Çəhrayı eynəyin digər üzü: narahat edici amma gerçək.Duygu ve Düşünce
Puan vermedi·360 syf.·
2026 5. kitabı
Din, seks, cinayət, narkotik, şiddət... Bu kitabda hər şey var.
"Hər şey” olsa da, mənim üçün ən çox hiss olunan şey “azlıq” idi. İnsanlıqdan az, mərhəmətdən az, ədalətdən az, dinin öz mahiyyətindən az… Sanki hər şeyin içi boşalmış, yalnız sərt forması qalmışdı.
Hakan Günday bu “azlığı” sadəcə ad olaraq yox, hiss olaraq da oxucuya ötürür. İnsan münasibətlərində istilik azdır, seçim azdır, azadlıq azdır. Hətta elə bir nöqtəyə gəlir ki, insanın özü belə azalır içində daşıdığı duyğular, inamlar və ümidlər yavaş-yavaş sönür.
Bəlkə də romanın ən ağır tərəfi budur: hər şey mövcuddur, amma heç nə yetərli deyil. Hər şey var, amma heç nə tam deyil.
Hakan Günday bu romanında bizi zorla cəmiyyətin görmək istəmədiyi yerlərə aparır. Təriqətlər, məcburi evliliklər, qadına qarşı zorakılıq, narkotik və cinayət romanın görünən tərəfidir. Əslində isə müəllif daha dərin bir sual verir: İnsan həyatı başqalarının qərarları ilə nə qədər məhv edilə bilər?
Roman iki uşağın taleyini göstərir. Uşaqlıqdan yetkinliyə qədər şiddətin, ağrının və təkliyin içində böyüyən iki insanın hekayəsi… və bu hekayə onların cəmi on bir yaşında ikən başlayır.
Dərdâ - uşaqlığı əlindən alınmış, həyatı başqalarının qərarları ilə yazılmış bir qız.
Dərda - sevgi və qayğının yoxluğunda, həyatın sərtliyində formalaşan bir oğlan.
Mən sadəcə Dərdânın hekayəsi yazacağam. Onun hələ uşaq yaşında evləndirilməsi, həyatının başqaları tərəfindən müəyyənləşdirilməsi və illərlə azadlıqdan məhrum qalması sadəcə bir obrazın taleyi deyil. Bu, minlərlə insanın yaşadığı, lakin çox vaxt görünməyən bir faciənin təsviridir.
Roman boyunca din adı altında edilən saxtakarlıqlar və zorakılıqlar da hər zamankı kimi göz önündədir. Hakan Günday inancın özünü deyil, inancın arxasına gizlənərək insanlara hökm edən sistemi tənqid edir. Bu
17 yaşından yetkinliyə: Paşanın böyümə hekayəsi
Mahbud Siracinin “Tehranın damları” əsəri ilk baxışda bir sevgi romanı kimi görünür. Lakin romanın dərin qatlarına endikdə onun əslində bir gəncin yeniyetməlikdən yetkinliyə keçidini, həyatın sərt həqiqətləri ilə qarşılaşmasını və daxili dəyişimini görürük.
Əsərin baş qəhrəmanı Paşa, romanın əvvəlində Tehranın damlarında dostu Əhmədlə birlikdə gələcək haqqında xəyallar quran, həyatın gözəlliyinə inanan, məsum və xəyalpərəst bir gəncdir. Tehranın damları onun üçün sadəcə bir məkan deyil, azadlığın, ümidin və insanın özünü sərbəst hiss etdiyi bir dünyanın simvoludur. (Mənə görə Dam məfhumu burda göy üzü ilə yer arasındaki o boşluğun gətirdiyi xoşbəxtliyi simvolizasiya edir)
Paşanın həyatı Zariyə duyduğu sevgi ilə yeni bir rəng qazansa da, onun həqiqi dəyişimi qarşılaşdığı ağır sınaqlarla başlayır. Doktorun siyasi səbəblərlə həbs edilməsi və ölümü Paşanın dünyaya baxışını dəyişir. O, ilk dəfə anlayır ki, dünya hər zaman ədalətli deyil və bəzən yaxşı insanlar da siyasi sistemin və ictimai şəraitin qurbanına çevrilə bilirlər.
Romanın ən təsirli hissələrindən biri xəstəxana bölməsidir. Mənə görə, Paşanın həqiqi böyüməsi məhz burada başlayır. O, yalnız bədənindəki yaralarla deyil, daxilindəki günah hissi, kədər və itki duyğusu ilə də mübarizə aparır. Nənəsi ilə olan söhbətləri vasitəsilə həyatın hər zaman insanın istədiyi kimi davam etmədiyini, bəzi itkilərin qəbul edilməli olduğunu və insanın bütün ağrılarına baxmayaraq yoluna davam etməli olduğunu anlayır.
