Dolu Dolu Bir Yaşamın Anahtarı..
İlber Ortaylı'nın Bir Ömür Nasıl Yaşanır? adlı kitabını okurken kendimi yalnızca bir kitap okuyormuş gibi değil, hayat tecrübelerini paylaşan bilge bir insanı dinliyormuş gibi hissettim. Yazar, yaşamın farklı alanlarına dair görüşlerini sade ve samimi bir dille aktarırken okuyucuyu düşünmeye ve kendini geliştirmeye teşvik ediyor.
Kitapta eğitim, yabancı dil öğrenimi, seyahat, tarih, kültür ve insan ilişkileri gibi birçok konu ele alınıyor. Özellikle gençlere yönelik tavsiyeler, geleceğe daha bilinçli bakabilmek açısından oldukça değerli. İlber Ortaylı, iyi bir hayatın ancak merak ederek, öğrenerek ve dünyayı tanıyarak yaşanabileceğini vurguluyor...
Bu kitabı okurken en çok dikkatimi çeken nokta, yazarın okuyucuya hazır reçeteler sunmak yerine düşünme alışkanlığı kazandırmaya çalışması oldu. Her bölümde kendi hayatımı ve alışkanlıklarımı sorgulama fırsatı buldum.
Eğer siz de hayata farklı bir pencereden bakmak, kültürel birikiminizi artırmak ve geleceğinizi daha bilinçli şekillendirmek istiyorsanız bu kitabı mutlaka okumanızı tavsiye ederim. Bir Ömür Nasıl Yaşanır? yalnızca okunup bitirilecek bir eser değil, zaman zaman tekrar dönüp bakılabilecek değerli bir yaşam rehberidir.
Kitap ilk bakışta kapitalizmden sosyalizme geçişin başarısızlığını anlatan bir distopya gibi görünse de, aslında çok daha derin bir sistem eleştirisidir. Birçok kişi bu eseri genel bir komünizm eleştirisi sanıyor ama yanlış. Orwell burada doğrudan Stalin dönemini ve devrimin nasıl bir diktatörlüğe evrildiğini hedefe alıyor.
Kitabı tam anlamıyla kavrayabilmek için 1917 Rus Devrimi'nin aktörlerini bilmek gerekiyor.
**spoiler
Kitabın bence en sarsıcı kısmı, domuzlar ile insanların aynı masada kağıt oynayıp zaferlerini kutladıkları o son sahneydi. Hayvanlar dışarıdan içeriye bakarken artık kimin domuz, kimin insan olduğunu ayırt edemiyorlar. Bu sahne, "günün sonunda kazananın hep elitler, kaybedenin ise hep halk olduğu" gerçeğini yüzümüze çarpıyor.
Tüm bunların yanında aslında kitap bize şunu fısıldıyor: Güç, kimin eline geçerse geçsin
"kirletir". Dün ezilenin bugün gücü ele geçirdiğinde kendinden zayıfı ezmekte hiçbir sakınca görmemesi, sadece siyasetin değil, günlük hayatın da acı bir gerçeği maalesef. Yine de kitapta da olduğu gibi bunu en çok siyasette görüyoruz; teoride mükemmel olan vaatlerin pratiğe döküldüğüne kaç kere şahit olabildik?
Yani diyeceğim şu ki "iyi yönetim biçimi" veya "kusursuz ideoloji" diye bir şey yoktur; yalnızca iyi niyetli yöneticiler ve en önemlisi, domuzların vaatlerine kanmayacak kadar bilinçli halklar vardır. Aksi halde, düşmanın değiştiğini sandığımız her zaferin sonunda aslında hiçbir zaman aynı tarafta olmadığımızı fark ederiz
"Siz gidin artık
Düşman dağıldı dedikleri bir anda
Anlaşılıyor
Baştan beri bütün yenik düşenlerle
Aynı kışlaktaymışız"
-İsmet Özel
Tüm İnsanlık Adına Yazılmış Tam Bir Baş YapıtEdebiyat
GİRİŞ
"Hayat nedir ? Acılar Vadisi. Dünya nedir ? Hissiz insan kalabalığı."
