Yazar:
Tevfik Uyar
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 15 dk.
Sayfa Sayısı:
256
Basım Tarihi:
5 Mart 2019
Yayınevi:
Destek Yayınları
ISBN:
9786053115557
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Okumadan ölünecek kitaplardan biri, kanımca...
Kitabın başlangıcında “mantık azabı” tamlamasıyla bende bir merak uyandırmış olsa da içeriği boş ve zaman kaybı olarak niteleyeceğim kitaplardan biri oldu.
Aristoteles ‘Sofistik Deliller’ adlı kitabında on üç mantık safsatasından bahsetmiş. Felsefede safsata olarak kullanılan kelimenin anlamı, düşünürken veya çıkarsamalar yaparken yapılan hatalardır. Akıl yürütmedeki mantık ilişkisinin yanlış kurulmasıdır. Bunlar ilk başta mantıklı gibi görünse de sonuçta yanlış olan çıkarımlardır.
İnsan ilişkilerinde çokça başvurulan bu safsatalar dikkatli olunmadığında kandırılmaya yol açabilir. Bilinçli ya da bilinçsiz şekilde yapılan hatalı akıl yürütmelerin yer aldığı bu kitapta kırk çeşidi anlatılmış. Literatürde daha fazlasının yer aldığı safsatalara yazar da kendi gözlemlerinden yola çıkarak dört yeni safsata eklemiş. Kitabın sonunda da ekler kısmı bulunuyor, bunlar teknik terimlerden ve safsata tercüme tablosundan oluşuyor. Bu bölüm teknik terimleri öğrenmek isteyenler için hazırlanmış ve kitaba başlamadan önce de okunabilir.
Alfabetik sırada dizilmiş safsatalara ilk birkaç örnek veriliyor. Burada doğru olduğu iddia edilen öncüller ve buna yönelik mantıklı olduğu iddia edilen çıkarımlar yer alıyor. Eğer çıkarımlarda mantık hatası varsa bu safsataya girmektedir. Sonrasında o türle ilgili açıklama ve farklı yönlerden bakış açıları sunuluyor. Hangi durumlarda geçerli olacağı, hangi durumlarda bunu safsata olarak değerlendirmememiz gerektiği açıklanıyor. Bölüm sonunda ise bu türle ilgili uyarılar ve bu argümanla karşılaşırsak kendimizi hangi cümlelerle savunabileceğimize dair örnekler veren hattı müdafaa kısmı bulunuyor. Bu kısa kısa bölümlerde safsatayı genel hatlarıyla öğrensek de biraz daha derin bilgiler içerseydi daha yararlı bulurdum. Gayet kısa, öz ve akıcı olmuş ama biraz daha bilgi sahibi olmak isterdim. Bu düşüncemle de 'Eleştiri hakkı' safsatasına açık kapı bırakmış olabilirim. "Daha iyisini yazabiliyorsan yaz madem"
Uçak mühendisi ve sosyolog olan Uyar'ın bu kitabına bayıldım. Kitabı okurken günlük hayatta kendi yaptığım safsataları da oturup düşündüm. Aslına bakarsanız hepimizin dikkate alması gereken safsatalar yaptığımız düşüncesindeyim. Kitap oldukça pragramatikti ve yazarın üslubuna bayıldım. Çünkü yazar zaten safsataları örneklerle birlikte açıklamaya çalışmış ki aksi takdirde anlaşılması zaten pek mümkün olmayacaktır, bu kullandığı örnekler de oldukça hoşuma gitti. Özellikle birçok alana ilişkin(psikoloji,sosyoloji,sözdebilim) örnekler sunması beni çok tatmin etti. Bu kitap gündelik hayatımızda karşılaştığımız 40 tane safsata türünü açıklamış. Eminim birçok insanın yüzlerce kez karşılaştığı hatta bazen karşısındakinin bu mantık ıstırabından nasıl kurtarabileceğini bilemediği, kurtarmaya çalışırken nevabit konumuna düştüğü safsatalardır. Yazar 40 adet safsatayı “Hattı Müdafaa” başlıkları altında nasıl arındırılabileceğini, aydınlığa kavuşturabileceğini de aktarmış(!). Son yıllarda yakın çevremiz, akrabalarımız, ahbaplarımız veya sosyal medyadaki takipçilerimizin inandıkları mantık dışı hatta aptalca şeylere şahit olmuşsunuzdur. Elbette uygarlık tarihinin her anında böyle karanlık yıllar vardı ama bugünün farkı sosyal medyada herkesin bir editör gözetimi olmaksızın üretim yapabilmesidir. Dolayısıyla karşılaştığımız paylaşımlar tanımadığımız, niyetini, zekasını bilmediğimiz insanların katıksız, filtresiz fikirleri. Bu sıklıkla bizi karamsarlığa düşürüyor, neye inanacağımız konusunda bizi yanıltıyor. Zira safsata konusu internettten bağımsız insan aklının kusurlarıyla alaklıdır. Genellikle sorgulama ve araştırma seviyesi düşük, dogmatik ve cehalet düzeyi yüksek olan insanlarda sıklıkla görülür. Genellikle diyorum çünkü safsatalar bazı eğitimli zekaların da zihinlerini saran
Beyin,zaman kazanmak,zihinsel acı çekmemek gibi nedenlerden dolayı zihinsel kısa yollar oluşturmuş.(Höristik)Bu kısa yollar yerli yersiz devreye girebiliyor.Eger kötü niyetli değilse bu devreye giren fenomenler safraya olarak adlandırılıyor.Yani mantık hatası.