Əsərdə məktəb mühiti də diqqət çəkən məqamlardandır. Məktəb cəmiyyətin kiçik bir modeli kimi göstərilir; burada güc münasibətləri, qaydalar və insanın öz fikrini ifadə etmə mübarizəsi görünür. Bu təcrübələr də Paşanın ədalət anlayışının formalaşmasına təsir edir.
Mənim fikrimcə, “Tehranın damları”nın ən
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Saniye hanım doktor sırası ona geldiğinde usulca içeri girdi. Doktor şikayetlerini sorunca başladı anlatmaya. İnsanlar doktorlara bir şeyleri iyileştirmek ya da geçirmek için gelirken Saniye, geçen bir şeyin geri gelmesini istiyordu. Her zaman yerinde duran ağrısı geçmiş ve bir yerlere kaybolmuştu. Onun hissettiği, yanında olan tek şey bu ağrıyken o ağrının da kendisini terk etmesi daha da yalnız hissetmesine neden olmuştu. İşte bu yüzden yitirdiği ağrısını tekrar geri getirmesi için mecburen doktora gelmişti. Doktor onca hasta görmüştü, bir çok kişiyi iyileştirmişti ama ilk kez böyle bir hastayla karşılaşmıştı. Uzun uzun dinledi Saniye’yi. Adının konma hikayesinden, çocukluğuna, kimsenin görmediği kocası Fahri den çocukluk arkadaşı Rauf’a kadar hayatının hepsini doktora anlattı. Doktor ısrarla ağrıları geçirdiğini ama giden bir ağrıyı geri getirmenin onun işi olmadığını anlattı. Saniye bütün doktorları tek tek gezdiğini en sonunda derdinin dermanının onda olduğunu söyledi ve yine başladı hayatından bir bölüm anlatmaya.. Saniye anlattı doktor dinledi, Saniye geçmişiyle yüzleşti doktor dinledi, Saniye yalnızlığına çare aradı doktor yine dinledi..
•
İnsan çocukluğunda yaşadığı bir şeye takılıp kalabilir ömrü boyunca. Bazen bir tokatın acıttığı yanağında bazen de çocukluk edip yaptığı bir hatada.. Karşısına çıkan hiçbir şey ya da hiç kimse onu unutturamaz.. Kitaba dair her şeyi çok sevdim. Kısa ve öz oluşu, etkileyici anlatımı ve yoğun duygu geçişleri.. Okuyunuz mutlaka, kendinizden bir şeyler bulacağınıza eminim. Keyifli okumalar
Puan vermedi
Mehriban Məmmədova - "Səsimi kim eşidər?"
Kitab satışa çıxdığı andan maraq dairəmdə olsa da, oxumaq elə bu günlərə qismət imiş. Kitabın real hadisələrə əsaslanması, xüsusən də baş obrazın elə yazıçının özü olduğunu bilə-bilə oxumaq hekayəni ikiqat təsiredici edir. Kitab o qədər duyğusal idi ki, mənim kimi daşürəkli bir insanın belə bəzi səhnələrdə gözünü doldurmağı bacardı. İnsan oxuduqca düşünür ki, biz sadəcə oxuyanda bu qədər təsirləniriksə, gör bu bədbəxt hadisələri yaşayan və sonra yenidən qələmə alan müəllif hansı travmaları yaşamalı olub...
Kitab, gənc bir qızın - Nərgizin valideynləri tərəfindən erkən nikaha məcbur edilməsi və onun keçməkeşli həyat mübarizəsi ilə başlayır. Bu, valideyn səhvlərinin günahını övladın çəkdiyi, heç kim tərəfindən dinlənilməyən və istəmədiyi həyata məhkum edilən bir qızın hekayəsidir. Kitabı oxuduqca XXI əsrdə hələ də belə düşüncəli insanların var olduğunu bilmək mənə ikiqat əsəb verirdi. Qadını sıxan, "oğlana hər şey olar, qız susmalıdır" deyən və qızların təhsilinə mane olan bu düşüncə tərzi cəmiyyətimizin ən büyük yarasıdır.
