Derya
@derya_
436 okur puanı
Nisan 2017 tarihinde katıldı
İnsanlar korku gibi olumsuz bir duygunun etkisi altındayken, olumsuz, yüreğe su serpen açıklamalardan ziyade işlerin sandıklarından daha kötü olduğuna yönelik açıklamalara prim verirler. Bu nedenle mantıklı açıklamaların pek bir etkisi olmaz. Aşıların çocuğunu otistik yapacağına inanan birine "Aşılarla otizm arasında ilişki olmadığı bilimsel olarak ortaya konmuştur" demek ancak ve ancak bilimsel verilerin önemini bilen biri üzerinde etkili olabilir.
Reklam
Aristoteles ‘Sofistik Deliller’ adlı kitabında on üç mantık safsatasından bahsetmiş. Felsefede safsata olarak kullanılan kelimenin anlamı, düşünürken veya çıkarsamalar yaparken yapılan hatalardır. Akıl yürütmedeki mantık ilişkisinin yanlış kurulmasıdır. Bunlar ilk başta mantıklı gibi görünse de sonuçta yanlış olan çıkarımlardır.
İnsan ilişkilerinde çokça başvurulan bu safsatalar dikkatli olunmadığında kandırılmaya yol açabilir. Bilinçli ya da bilinçsiz şekilde yapılan hatalı akıl yürütmelerin yer aldığı bu kitapta kırk çeşidi anlatılmış. Literatürde daha fazlasının yer aldığı safsatalara yazar da kendi gözlemlerinden yola çıkarak dört yeni safsata eklemiş. Kitabın sonunda da ekler kısmı bulunuyor, bunlar teknik terimlerden ve safsata tercüme tablosundan oluşuyor. Bu bölüm teknik terimleri öğrenmek isteyenler için hazırlanmış ve kitaba başlamadan önce de okunabilir.
Alfabetik sırada dizilmiş safsatalara ilk birkaç örnek veriliyor. Burada doğru olduğu iddia edilen öncüller ve buna yönelik mantıklı olduğu iddia edilen çıkarımlar yer alıyor. Eğer çıkarımlarda mantık hatası varsa bu safsataya girmektedir. Sonrasında o türle ilgili açıklama ve farklı yönlerden bakış açıları sunuluyor. Hangi durumlarda geçerli olacağı, hangi durumlarda bunu safsata olarak değerlendirmememiz gerektiği açıklanıyor. Bölüm sonunda ise bu türle ilgili uyarılar ve bu argümanla karşılaşırsak kendimizi hangi cümlelerle savunabileceğimize dair örnekler veren hattı müdafaa kısmı bulunuyor. Bu kısa kısa bölümlerde safsatayı genel hatlarıyla öğrensek de biraz daha derin bilgiler içerseydi daha yararlı bulurdum. Gayet kısa, öz ve akıcı olmuş ama biraz daha bilgi sahibi olmak isterdim. Bu düşüncemle de 'Eleştiri hakkı' safsatasına açık kapı bırakmış olabilirim. "Daha iyisini yazabiliyorsan yaz madem"
Örneğin dünyadaki tüm dinlerin mensupları kendi dinlerinin en doğru din olduğuna, her tür ideolojinin taraftarları kendi dünya görüşlerinin insanlar için en uygun görüş olduğuna inanırlar ve bu inançları yine kendi dini kaynaklarına dayandırırlar. İşin kötüsü, bunun hiç farkında da değildirler...
Çoğunluğun ne düşündüğünü öğrenmek akıl yürütme sürecimizin ve hatta hafızamızın bile önüne geçtiğine göre, çoğunlukçu safsatanın bu konuda farkındalık ya da bilinç kazanmamış birisi için ne kadar etkili olabileceğini bir düşünün...
Buradan çıkarmamız gereken önemli ders şudur: Toplumdaki az sayıdaki aykırı sesler, çoğunluğun düşünme özgürlüklerini sağladığı için önemlidir. Bir kişi bile aykırı ses çıkaramadığında, elinizde uyum gösteren, kendini gerçekleştiremeyen, özgüvenini ancak topluma uymakla tamir edebilen, daha da önemlisi gerçekleri haykıramayan ve hatta hafızası değişen bir topluluk kalıyor. Sanatın, bilimin, teknolojinin, çağdaşlığın özgür ülkelerde yeşerip serpilmesinin esas nedeni belki de budur.
Reklam