“ Dünya necə qurulubsa, elədir, o, diqqətlə mənə baxaraq sözünə davam etdi. - O ən aşağı səviyyəli, ən kiçik motivlərlə hərəkətə gətirilir. Ən bayağı, ən gülünc, ən fani məqsədlərə xidmət edir. O, cənnət deyil, bir-birinə bağlı və mehriban qardaşlardan ibarət xoşbəxt bir ailə deyil. O özlərini insan zənn edən çərənçi, davakar meymun sürüsü ilə ifrat dərəcədə dolmuş bir koloniyadır. Keçmiş zamanlarda filosoflar belə bir düşüncəni təlqin etməyə çalışıblar ki, meymunkimilər məhv edilməli və əvəzində daha alicənab irq bərqərar olmalıdır. Lakin onlar əbəs yerə vaizlik ediblər. Heç vaxt kifayət qədər əsl insan olmayıb ki, sürətlə artmaqda olan vəhşi sürüsünə üstün gəlsin. Deyilənə görə, Tanrı özü də yanlışları düzəltmək və insanlığın təhrif olunmuş əsl surətini bərpa etmək üçün göydən yerə mələklər endirmişdi...”
“İnsan tək düşüncəsi ilə deyil, həm də hiss-həyəcanı ilə insandır. İnsan orqa- nizminin iki qütbü olmasını yetər ki hamı qəbul etsin. Beyin və ürəkdir bu qütblər. Tək beynin komandası ilə - ağılla insan yaşaya bilməz, belə olsaydı nə var idi ki. Heç kim səhv etməzdi, hər şey monoton axarında davam edərdi. İnsan çox zaman qəlbinin diktəsi ilə hərəkət edir, bax onda düşüncə, əql bir kənarda qalır, ürəyin verdiyi qərarlar isə bəzən yanlış ola bilir.”
İnsanlar xoşbəxtliyi başqa birində tapacağına inanır. Çünki xoşbəxtliyin nə olduğunu və nə olmadığını qavramırlar. İtirdiyin nəyinsə harada olduğunu bilmirsənsə, o şey hər yerdə ola bilər. Eyni məntiqlə, haqqında heç bir şey bilmədiyin nəyəsə inanmaq daha asandır. Ancaq həmin şey haqqında hər şeyi öyrəndikdən sonra inanmağa davam etmək, çətin olan budur. İnsanın gerçək kimliyini unutması yaşamın doğurduğu fövqəltəbii hadisədir. Və demək olar hər insan üçün qaçınılmazdır.
bir işi başarmak için önce o işin delisi olmak lazım
Sayfa 15
Nyutonun dünyaya və səmaya yanaşma aspektlərinin çoxu "Principia" əsərində yazmış olduğu üç məşhur hərəkət qanununda əks olunub. İlk qanuna görə, hər hansı bir xarici qüvvənin təsiri olmayınca, hər kəs ya sükunətdə olur, ya da bərabərsürətli düzxətli hərəkət edir. Dağdakı bir qaya onu hərəkət etməyə məcbur edəcək xarici təsirdən - küləkdən, yağışdan, canlıdan - uzaq olduqca, eyni yerdə qalmaqda davam edəcək; və heç bir maneə ("toqquşma") olmadıqca, o, düz bir xətlə əbədi hərəkət edəcək.
İkinci qanuna görə, əgər hər hansı bir cisim artıq hərəkətdədirsə, qüvvə onun sürətini və ya istiqamətini dəyişə bilər. Dəyişikliyin daha böyük olması maddi nöqtəyə qoyulan qüvvənin gücündən asılıdır və istiqamət dəyişikliyi yeni qüvvə istiqamətində, düz xətt boyunca baş verir. Belə ki, düşən bir hava şarının yan tərəfindən vursanız, o, yan tərəfə hərəkət edəcək; əgər onu yuxarı hissəsindən vursanız, o daha sürətlə aşağı enəcək.
Üçüncü hərəkət qanununa əsasən, istənilən hərəkət üçün hər zaman təsir qüvvələri modulca bərabər, istiqamətcə əksdir Bu o deməkdir ki, iki cisim həmişə bir-birlərinə bərabər, lakin əks istiqamətlərdə təsir edir. Hava şarına vura bilərsiniz və o, əlinizdən uzaqlaşacaq, lakin o da əlinizə əks təsir edəcəkdir (və siz bunu hiss edəcəksiniz). Böyük qaya parçasına da eyni qüvva ilə vursanız, o hərəkət etməyəcək, əliniz isə tez geri dönəcək və ağrıyacaq. Bunun yeganə səbəbi yüngülçəkili obyektlərin ağır-çəkili obyektlərə təsir etməsinin çətin olmasıdır. (Eyni şeyin cazibə qüvvəsi ilə də baş verdiyini müşahidə etmişdik).
