(Okumak ve Anlamak, Étienne de la Boétie – Gönüllü Kulluk Üzerine Söylev)
“Hayır, onun gücü insanların gönüllü kulluğundan gelir. Siz ödünç vermeseydiniz sizi gözlemek için bunca gözü nereden bulurdu? Sizden almasaydı sizi yakalamak için bunca ele nasıl sahip olurdu? Sizden bulmasaydı üzerinizde nasıl kudreti olurdu? Sizin zekânızı paylaşmasaydı sizi nasıl kovalardı? Sizi soyana, sizi öldürene yataklık; kendinize ihanet etmeseydiniz size ne yapabilirdi?”
Boétie’nin bu sözleri, iktidarı yalnızca baskı olarak değil, öznenin kendi rızasıyla kurduğu bir ilişki olarak anlamamızı sağlar. İnsan, iktidarın kurduğu aynaya bakarken, aslında kendini ona gösterir; gücün kaynağı, gözetlenen değil, gözetilmeye razı olan bireydir.