19.yüzyıl Rus edebiyatının en önemli yazarlarından birisi olan Nikolay Gogol, Rusya'nın kokuşmuş bürokrasi sistemini, toplumun gerçek yüzlerini ve devlet yönetiminin eksik yönlerini eleştirel bir bakış açısı ile eserlerinde yer vermektedir. Sadece Rusya'da değil, tüm dünyada edebi saygınlığa sahip olan Gogol, eserlerinde sınıfsal açıdan burjuva insanları yerine sıradan insanlara yer vermiş, böylece her bir okur kitaptaki karakterler ile empati kurarak, kendi günlük hayatı ile özleşleştirmiştir.
Nikolay Gogol, 1809 yılında Ukrayna'nın Soroçinski köyünde dünyaya geldi. Bazı eserlerinin esin kaynaklığını yapan ve yaşadığı coğrafya olan Kazaklar sebebiyle hayatının önemli bir bölümünü burada yaşayarak geçirmiştir. Babası amatör olarak tiyatro oyunları yazıyordu ve Gogol'ün tiyatroya olan ilk deneyimleri babasını izlerken olmuştur. Hayatının ileri safhasında kazak kültürü ve çocuklukta yaşadığı birçok olay vesilesiyle birçok eser yazmış, dünya edebiyatına damgasını vurmuştur. Dünyaca ünlü bazı eserleri şunlardır; Palto, Burun, Portre, Bir Delinin Anı Defteri, Taras Bulba, Müfettiş.
Gogol, hayatının belirli önemli bir zamanında Rusya'nın Petersburg şehrinde geçirmiştir. Burada çeşitli devlet kurumlarında görev yapmış ve en yakın dostu olan yazar Aleksandr Puşkin ile bu şehirde tanışıp beraber edebiyat sohbetleri gerçekleştirmiştir. Eserlerinin bazılarına esin kaynaklığı yapan bu şehir, özellikle yakın dostu Alexandr Puşkin'in Gogol için Ölü Canlar'ı yazma fikri vermesi onun hayatının dönüm noktalarından biri olmuştur.
Gogol eserlerinde hiciv trajik grotesk ve fantastik öyküler ve tiyatro yapıları kaleme almıştır. Gogol'ün eserlerinde en çok kullanıldığı yazım türü olan "Grotesk" dediğimiz edebi
Matt Haigg-İnsanlar
Matt Haig, İnsanlar kitabında bu soruyu sıra dışı bir fikir üzerinden ele alıyor. Dünyaya insan kılığına girerek gelen bir uzaylının gözünden; sevgiyi, pişmanlığı, yalnızlığı ve yaşamın küçük mucizelerini yeniden keşfediyoruz. Başlangıçta insanları mantıksız, bencil ve anlamsız bulan anlatıcı, zamanla bir fincan çayın sıcaklığını, sevdiğin birine sarılmanın huzurunu ve hata yapmanın insan olmanın ayrılmaz bir parçası olduğunu fark ediyor.
Kitabın en güçlü yanı da tam olarak bu: Bize çok tanıdık gelen şeylere yabancı birinin gözünden bakmayı sağlıyor. Günlük hayatın içinde fark etmeden geçtiğimiz pek çok ayrıntıyı yeniden görmemize yardımcı oluyor. Matt Haig'in sade ve akıcı dili sayesinde kitap hem düşündürüyor hem de yer yer gülümsetiyor.
Ancak benim için kitabın en ilgi çekici fikri, aynı zamanda en zayıf noktalarından biri oldu. Dünyadan çok daha ileri bir uygarlıktan gelen bir uzaylının, insanlığa dair en temel davranışlar ve gündelik ayrıntılar karşısında bile aşırı şaşkınlık yaşaması bana çok inandırıcı gelmedi. Böylesine gelişmiş bir medeniyetin insanları hiç gözlemlememiş ya da onlar hakkında en temel bilgilere sahip olmamış gibi davranması, bazı bölümlerde kurgunun mantığını zedeledi. Elbette bunun bilinçli bir anlatım tercihi olduğunu ve insan yaşamının tuhaflıklarını görünür kılmayı amaçladığını düşünüyorum. Yine de okurken sık sık, "Bu kadar gelişmiş bir uygarlığın temsilcisi buna gerçekten bu kadar şaşırır mıydı?" diye düşündüm.
