AYSUN KARAAHMET
@ZAYZO
19 okur puanı
Ağustos 2021 tarihinde katıldı
Arlin Çiçekçi
Beşerbazın Mârifeti
Holden Kitap
222 Sayfa
Babasını doğmadan önce annesini ise doğumda kaybeden Atlas ananesi ile birlikte yaşamaktadır. On sekizine girdiğinde annesinin adına yazılmış mistik bir mektubu bulunca Atlas’ın hayatının gidişatı değişir. Bu doğrultuda zaman ve mekân sıçrayışlarıyla işlenmiş bir olaylar bütününün içinde buluyorsunuz kendinizi.
Beşerbaz insanla uğraşan demek. Onunla oynayan, onu şekillendiren, yönlendiren usta, bir nevi insanlık ustası. Usta beşerbaz Hulki, diğer dünyadan mektuplar ve ses kayıtlarıyla kalfasını eğitmek istiyor. Roman bu usta çıraklık üzerine kurulmuş ama daha fazla anlatıp ipucu vermek istemiyorum.
Roman geçmişten geleceğe, Fas’tan Amsterdam’a baya bir atlama yapıyor. Kurguda bu kadar atlamaya ve geçişe rağmen bir açık yok. Üstüne güzel çalışılmış.
Romanla ilgili kafamda en büyük soru işareti şu noktada oluştu: Ses kayıtlarının sahipleri neden var? Atlas’ın annesini, babasını ve Hulki’yi anlıyorum. Zorlarsam Efi’ye de bir şey bulabilirim ama özellikle Andre Beauchamp neden var, neye hizmet ediyor, durduk yere onun aşk hikâyesini neden dinledik hiç anlamadım. Karakterlerin varlığı beni tatmin etmedi. En fazla tanrıcılık oynayan Hulki yaratabildiği için yaratmış bu karakterleri diyebiliyorum.
Arlin Çiçekçi edebiyat yapmayı seviyor. Aforizma tadındaki tespitlerden ve dili kullanım şeklinden anlıyoruz bizi. Okuduğunuz kitapta eski ve yabancı kökenli kelimelerin kullanımını seviyorsanız çok keyif verecektir. Yok, hiç hoşlanmam diyorsanız sizi biraz üzer.
Orijinal bir konu, keyifli bir okuma sunuyor size.
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Ömür iklim Demir’in Muhtelif Evhamlar kitabı ilk olarak ismiyle çekti benden. Kitapların ismi çok önemlidir, okuyucuyu ilk oradan çekersiniz önermesinin ispatı gibi. Kitapçıda tesadüfen görseniz açıp karıştırırsınız ne anlatmış acaba diye. Yazarın ilk başarısı burada.
Kitap on ayrı öyküden oluşuyor. Her öyküde yalnızlığının içinde kıvranan, yalnızlığından memnun, yalnızlığını kabullenmiş vs karakterler var. Yalnızlıkla ilgili bir derdi var kesin. Bana göre yazarın bir diğer başarısı ise işlediği olaylarla karakterlerin yalnızlığını arabeskvari bir acıya dönüştürmemesi. İncelikle işlenmiş hikâyeler okuyorsunuz. “Yalnızım, ölüyorum, travmalarımdan bahsetmek istiyorum size,” diye bağırmıyor da “yalnızım. Evet, ne yapacağımı bilemediğim zamanlar da oluyor bakın mesela ne olmuştu,” gibi anlatıyor. Ölümleri, cinnetleri bile o kadar doğal anlatıyor ki zaten olması gereken buymuş gibi okuyorsunuz.
Yazar bazı hikâyelerinde ortak mekân ya da karakter kullanmış. Hikâyeleri arasında metinler arası tekniğini kullanmış neredeyse J bir hikâyede ana karakter olarak gördüğünüz kişi diğer anlatıda figüran olabiliyor. Ben bu oyunu çok sevdim.
Yazarın dili çok güzel. Orijinal teşbihleri var. Okumaya değer tavsiye bir kitap.
Postmodernizmin dibini sıyırmakEdebiyat
Boşanma sürecinden sonra taraflardan birinin yaşadığı yıkımı gösterme vaadindeki Doğal Roman’da farklı hikâyeler ve farklı başlangıçlarla örülü bir kurgu görüyoruz. Gospodinov postmodernizmin bütün nimetlerinden yaralanmış. Birden fazla hikâyenin olduğu romanda başı sonu belli olan bir kurgu beklentiniz olmasın. Başlangıçlar var, arada duygu durumları var, tespitler var, güzel cümleler var, hikâyeler var ama başı sonu belli modern roman yapısı yok.
Bir kurguda (film ya da roman) kahramanların tuvalete gittiğinden, sineklerden ya da bitkilerin üremesinden bahsedilmez ama hayatın doğalında bu vardır diye açıklama yapmış Gospodinov. Bunlar hepsi de gerçekten kitabın içinde var. Yazarın çıkış noktası çok yaratıcı ve dikkat çekici. İşleyişi bakımından fazla dağınık olması bu konuları boşanma sürecindeki bir adamla bağdaştırmamı zorlaştırdı.
Yazarın dili çok güzel. Tek bir cümle ile bütün bir duygu durumunu (hayal kırıklığı, çaresizlik) anlattığı bölümler var. Saygı duyulası bir noktaJ Ve çok zeki olduğunu düşünüyorum yazarın. Kafa yorduğu konular olsun onları ele alış biçimleri olsun zekasını hissediyorsunuz.
Metinlerarasılığın kullanımı bu kitapta sanırım beni en rahatsız eden şey. Gospodinov alıntılarını incelikle yapma gereği duymamış. Elbette çalma fikriyle yapmamıştır ancak o kadar çok alıntı var ki kitapta sanki göndermeler olmasa romanın olmayacağını düşünüyorsunuz. Yazarın kendi yazdığı bölümleri güzel güzel giderken bir anda karşınıza bilindik metinlerden alıntılar çıkıyor. Sizin olaya tanıklığınızı kesiyor böylelikle. Karakterle özdeşlik kurmanız zorlaşıyor.
Üst kurmaca ise ilk başta size yazarı benim dese de kitabın sonunda bu üst kurmacayı da ayrı bir kurguyla sunduğunu görüyorsunuz. Yazarın “ben buradayım,” dediğini duyuyorsunuz ama sesin nereden geldiğini