Che Guevara
“Kaybetmekten korkma, kaybettiğinde değil vazgeçtiğinde yenilirsin.”
Bu sözlerle hatırlıyoruz Küba Devrimi’nin Comandante’si Che Guevara’yı. Küba Devrimi’nin önderi tabii ki Fidel Castro idi ancak tarihin sayfalarına altın harflerle yazılan bir savaş vardı, Santa Clara Savaşı ve o savaşın tartışılmaz bir Comandante’si vardı, Arjantinli Ernesto Che Guevara…
1958 yılı Aralık ayıydı, 26 Temmuz Hareketi’ne bağlı olan Ernesto komutasındaki Küba Devrim Gerillaları, Batista birliklerine karşı savaşarak Santa Clara kentini ele geçirmişti. Şehrin düşmesi ile beraber Fulgencio Batista Küba’dan kaçmış, Fidel Castro kesin zafer kazanmış ve Küba Devrimi ilan edilmişti.
Kitap çok büyük bir ustalıkla yazılmış. Kısa bir giriş ve sekiz bölümden oluşan bu eser, sadece bir Che Guevara hayatı olmakla kalmıyor, bizleri Amerika kıtasının keşfine götürüyor, bu bölgedeki ülkelerin coğrafi-politik-ekonomik-nüfus gibi durumlarını anlatıyor. Küba, Arjantin, Guatemala ve Bolivya hakkında her konuda birçok detaya ve bilgiye ulaşıyoruz. Güney Amerika’ya başlayan ilk sömürgeleri, İspanyol ve Portekiz baskınlarını öğreniyoruz. Ve tabii ki büyük Küba Devrimi’ni en ince ayrıntılarına kadar okuyoruz.
Kimi yazılarda, Che Guevara’nın kaybedeceği pek açık olan Bolivya macerasının, Fidel Castro ve SSCB’nin ondan kurtulmak için hazırladıkları bir plan olduğu ileri sürülmektedir ancak tarihte bunun kesinliğini ortaya koyacak bir kanıt olmadığı da açıktır.
Che ise bütün kazanımlarını kaybetmek pahasına doğru bildiği siyasetten asla vazgeçmedi. Ne Çin ne ABD ne de SSCB’ye boyun eğdi. Kamu yararını her zaman kolladı ve maddi çıkarlarına asla önem vermedi. Küba Ulusal Bankası’nın başkanı olduğu dönemde kendisine verilen aylık 1000 dolar maaş yerine 250 dolarlık Comandante maaşını almayı tercih etti, emrine
#hercumaşiirgecesi rutinimin dün gece ağır bir misafiri vardı.Bazılarının fazla sivri, kaba ve aykırı bulduğu bazılarımızın da #canbaba diyerek samimiyetine hayran olduğu bir adam #canyücel O akide şekeri gibi ağdalı telaffuzu ile okuduğu dizelerinin altında fikir birliği, gönül birliği eder bir araya geliriz.Zordur Can Yücel şiirlerini okumak, onu anlamak ama anlayınca da, o zaman müptelası olursunuz işte.Milli eğitim camiası için çok önemli bir ismin oğludur. #hasanaliyücel yedi yıl süreyle #millieğitimbakanlığı yapmış, #köyenstütüleri kurucusu ve dünya klasiklerinin Türkçeye çevrilmesine de öncülük eden önemli bir isimdir.İşte böyle şahane bir adamın oğludur Can Yücel. Mutlaka denk gelmişsinizdir #hayattaençokbabamısevdim isimli şiirinde babasına olan sevgisini ve en çok da özlemini ne güzel anlatmıştır. Can Yücel Ankara Üniversitesi dil tarih coğrafya fakültesi’nde Latince ve Yunanca okumuş daha sonra İngiltere’de Cambridge Üniversitesi’nde klasik filoloji okuyarak eğitimine devam etmiştir. Daha o yıllarda şair, çevirmen ve radyo görevlisi olarak tanınmış Elçiliklerde çevirmenlik ve BBC Türkçe bölümünde de spikerlik yapmıştır. Ülkeye döndükten sonra bir süre turist rehberliği yapmış Can Yücel. İlk şiir kitabı #yazma 1950 yılında yayınlanmış. #12martmuhtırası döneminde #cheguevera
#gerillaharbi ve #insanvesosyoloji kitaplarını çevirdiği için 15 yıl hapisle cezalandırılmış ama 1974 afıyla üç yıl yattıktan sonra tahliye edilmiş #hamileler ve #rengahenk isimli şiir kitapları müstehcen bulunarak toplatılmış ve para cezasına çarptırılmış. Can Yücel kendisine uygulanan tüm baskılara rağmen siyasetle dalga geçen o alaycı dilinden hiç vazgeçmemiştir.Tam bir #datça hayranı olduğunu da bilirsiniz.Datça Can Yücel ile anılır çoğu zaman.Kaba saba görünen bu sivri adamın bu
#kitapyorumum
#cheguevera
" Gideceğim hatıradan daha uzun yollar boyunca
Zincir halkaları gibi eklenen elvedalarla zamanın akışında..."
