini çıkarmamış, ama çok kızmış. Gazete parasını ödemekte güçlük çıkarınca, o da romanını kısa kesmiş.
Eserin roman tarzına göre kısa kaldığı söylenebilir. Bu kısalık olayın çatı kurgusunda hissediliyor. Ana olay örgüsünü ya da kronolojisini oluşturan 3-4 basamak var . Bu olay silsilesi, ana başlıkları itibariyle eseri eski türk filmini andıran senaryolara benzetmiş.
Bugünden bakılınca klişe sayılabilecek olay yerleştirmeleri var. Raif efendi (balıkesir’in küçük bir ilçesi) havran’dan berlin’e gider, maria puder’le tanışırlar, birbirlerine aşık olurlar, raif efendi babasının ölümü nedeniyle yurda dönmek
Ev halkı bugün erkenden, hep beraber gezmeye gittiler.
Ben keyifsizliğimi bahane ederek evde kaldım. ... birazdan
gülüşüp bağrışarak sökün ederler. Benim bunlarla münasebetim nedir? Aradaki bütün bağlar, ruhlar beraber olmadıktan sonra, ne ifade ederler?
