How many loved your moments of glad grace,
And loved your beauty with love false or true,
But one man loved the pilgrim soul in you,
And loved the sorrows of your changing face.
1922'de İrlanda'nın özerk bir devlet olması üzerine senatoya seçilen Yeats iki dönem bu görevi yerine getirdikten sonra 1928'de sağlık sorunları yüzünden senatodan ayrıldı. 1923'te Nobel Edebiyat Ödülü'nü alan şair bu ödülü kendisinden çok özerkliğini kazanan İrlanda kültürüne ve bağımsızlığına verilmiş bir ödül olarak değerlendirdi.
İrlanda'da 19. yüzyılın sonlarına doğru toplumsal ve kültürel hayatın gelişmesinde Protestan azınlığın öneminin azalması ve Katoliklerin yönlendirdiği ulusalcı akımın öne çıkmasıyla Yeats de İrlanda mitolojisi ve folkloruyla ilgilenmeye başladı. Ancak kendisi ne Protestanların maddeciliğine ne de Katoliklerin aşırı ulusalcılığına yakınlık duyuyordu. İrlanda'da bağımsızlığın kendilerinden çok daha güçlü olan Büyük Britanya İmparatorluğu'na karşı silahlı bir ayaklanmayla gerçekleşemeyeceğini biliyordu, bu yüzden her şeyden önce İrlandalılık ruhunu canlandırarak yeni bir kimlik kazanma yolunda kendisi gibi bir kültürel uyanış hareketinin başlatılmasını düşünen yazar ve sanatçılarla birlikte çalışmaya başladı ve bu hareketin önderlerinden biri oldu. Ayrıca 1889'da İrlanda Bağımsızlık Hareketinin ateşli militanlarından Maud Gonne adlı güzel bir kadın oyuncuyla tanışınca, ona ömür boyu sürecek bir tutkuyla bağlandı. Birçok şiirinin esin kaynağı olan bu güzel kadına Yeats defalarca evlenme teklif ettiyse de onu evet demeye bir türlü razı edemedi. Ama bu ilişki yüzünden çok istekli olmasa da ulusal bağımsızlığa destek sağlanması uğrunda Maud Gonne'la birlikte birçok etkinliğe de katıldı.
Yeats'in sanat hayatını belirleyen bir başka önemli kadın da 1896'da arkadaşı Edward Martyn'in aracılığıyla tanıştığı Lady Augusta Gregory'ydi. Eski Seylan valilerinden birinin dulu olan bu soylu kadın Ulusal İrlanda Tiyatrosu'nun kurulmasına destek oldu. Bu birkaç yıl içinde Abbey Tiyatrosu'nda aralarında Yeats, Lady Gregory, Edward Martyn'le birlikte John Millington Synge'in de oyunlarını yorumlayan İrlandalı bir tiyatro topluluğu oluştu. Bu girişimcilerin amacı halk masallarından yola çıkan, konularını halkın diliyle işleyen, giderek halkın yaşayışını yalın bir sahne tasarımıyla yansıtan