Bu şiirin ona ait olduğunu kitabı okuduğumda öğrendim. Devrimci özelliğinin yanında duygusal yönünü ortaya çıkaran pek çok şiirinden biri...Kitabın ilk bölümünde biyografisi özetlenir Che'nin. Devamında Küba'dan ayrılıp başka milletlere de "özgürlüğü" götürmek amacıyla çıktığı seyahatler ve gerilla savaşları anlatılır. Bu çarpışmalar günlük türünde sunulur okuyucuya. Che'nin bizzat kendi eliyle yazdığı mektuplardır. Mektuplarda ifade verir gibi anlatır bir gününü. Zaman zaman çocuklarına, yoldaşı Kastro'ya seslenir. Devrime olan inancını, Marksizmi olan sevdasını hiçbir zaman yitirmez. Dolu dolu geçen bir ömür gün gün anlatılır onun kelimeleriyle.
Tavsiye olunur.
Üzerinde çalıştığım yeni romanım için okuma listemden... "Gülünün Solduğu Akşam"
Muhtıra (1971) günlerinde kendisi de Ankara Mamak Askeri Cezaevi'nde ikamete mecbur bırakılan Erdal Öz'ün şahitliğinde, Deniz Gezmiş başta olmak üzere devrimci gençliğin kendi dilinden, hem kendilerinin hem de arkadaşlarının ibretlik hikayesi...
Romantik devrim rüyaları gören kentli çocukların, gerilla oyunu ve dramatik son... Erdal Öz'ün ifadesiyle, dağlarda ne yapacağını, nasıl yaşayacağını bilmeyen kentli çocukların, şaşkınlıkları, tutarsızlıkları ve çocukçalıklarının hikâyesi...
Mehmet Asal anlatıyor: "Birazcık başıboşlukta, atamadığımız küçük burjuva alışkanlıkları hemencecik su yüzüne çıkıyor. Kısa bir süre sonra birkaç kişi de bireyci davranışlar beliriverdi... Yani herkese paylaştırılan pirinç konusunda bile aşağılık bir mülkiyet duygusu beliriverdi."
Suç ve masumiyet dengesi arasında sıkışıp kalmış, mülkiyete, toprak ağalığına, millete efendiliğe başkaldırmış, anarşist fikirleri Prodhon ve Bakunin'den ödünç almış, Cheguvera'yı örnek almış bir avuç gencin dünyayı değiştirme çabası, her ne kadar bazıları için "suçlu" muamelesine maruz kalsa da (bence) saygı duyulası bir hüzün barındırıyor içinde...
Sanatta görünümler ve burjuva sorgularıSanat
Senaryo,belgesel, roman yazarı, ressam ve etkin bir sanat eleştirmeni. #düğüne adlı romanını okuyup beğendiğim yazarın bu deneme ve makale seçkisini sayfama taşımak istedim. Seçki; çoğu kırk yıl öncesi 19 yazısından oluşmakta.
Kitaba adını veren ilk denemesinde; babasının tabutu içindeki ölüsünü çizimiyle beraber sonraki yaşamında onu sürekli, canlı bir şekilde anımsadığını anlatıyor Berger. Ardından #görmebiçimleri eseri benzeri yazılarından olan Istırabın Fotoğrafları'nda, tutuklayıcı yada bize yetersizlik duygusu verebilen savaş fotoğraflarını inceliyor. Fotoğrafın icadından kapitalist düzende gerçeklik yerine kullanımına kadar süren sorgularla kültüre etkilerini irdeliyor.
