Şunu hatırlamalısın ki, onları yakmazsan onlar seni yakar. Şu an durum bu kadar bast.
21) Bast
Bir diğer nüshada bast yerine sekr (sarhoşluk) denilir ki her ikisi aynı şeydir. Çünkü sevinmek, neşelenmek ve gönlün açılması hareketlenmeye ve rahatlamaya (inbisât) yol açar ve bu da kabzın zıddıdır. (...) Sûfîlerden biri şöyle demiştir: "Yaygıda (bisât) otur, fakat yayılma (inbisât)!" İbn Acîbe bir şiirinde şöyle der:
Bast halinin bir adabı vardır uyman gereken
Yoksa önce ayakların kayar, sonra kalbin peşinden
Korku, tazim ve nimet karşısında heybet
En önemlisi ise dili konuşmaktan menet
Mürit bast haline ulaştığında, "suskunluk" halini düstur edinmeli, ağırbaşlılık ve vakarı hal edinmelidir. Böyle bir insan halvete girmeli, daha çok evinde durmalı, Allah'ı çok zikretmelidir. Üstat Ebû Meyden el-Gavs el-Hikem'inde şöyle der: "Allah bir kuluna hayır ve iyilik vermeyi murat ederse, onu zikrine alıştırır, kendine şükretmeyi nasip eder." Başka bir ifadesinde şöyle der: "Kim yaratıklarla ünsiyet ederse Hak'tan uzaklaşır, gaflete kapılarak şehvete düşer." Yaratıklarla ünsiyetin Hak'tan uzaklaşmanın ve vahşet halinin işareti olduğunu söyledik, çünkü insanlar seni ya itaat etmekten alıkoyar veya tamahkârlık ve günah kapılarını sana açar. Bu nedenle bast halinin adabını korumayan kişiyi bu durum tamahkârlık haline ulaştırır.
Sayfa 60
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
20) Vesvese (Vesvâs)
Bir başka nüshada "takva" geçer. Her ikisi de birbirinin gereği olduğundan tek bir anlamda birleştikleri kabul edilebilir. Çünkü vesveseci (olan şeytan), kul ancak takvada derinlik kazanmaya başladığında ona yanaşır ve onun eksikliğini ve kusurlarını görür. Bu süreçte kul içten içe celal ve kahra düçar olduğunu düşünür ki bu durumun nefiste bıraktığı etki kabz (daralma) hali olarak belirir. Kabz insanı bast (genişlik) haline ulaştırır; çünkü kabz ve bast, gece ve gündüz gibi peş peşe gelen ve birbirinin zıddı olan iki haldir. Vesvese duyan insanın işi, ibadet ve ibadet edilen hakkında kuruntuya kapılmaktır. Vesvese insana tam olarak yerleşirse, bu hal kendisini deliliğe ve aklın bütünüyle ortadan kalkması haline ulaştırır.
Allah'ın insana verdiği en büyük lütuf
Akıl ve edeptir, bunu bil
Mertlik o ikisine bağlı, bir kez yok olmasınlar
Ölüm daha iyi gelir insana
İnsanın durumu şiddetlenip gönlü daraldıktan sonra inayet yetişir ve Allah her işi bırakarak kendisine dönmeyi ve kaçışı (firâr) ilham eder. Bu kaçma "Bütünüyle Allah'a firar ediniz."¹ ayetinde belirtilir. Bazen de samimi, gönlü geniş ve saadete eren kardeşlerle oturup vesveselerden uzaklaşmayı kendisine ilham eder. Bu durum onu bast halini sevmeye, Allah'a yönelme haline ulaştırır. Çünkü bu haldeyken açık düşman olan şeytanla savaşmaktan kurtulur.
Kalbine de ki vesveseler artarsa
Vesveseci olmuştu İblis taşkınlığa saptığında
Özetle, kabz halinin sebebi, kötü işleri düşünmek, Mevla'dan habersiz kalmak ve gafil olmaktır. Kalbini arındıranlar ise sadece temizlik halini müşahede ederler. Bu nedenle Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurur: "Kim üzüntüye
Sayfa 59 - ¹ Zâriyât, 51/50.
Kaza ve Kader1000Kitap
Mevlâna'ya göre, Hakk'ın yazdığı harfler hep uygun ve yerindedir. Kâtibin elindeki kalem gibi, insanın gözü de, gönlü de Allah'in (lütuf ve kahır isimli) iki parmağı arasındadı Gönül kâlemi, bu iki parmak yüzünden "kabz" ve "bast" hali yaşar. Allah'ın büyüklüğünü ve kudretini gören gönül kâlemi için bu büyük bir şereftir.
Hayat, negatif ve pozitif hallerin karışımından, cemali ve celali tecellilerin arka arkaya ve iç içe yansımasından doğar; kabz ve bast hallerinin birlikteliğinde yaşanır. Hiç kimsenin ölünceye kadar bast, yani ferahlık yaşamaya hakkı yoktur. Üstelik o sürekli bast, yani kesintisiz ferahlık; aslında bir kabzdır, bir darlıktır. Kalp grafiğindeki iniş ve çıkışların çokluğu kişinin hayatta olduğunu gösterdiği gibi musibetler nimetleri, sevinçler de hüzünleri takip ediyorsa bu canlılık alametidir.
Hani belki biliyorsun, eski Mısır'da Firavunlar ve soylular taş bir tabuta girer, az miktarda sebze ve menne ile kırk gün beslenirlermiş. Eğer menne kalbe kadar inerse kişi bast-ı zaman ve tayy-i mekâna erer, ruhanilerle irtibata geçmeye başlarmış.