Sözsüz ki, kitabda bəzi nöqsanlar var idi. İlk səhifələrdən etibarən bəzi səhnələr bir az sönük və süni təsir bağışlayırdı. Cümlələr bədii ədəbiyyatdan uzaq, daha çox loru danışıq dilinə yaxın idi. Məsələn, iki baş obraz arasındakı dialoqların demək olar ki, 70%-i eyni - "ürəyim" sözü ilə başlayırdı, bu təkrarçılıq isə həmin dialoqdakı heç bir hissi, məncə, oxucuya tam şəkildə ötürmür. Bundan əlavə, kitabdakı hərf səhvləri də bəzən yorurdu insanı, amma hekayə maraqlı olduğu üçün o yoruculuq bir yerdən sonra kənarda qalırdı. Hekayədəki bəzi söhbətlərin təkrarlanmasını isə yazıçının keçirdiyi ağrının, aldığı travmanın çox güclü olması ilə bağlayıram. Yoxsa bu qədər təkrar olmazdı deyə düşünürəm...
Kitabda
Ali İpek ile tanışma kitabım oldu. Kitap bir psikiyatri muayene odasında, oldukça sıradan bir hikaye gibi başladı. Okurken herhalde düz bir çizgide ilerleyecek diye düşündüm. Ama yazarın ters köşesi tam olarak burada başlıyormuş. O sıradan odadan çıktıktan sonra hikaye öyle absürt, öyle ince bir kara mizaha evrildi ki...
Saniye Hanım iyileşmek değil, ağrısını geri istiyor. Çünkü yalnızlığında ona "var olduğunu", "insan kaldığını" hatırlatan tek şey o ağrı. Ağrının gitmesi, onun için bir terk ediliş.
Kitap bittiğinden beri kafamın içinde tek bir şey dönüyor: Hayata geç kalmışlık,
Saniye’nin o gürültüsüz, kendi içindeki varoluş sancısı...
Saniye’yi okurken şunu hissettim: Zaman kaybetmek sadece saatin ilerlemesi değil, insanın kendi ritmini kaybetmesiymiş. Başkalarının zamanına, toplumun saatine yetişelim derken kendi hayatımızı erteliyoruz.
Yazarın anlatımı da çok özgün. Saniye’nin bu ağır trajedisini, o güçlü metaforları öyle bir ironiyle anlatmış ki okurken hem hüzünleniyorsunuz hem de istemsizce gülümsüyorsunuz.
Bittikten sonra insanı durup düşündüren, saatine baktıran cinsten bir kitap. Kendi hayat ritmini kaçırdığını hisseden, zamana yenik düşen herkesin bir şans vermesini isterim. Çok iyi bir keşif oldu benim için.Bilincin Sınırlarında Bir YolculukBilim/Felsefe
Türk Nöroloji literatüründe Bilinç Problemi üzerine yazılmış eserler arasında Sultan Tarlacı’nın Bilinç adlı çalışması, yalnızca Nörobilimsel verileri aktaran teknik bir kitap olmanın ötesine geçerek, İnsanın varoluşsal mahiyetine dair kadim soruları yeniden düşünmeye çağıran önemli bir eser niteliği taşır.
Tarlacı’nın çalışmasının dikkat çekici yönü, bilinci yalnızca beynin biyokimyasal faaliyetlerine indirgememesi; aksine, bilimsel metodolojinin sınırlarını koruyarak felsefe, metafizik ve din ile temas kurabilmesidir.
Bu yönüyle eser, çağdaş nörobilim ile insanlığın kadim tefekkür mirası arasında köprü kurma çabası olarak okunabilir.
Kitabın merkezinde yer alan temel mesele, modern bilimin hâlen tam anlamıyla açıklayamadığı “öznel deneyim” problemidir.
Tarlacı’nın özellikle “qualia” kavramını açıklarken kullandığı şu ifadeler dikkat çekicidir: “Ateş düştüğü yeri yakar” ve “acıyı çeken bilir.”
Bu yaklaşım, Batı felsefesinin teknik kavramlarını halk irfanıyla buluşturması bakımından oldukça değerlidir.
Çünkü bilinç problemi çoğu zaman laboratuvar terminolojisinin içinde soğuk bir meseleye dönüşürken, Tarlacı bu problemi insanın doğrudan yaşadığı varoluşsal gerçeklik üzerinden yeniden görünür hâle getirir.
Burada ele alınan mesele yalnızca ağrının nörolojik mekanizması değildir; ağrının “nasıl hissedildiği” sorusudur.
Modern nörobilim sinirsel iletimleri, kortikal aktivasyonları ve beyin bölgelerini gösterebilir; ancak “acı çekmenin nasıl bir şey olduğu” hâlâ açıklanabilmiş değildir.
İşte bilinç felsefesinin “hard problem” dediği mesele tam da budur.
Tarlacı’nın yaklaşımı, bilimin henüz cevaplayamadığı alanları inkâr etmek yerine onları dürüstçe kabul eden bir epistemolojik tavır taşır.
Müellifin bu tutumu, eserin en güçlü yanlarından biridir.
Eserde dikkat