Eserin sonundaki makale yazılarında ise; kitlesel gösterilerin devrimciliği ve simgeselliğinden yola çıkarak, kendi ölümünü görüp seçtiğini söylediği #cheguevera 'nın son ölüm fotosu üzerinden derin emperyalizm sorgusu yapıyor. Ve son makalesi 'Boğazda' da ise, 1979'da davetle tutuklu arkadaşları için geldiği İstanbul'u ve bizleri anlatıyor.
Kendisi de bir ressam ve teknik çizer olan Berger'in resimler, heykeller ve fotoğraflar üzerinden yaptığı bu eleştiri ve kendi diliyle görünümler, özellikle ilgili sanat okurları tarafından okunmalı. #rodin dahil ünlü heykeltraşlar ve fotoğrafçıların sanatlarına değeceğiniz bu kesitler ile günümüz Burjuvazi düzeni ve emperyalizm altında ezilen köylü sınıfı başta olmak üzere tüm insanlığın istirapları da. Benim için emperyal düzenin göbeğinde yer alan İngiliz Berger gibi sanatçıların sorguları (2.dünya savaşının kaybedenlerinden gördüğü ülkemde Sağ cenahın CIA oyunlarıyla desteklenmesi itirafı olsa da), halen süren yaşadığımız trajedilerin yeteri kadar farkında olabilmeleri soru işareti kalacaktır her zaman. Görsel sanatlarda görme biçimleri ve burjuva
CHE'nin kısa ama güzel biyografisiEdebiyat
Çevrenizi dikkatlice gözlemlerseniz eğitimle ters orantıda dogmaların, itaatin ve belki de ütopyanın sınırlandığını sezersiniz. Tolstoy 'un itiraflarında, başta sosyalist olup sonradan hidayete ermiş #necipfazılkısakürek 'te dahi görürsünüz. Peki neyi?
Eğitimsiz, cahil ve maddi-manevi fakir kalabalıkların ezilmişliklerin hırsıyla ezme, sömürme çabaları ile günümüze dek süre gelen vahşi kapitalizm olgusunu. Pek çok yazar, kişilikli aydının bu soruna 150 yıl önce verdikleri bir cevap veya alternatif sistemdur Komünizm. Sert, kesin bilgileri ve uygulanabilirliği ile sürekli tartışmalara uğrayarak birçok ülkede değişik versiyonları uygulanan sosyal sistem.
Ve ünlü devrimci #ernestocheguevara (1928-1967),. #jeanpaulsartre tarfından "çağının en bütünseli" olarak nitelendirilen, doktor- iktisatçı, devrimci-bankacı, kumandan-elçi, yetkin bir düşünür-yazar . Buenos aires'in astımlı tıp öğrencisinden gerilla komutanına, Küba merkez bankası müdürlügüne, sanayi bakanlığına ve sonunda henüz 39 yaşındayken Bolivya'nın dağlarında CIA'nin öldürttüğü, parmak izleri kaybolsun diye ellerini kestirip, tutsakken savaşta öldürüldüğü varsayılsın diye üzerine 28 kez ateş edilen, ünlü şarkısı gibi Comandante #cheguevara . Kitap onun düşüncelerine kısa bir dokunuş ve ölümünden , 1968 Fransız olaylarından hemen sonra kaleme alınmış.
Durumun vehameti adına; Vahşi Kapitalizm'e (belki Neoliberalizmin sonuna) ülkemizden naçizane birkaç örnek vermek isterim :
1)Üniversitelerimizden birinde sosyal bir deney yapılmak istendi. O zamanlar için de küçük bir meblağ olan 5'er bin TL gecekondu mahallelerinden birinde belirlenen evlere dağıtılıp sosyal sonuçları gözlenecekti. Emeksiz bu meblağ, ilgili ailelerde sadece ilk ay içinde 1 ölü, birkaç yaralı ve boşanma ile neticelendi. İnsanlar parayı ne