Safsataları var olan deneylerle destekleyerek masaya yatırmış.Gunumuzden örneklerle de pekiştirmiş. Bakış acımı değiştirecek bilgilere sahip oldum.
Safsata=Hatalı akıl yürütme
Uyar yalnızca safsataları incelememiş, safsataların toplumsal hayattaki kullanımlarını ve bunların etkilerini de anlatmış. Tekrar tekrar okunası, iyi bir kitap. Safsata avcılığına çıkacaklar dikkat! Safsata safsatası yapıyor olabilirsiniz. Tevfik Uyar 
Safsatalar
Tevfik Uyar SafsatalarSafsatalarHayat ve İnsan
Kitap, eleştirel düşünmeyi öğretiyor aynı zamanda sosyal psikoloji ile de yakından ilgili. Yazarın dili çok akıcı. Kitaptaki örnekler her bir safsatayı anlamak için özenle seçilmiş gibi. Kitabı sindire sindire okudum o kadar güzelki.. beni daha çok araştırma yapmaya sevk etmesini, genel kültürümü artırmasını çok sevdiimm. Alacak olanlara kesin tavsiyemdir.
Tevfik Uyar ve Safsatalar
Her zaman yaptığım gibi yazardan bahsederek başlayayım. Yazardan daha önce bir kitap okumamıştım ama twitter kullandığım sürelerde twitterdan genelde takip ettiğim birisiydi. Hayatın her alanında değil tabiki ama fikirlerine değer verdiğim bir isim oldu o dönemde. Aynı sonuca varalım veya varmayalım düşünme tarzını, olayları veya durumları ele alışını sevdiğim birisiydi. Zaten yalansavar adlı internet sitesinin içindeki ortaklardan birisi. Yani mantık, güncel bilim ve fikir takibi ve mantıklı düşünce alanlarında Türkiyede öne çıkan birisi olarak kitabını okumadan önce de beğendiğim birisiydi.
Twitter da zaten neden ciddi olunsun ki diyebilirsiniz ama o zamanlarda da sohbet eder, bir miktar ciddiye almaz gibi, sakin ve yerine göre mizahi bir dili vardı (diye hatırlıyorum)
Kitabında da dili aynı şekilde. Sade, anlaşılır, basit, bilgiyi yormadan veren hatta daha doğrusu yediren, okurken yer yer eğlendiren ve beni bazı yerlerde güldüren bir kitaptı türü araştırma inceleme olmasına rağmen.
İncelediği şey de kitabın adı gibi Safsatalar.
Kitapta önce Safsata nedir açıklıyor, sonra kaynaklardan derleyip üstüne bak bunlar da diğerleri ile bağlantılı ama yine de ayrı başlık olarak eklenir dediği bir iki başlık daha ekleyerek 40 başlıkta farklı safsata türlerini inceliyor. 40 sayısı fazla gelmesin hiç. Basit bir hesapla bir safsataya ortalama 5 6 sayfa düşeceğini bulabilirsiniz ki bundan daha kısa süren safsatalar da var.