Buna rağmen İnsanlar, kusurlarımıza rağmen insan olmanın değerini hatırlatan, sıcak ve umut veren bir roman.
Belki de vermek istediği asıl mesaj şu: Mükemmel olmak zorunda değiliz. İnsan olmanın güzelliği; eksiklerimizde, çelişkilerimizde ve birbirimizle kurduğumuz bağlarda saklı.
Genel anlamda insanın üzerinde bıraktığı etkiyi
Çocukluğumdan beri peşimi bırakmayan, karakterimin bir parçası haline gelmiş ve değiştirilmesi gerekip gerekmediğinden bir türlü emin olamadığım baskın bir özelliğim var: Hız. Hayatın her alanında hep hızlıyımdır. Karar verirken de bir işi uygulamaya koyarken de acele ederim; aklıma bir fikir düştüğü an onu hemen o saniye hayata geçirmek isterim. Halk arasında "tez canlılık" denilen bu durum, uzun yıllar boyunca benim ritmim oldu. Ancak 30’lu yaşlarıma adım atmamla birlikte zihnimde yeni bir soru filizlendi: "Acaba daha yavaş olsam, hayattan ve anlardan daha mı çok zevk alırım?"
İşte bu içsel sorgulama beni bir arayışa itti ve bu konuda okumalar yapmaya karar verdim. Kemal Sayar’ın kaleme aldığı Yavaşla, yazardan okuduğum ilk kitap oldu. Açıkçası bu okumaların sonunda kendimi değiştirir miyim ya da bunu başarabilir miyim, inanın ben de bilmiyorum.
Dört bölümden oluşan kitabın, benim bu eseri elime alma amacımla doğrudan örtüşen ve bana en güzel gelen kısmı "Yavaş Güzeldir" bölümü oldu. Kitabın genel yapısına baktığımızda, her bölümde dörder beşer sayfalık, okuyucuyu yormayan kısa metinler yer alıyor. Bu metinlerin her birinde farklı konular işlenmiş ve her bölüm kendi içinde başarılı bir bütünlük yakalamış.
Ne var ki ben tüm kitabın baştan sona "yavaşlamak" felsefesi üzerine kurulu olduğunu düşünerek okumaya başlamıştım; nasıl yavaşlayabileceğime dair pratik ya da felsefi cevaplar bulacağımı umuyordum. Kitap, bu beklentimi karşılama noktasında beni tam anlamıyla tatmin etmedi. Kitabın finaline doğru yönümüz birden siyasete evrildiğinde, kendimi "Ben buraya nasıl geldim?" diye sorgularken buldum. Hani biz yavaşlık diyorduk ne oldu?
Ancak bu tematik dağınıklığa rağmen, yazarın dili oldukça akıcı. Metin boyunca yaptığı özgün kavramlaştırmalar kesinlikle çok güzel,
Tepeye tırmandığımı zannederken aslında bayır aşağı koşmak.
İvan İlyiç'in Ölümü...
Yazar bu eserinde ölümün kıyısında olan bir adamın ruh hali, çevresiyle olan bağı ve hayatı sorgulamasını bize en derinlerden hissettiryor. Üstelik bunu sadece 83 sayfayla yapıyor. Eseri okurken İvan İlyiç'i gördüm, hissettim ve adeta o oldum. Tolstoy'un ne kadar başarılı bir yazar olduğunu da o an iyice anladım.
İvan İlyiç'in yalnızlığı, acı çekerken ailesinin her şey yolundaymışcasına hayatlarına devam etmeleri beni de İvan İlyiç gibi derinden etkiledi. Bu durum öyle bir hale geliyor ki karakterimiz kendisini sadece uşağına yakın bulması da aslında onun tarafından anlaşılmasından geçiyor.
Karakter yalnız kaldıkça yaşamını sorguluyor ve sonucunda hepimizin önünde sonunda sorgulayacağı bir konuda duruyor: “Ya gerçekten de yaşamam gerektiği gibi yaşamadıysam, bilinçli seçtiğim yaşamım yanlışsa?..”
Keyifle okuduğum ve her sayfasında İvan İlyiç'le birlikte sorguladığım çok yerinde ve dönemini yansıtan bir eserdi. Umarım siz de okurken en az benim kadar keyif alırsınız.