Asım Kemal ÖZTÜRK
@arabeskapachi
Şu anda okuduğu kitap
Uzun zamandır YouTube'daki araba yıkama videolarından kafamı kaldırmadığım için pek bir şey okumuyordum. Nişanyan yoldaşın üçüncü evliliğinden doğan uşağına yazdığı mektupları görünce bir karıştırayım dedim daha ilk sayfada beni içine çekti. Uşağın anasıyla, okurken insanı duygulandıran fakat freudyen bir bakışla narsist ve borderline ilişkisi görüyoruz. Yoldaşın daha önceki kitaplarında örneğin Aslanlı Yol'daki gibi canlı, hareketli, muzip zeki adam gitmiş yerine çaresiz kırgın ve yorgun biri gelmiş. Kitabın büyük bir bölümü ciddi bir iç hesaplaşma ile geçiyor. Nişanyan yoldaşın tadına doyulmaz Türkçesi ile anlattığı seyahat anıları okuduğu kitaplar ve müzik zevki kitaba inanılmaz tat katıyor. Lafın burasında söylemeden geçemeyeceğim yedi göbekten Türk evladı dandik bir telaffuzu beceremezken Allah'ın Ermeni'sinin dilimizi böyle güzel kullanıyor olması beni ne diyelim kıskançlıkla beraber öfkelendiriyor mu desek doğru tanımı bulamadım, her neyse. Yav herif karısının kafasına bok attı kardeşim ucuzluğunda değilseniz yahut insan kızına eski sevgilileriyle sevişmesini anlatır mı canım pespayeliğine düşmezseniz kitabın hayatınıza dokunmaması mümkün değil. Her işin altından başarıyla kalkmış hep macera aramış hep başka bir hayat zenginliği peşinde koşmuş gerçek bir insanın sahici duyguları var bu kitapta.
Andre Malraux yoldaş bizi 1927 yılında Şanghay'da bastırılan bir isyana ve çevresindeki insanlara götürüyor. Yazarın mükemmel derecedeki gözlem gücüyle romanda geçen mekân ve olay anlatımındaki dağınıklık garip bir tezat. Örneğin kitap hakkında ön bilginiz yoksa olayın nerede geçtiğini ve hangi olayı anlattığını anlamak oldukça güç. Bu durumla başa çıkılabilirse insan ruhunun çelişkilerini, acılarını, algısını, tereddütlerini, korkularını vs keskin bir netlikle okuyoruz.
İnci avcısı Kino yoldaşın uşağını akrep ısırır. Paris'e gitme hayaliyle yanıp tutuşan hasis doktorun kapısını çalarlar fakat haysiyetini paraya tahvil etmiş doktorun kapısı yüzlerine kapanır. Uşağını tedavi ettirmek için İnci avına çıkar ve çok büyük ve güzel bir inci bulur. Bundan sonrası hepimizin tahmin edebileceği aşağılık insanoğlunun kötülüğü ve kurduğu acımasız çarkın işleyişi. Kino iyi ve güzel hayallerine kavuşmak için aracı kıldığı incisinin, hayatının imtihanı olacağını bilemezdi tabii ki... John Steinbeck diğer kitapları gibi ezen ezilen, sınıf mücadelesi ve iyi ile kötünün kavgasını anlatmış olsa da biraz farklı geldi bana çünkü mütercim yazarın dil ve anlatımını değil kendi bildiğini okumuş. Steinbeck kitabı okumadım da Tomris Uyar'ın John Steinbeck kitabını anlatmasını dinlemiş gibi oldum. Bu durum hâliyle rahatsız edici. Tercümeye önem veren bir okursanız başka çevirilerden okumanızı tavsiye ederim.
Zen ve Motosiklet Bakım Sanatı
Zen ve motosiklet bakım sanatı kitabını okuyalı bir aydan uzun süre oluyor. Bu zaman zarfında motosiklet sürekli aklımın bir kenarında çalışmaya devam etti. Ara sıra birkaç sayfa okuyup devam ettim. İçine girmesi de kurtulması da zor bir eser. Kitap; yazar, oğlu ve iki arkadaşı ile yaptığı motosiklet yolculuğunu anlatarak başlıyor daha sonra yazarın içsel yolculuğu ile ve adını Platon'un Mektupları'ndaki Phaedrus'tan alan bölünmüş kişiliği ile devam ediyor. Temelde nitelik nedir sorusuna cevap arıyor? Bu sorunun cevabını romantik ve klâsik anlayış olarak adlandırdığı farklı bakış açılarıyla bulmaya çalışıyor. Kitapta beni yazarın sürekli kafasının içindekilerle ilgilendiği için uşağını yanında çanta gibi taşıması ve yaşından çok ileri seviyedeki klâsik eserleri okutup sinir krizleri geçirmesine neden olması rahatsız etti. Bu durumu ancak kitap bittikten sonra fark ettiğim tamamen modern bir dille Zen Felsefesi anlattığını fark ettiğimde tolere etti. Zen ve motosiklet bakım sanatı kült bir eser ve herkesin okumasını isterim. Okuyacakların da başlayıp bitirmesini değil zamana yayarak sürekli devam eden bir okumayla başucunda tutmasını isterim malûm yol hiç bitmez o labirentin duvarıdır.
Üç İstanbul
Yıkılan bir imparatorluğun; imparatorlukla birlikte yıkılan; dağılan, ahlâkını, haysiyetini, hamiyetini kaybeden toplumun bir kesiminin romanı. Romanda baş karakter sınıf değiştirme gayretindeki, gazetecilik ve yazarlık yapan, zengin aile kızlarına ders veren Adnan. Kitapta İstanbul'un üç dönemi anlatılıyor: İstibdat, Meşrutiyet ve işgal dönemi. Kitabı okurken; sürekli, savaş cephede mi yoksa cephe gerisinde mi daha şiddetli yaşanıyor diye düşündüm? Fakir gecekondu evinde yani kaybedecek hiçbir şeyleri yokken vatanın bahtı kara maderine ağlayanlar güce ve iktidara kavuşunca hırsla ve hızla kontrolden çıkıyor ve aynı hızla ahlâk erozyonuna uğruyor. Romanda, bir yanda ekmek alamadığı için isyan ve gözyaşları sokağı dolduranları diğer yanda sıçmak için Avrupa'dan mermer tuvalet taşı getirenleri; Sarıkamış'ta vatan evlatları donarak ölürken rahat ve yumuşak koltuklarında nutuk atanları, gazetelere kahramanlık şiirleri yazanların sur dibinde şehit karılarını kırk kuruştan sattıklarını, Arabistan çöllerinde aç çıplak yürüyen Mehmetçik ile Fransa'dan sipariş ettiği kıyafetleri geç kaldığı için sinir krizi geçiren metreslerini teskin etme gayretinde ter döken harp zenginlerini, bir devirde yükselip bir devirde gözden düşenlerle her devrin adamlarını her kaba sığan her renge boyanan tipleri etkileyici bir üslûpla anlatılıyor. Savaşı, savaşın cephe gerisindeki yıkıcılığını toplumda bıraktığı hasarı ve travmayı başka bir gözle okumak isteyenlere tavsiye ederim.