Oku dârü'l-fünûn-ı ıztırâbı hatm-i âlâm et
Bitir şeh-nâmeyi, her kahrı tenvîr-i serencâm et
Barış hîçî-yi mutlakla unut efsâne-yi ömrü
Adem meyhânesinden gönlüne bir cür'a ikrâm et
Kolaylı
Üç cür insan var:
Birincisi çörək kimidir, hər gün könül istər. İkincisi dərman kimidir, lazım olanda tapılar.
Üçüncüsü mikrob kimidir, axtarmağa gərək yox o sizi tapar...
Anton Çehov
Anton Çehov
Milk-i bekâdan gelmişim fânî cihânı neylerem
Ben dost cemâlin görmüşüm hûr ü cinânı neylerem
Vahdet meyinin cür'asın ma'şûk elinden içmişem
Ben dost kokusun almışım müşk-i Hutan'ı neylerem
İbrâhim'im Cebrâil'e hiç ihtiyâcım kalmadı
Muhammed'im dosta gidem ben tercümânı neylerem
İsmâil'im Hak yoluna cânımı kurbân eylerem
Çünkü bu cân kurban olur ben koç kurbânı neylerem
Eyyup'leyin şo ma'şûkun cevrin tahammül eylerem
Circis’leyin Hak yoluna çıkmayan cânı neylerem
Îsâ gibi dünya koyup gökleri seyrân eylerem
Mûsâ-yı dîdâr olmuşum ben "len terânî" neylerem
Miskin Yûnus ma'şûkuna vuslat bulunca mest olur
Ben şîşeyi çaldım taşa nâmûs u ârı neylerem
Yunus Emre
Yunus Emre
Allah selâmet versin. "Mustafa" isminde bir arkadaşım var. Kendisi şimdilerde evlidir. Maşaallah. Fakat bundan yıllar önce iki bekâr "Biz niye evde kaldık?" muhabbetini döndürürken şöyle bir şey söylemişti:
"Bu işler akılla olmaz. Akılla hareket eden evlenemez. Gençken teşebbüs etseydik o cahillikle, cür'etle, cesaretle kolayca içinden çıkabilirdik. Şimdi çok düşünüyoruz. "Armudun sapı, üzümün çöpü..." diyoruz. Bu kadar düşünmekle de işin tadı kaçıyor. İllâ kusurlar görünür oluyor. "Olmazlar" daha çok göze batıyor. İnsan hareket etmeye korkuyor."
Benzer bir şeyi, çok nâmlı bir üniversiteden pazarlama eğitimi almış, "Özgür" ismindeki bir arkadaşımdan da duymuştum. O da ticarette başarılı olmak için "cahil cesareti" sahibi olmak gerektiğini söylerdi. Kendisinin başarısızlığını da "o cahillikten kurtarılmış olmasına" bağlardı. Ona göre, teşebbüs etmeden önce çok düşünmek, teşebbüsü öldürüyordu. Modern eğitim ise "raporlama yapmaktan" ticaret yapmaya zaman bırakmıyordu. Kendisi gibiler evraklarla boğuşurken ilkokul mezunu "Anadolu Kaplanları" hızla paranın gözüne basıveriyordu.
Onların bu sözleri, bana, Efendimiz Aleyhissalâtuvesselâmın "gençleri erkenden evlendirmek" konulu hadîslerini hatırlatmıştı. Hani hem Buharî hem Müslim'de yer alan birisinde buyuruyor: "Ey gençler! Sizden kimin evlenmeye gücü yetiyorsa hemen evlensin. Çünkü evlilik, gözü haramdan sakındırmak ve iffeti korumak için en etkili yoldur. Kimin de evlenmeye gücü yetmiyorsa, oruç tutsun; çünkü oruç, onun için bir kalkandır (şehveti kıran bir engeldir)." (Buhârî, Nikâh 3; Müslim, Nikâh 1) Yine Tirmizî'de geçen bir başkasında da diyor ki: “Üç şeyi geciktirmeyin. Vakti gelince namazı, hazır olunca cenâzeyi ve denk birini bulunca bekârı evlendirmeyi.” (Tirmizî, Salât, 13/171) __Bunlara
Bir insanın dəyəri onun bizə nə öyrətməsindən daha böyükdür.
İnsanlara "həyatımıza girmiş müəllimlər" kimi yanaşmaq haqsızlıqdır. Çünki insanların həyatımızdakı rolu bizə nələrsə öyrədib getməkdən ibarət deyil. Bu cür yanaşma individuallıq konseptini gücləndirir və başqalarını hiss edə bilmirik. Məncə, insan olmağın ən əsas dəyərlərindən biri başqalarının da özümüz kimi insan olduğunun fərqinə varmaqdır. Hətta deyərdim ki, insanı digər bütün canlılardan fərqləndirən əsas amil şüurlu olması yox, empatetik olmasıdır. Biz başqalarını hiss edə bildiyimiz qədər insanıq. Bir ideologiyada radikal olmaq lazımdırsa, bu məhz humanizm olmalı idi.
Rus dilində belə bir cümlə görmüşdüm: "Мы узнаем себя через других люди." Orijinal gördüyüm şəkildə çox bəyənmişdim deyə olduğu kimi yazmaq istədim. Biz başqa insanlar vasitəsilə özümüzü tanıyırıq. Bir-birimizin inikasından, əksindən başqa bir şey deyilik. Məktəbdə müəllimlərin şəstlə dediyi bir ifadə var idi, "Uşaq evin güzgüsüdür." Mən deyirəm, insan insanın güzgüsüdür. Hamımız bir-birimizə güzgü tuturuq, amma sadəcə görmək istəyən görür. Öz daxilinə baxıb özünü təhlil etməyin, introspektivliyin psixologiyada geniş yayılmış adı da "refleksiya"dır, indi fikir verirəm.
Maraqlıdır ki, öz daxilinə endiyin qədər qınaqlarından, tabularından azad olursan. Özünə o azadlığı verəndə, anlayışla yanaşanda insanlara qarşı da həssaslığın və anlayışın artır. Sanki özünlə barışanda bütün insanlıqla barışırsan və bəlkə də, daxili sakitlik elə budur.
Ona görə də, həyatımızdan keçənləri insan yox, funksiya kimi dərk etmək bizi yalnızlığa itələyir. Heç kim birinin həyatında onun böyüməsi və bir şeyləri anlaması üçün könüllü "müəllim" rolu oynamır. Hamı bir-birinə qarşılıqlı ümidlər bəsləyir, effort qoyur və hə, özündən nələrsə verir; Sevgisini, səmimiyyətini, vaxtını. Təbii ki, heç kim əbədi deyil – heç biz
'Je veux de l'amour, de la joie, de la bonne humeur
Ce n'est pas votre argent qui fera mon bonheur
Moi je veux crever la main sur le cœur
Allons ensemble, découvrir ma liberté
Oubliez donc tous vos clichés
Bienvenue dans ma réalité
❤️🩹