(Uzun sürse kitap kalın olsa da kendini okuturdu açık net)
Bu 40 tane safsata çeşidini belirli düzen içinde inceliyor. Kendi aralarındaki sıralama alfabetik. Bunu kitabın giriş kısmında kendisi de kendi nedeniyle açıklıyor zaten. Yine giriş kısmında anlatıyor ama herhangi bir safsatayı ele alması da sistematik. Başlığın hemen ardından önce 3 4 tane örnek veriyor
Eleştirel düşünme alanında tanınan Tevfik Uyar bu kitapta günlük hayatta karşılaşılan 40 hatalı akıl yürütme ile yapılan safsatalara dikkat çekiyor. Tümdendelim ve Tümevarımsal çıkarımlarda yapılan hatalı analizlere değiniyor. Sebeblerini anlatmaya çalışıyor. Daha sonra Hattı Müdafa adı altında her safsatanın sonunda kaşılaştığımızda nasıl tepki verilebileceği konusunda tavsiyeler veriyor.
Kitap bilişsel yanılgılardan ve bunların yarattığı doğruya ulaşmada kullanılan yanlış stratejilerden bahsediyor. Dili anlaşılır okuması kolay. Hayatın içinden verdiği örneklerle konuları somutlaştırarak anlatmış. Politikacı ve reklamcıların bizim yanılgılarımızı nasıl kullandıgından da bahsetmiş. Genel olarak güzel
En başından sonuna kadar büyük bir akıcılıkla okunabilecek bir kitap. Safsata türlerine girmeden önce kitapta kullanılan bazı terimlerin açıklaması da yapılmış.
Günlük kullanımda birçok kişinin(kendimiz de dahil) yanlış çıkarım yaptığına şahit oluyoruz . Sosyal medyada gözlemlemek mümkün, günlük hayatta birileriyle fikir alışverişinde bulunurken veya birileriyle tartışırken de mümkün. Bu sebeple herkesin bu veya buna benzer kitapları okuması gerektiğini ve bundan sonra hepimizin bu konuda daha dikkatli olması gerektiğinin kanaatindeyim.
Yazar Hakkında
Tevfik UyarYazar · 7 kitap
Tevfik Uyar, 2007 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi'nin Uçak Mühendisliği Bölümü'nden mezun olmuştur. İstanbul Kültür Üniversitesi'nde 2012'de işletme yönetimi alanında yüksek lisans derecesi, 2019 yılında ise doktora derecesi almıştır. İkinci lisans eğitimini 2016 yılında Anadolu Üniversitesi'nde sosyoloji alanında bitirmiştir. Akademik çalışmaları risk algısı, belirsizlik altında karar verme ve emniyet yönetimi üzerinedir. Halen İstanbul Kültür Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nde öğretim görevlisidir.
Uyar, bilimkurgu alanında öykü ve romanlar yazdı. Türkiye Bilişim Derneği'nin her yıl yapılan bilimkurgu öykü yarışmasında üç kere (2012, 2013, 2015) dereceye girmiştir. Öyküleri Gio Ödülleri Seçilmiş Öyküler (2014), Dünyalılar (2016), Yeryüzü Müzesi (2018) ve Futurchia: Fantascienza contemporanea turca (2021) adlı derlemelerde ve Galaktik Tiyatro (2014), Tek Kişilik Firar (2016) ve Firardan Sonra (2018) adlı kişisel öykü derlemelerinde yer almıştır. Öykülere ek olarak İz Odası (2011) ve Kızıl Sürgün (2019) ve Çözülme (2022) adlı üç bilimkurgu romanı yayınlanmıştır. Bazı öyküleri İngilizce ve İtalyancaya çevrilmiştir.
Popüler bilim ve eleştirel düşünce alanında Safsatalar: Aklın Kırk Haramisi (2019) ve Astrolojinin Bilimle İmtihanı: Yıldızlar Size Ne Söylemiyor? (2015) adlı iki kitabı çok satan kurgu-dışı kitaplar arasında yer almıştır. Bunun yanı sıra Açık Bilim internet dergisinin kurucuları ve yazarları arasında yer almış, Yalansavar ve Herkese Bilim Teknoloji sitelerine de yazar olarak katkı yapmıştır.
Uyar, Türkiye'nin ilk robot oyuncusu Aypera'nın geliştirici ekibinde yer almıştır.
Eserleri
-İz Odası (2011)
-Astrolojinin Bilimle İmtihanı (2015)
-Tek Kişilik Firar (2016)
-Safsatalar (2018)
-Kızıl Sürgün (2019)
-Çözülme (2021)
Çevirileri
-İrrasyonel / Stuart Sutherland (2015)
-Yalancılar ve Sahtekarlar Ansiklopedisi / Roelf Bolt (2015)
-Başkalarının Aklı / Tali Sharot (2018)
-Gelecek Nasıl Gelecek / Jim Al-Khalili (2022)
