Yazar:
Stuart Sutherland
Çevirmen:
Tevfik Uyar
Tahmini Okuma Süresi:
8 sa. 47 dk.
Sayfa Sayısı:
310
Basım Tarihi:
Mayıs 2015
Yayınevi:
Domingo Yayınevi
Orijinal Adı:
Irrationality, 1992
ISBN:
9786054729456
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Stuart Sutherland, tarafından kaleme alınmış, insan zihninin sistematik hatalarını görünür kılmayı amaçlayan önemli ve popüler bilim eseridir.
Ancak bu önem, kitabın eleştiriden muaf olduğu anlamına gelmez. Aksine, eser dikkatle incelendiğinde hem kuramsal hem de yapısal bazı sorunlar barındırdığı açıkça görülür.
Kitabın en temel problemi, “irrasyonellik” kavramını ele alış biçiminde ortaya çıkar. Sutherland, çoğu durumda rasyonelliği ekonomik fayda ve tutarlılık üzerinden tanımlarken, insan davranışının çok katmanlı doğasını yeterince hesaba katmaz.
Yazar, bir kararı sadece "mantık ve istatistik" kurallarına uymadığı için irrasyonel ilan eder. Ancak evrimsel psikolojiye göre, atalarımızın hayatta kalmasını sağlayan hızlı ve sezgisel kararlar (Sutherland'in mantıksız bulduğu şeyler), aslında biyolojik olarak son derece rasyonel olabilir.
O "mantıksız" dediği panik, aslında yaşamın ta kendisini koruyan kadim bir refleksti. Mantık, hayatta kalanın lüksüdür; ama hayatta kalmayı sağlayan şey çoğu zaman mantığın o soğuk odalarında bulunmaz.
Oysa modern psikoloji, kararların yalnızca mantık ve fayda üzerinden değil; sosyal bağlam, duygular ve bilişsel sınırlılıklar çerçevesinde şekillendiğini göstermektedir. Bu açıdan bakıldığında, yazarın bazı davranışları “irrasyonel” olarak etiketlemesi, aslında indirgemeci bir yaklaşımın sonucudur.
Eserin bir diğer zayıf noktası yapısal organizasyonudur. Kitap boyunca benzer düşünce hatalarının farklı örneklerle tekrar edilmesi, yer yer gereksiz bir uzama hissi yaratıyor.
Bu durum, anlatının etkisini artırmak yerine zaman zaman zayıflatıyor. Özellikle akademik arka plana sahip okurlar için bu tekrarlar, analitik derinlikten çok yüzeyselliğe işaret edebilir.
Bununla birlikte, kitabın yazıldığı dönemin etkileri de göz ardı edilemez.
Çok ilginç kitap, çokk1000Kitap
Merhaba, 6 aydır inceleme yazmıyordum. Ben de uzun bir aradan sonra bir inceleme yazayım dedim. İnceleme ne kadar uzun olur bilemiyorum. Kitap çünkü çok ilginç. Benim paylaşımlarımı yakından takip edenler bilirler ki, ben kırparak alıntı atmamaya çalışırım. Anlam bütünlüğü bozulmasın diye olduğu gibi paylaşırım. Eğer aktif olarak burada paylaşım yaptığım bir dönemde bu kitabı okumuş olsaydım, kitaptan en az 50 tane alıntı paylaşımı yapardım. Öyle iyi bir kitap bence.
4.5 milyar yıldır kitap okuyorum ve bu kitap okuduğum en iyi kitaplar arasına girdi. Ne demek 4.5 milyar yıldır okuyorsun? Sen benim 4.5 milyar yaşında olmadığımı mı iddia ediyorsun? #63975108 bak ben burada öyle demiyorum. İnanmıyorsanız E – devlet görseli bırakıyorum.
dosya.tc/server35/8w01at...
Rasyonel nedir? Tdk’ya göre “Akla uygun, aklın kurallarına dayanan” demekmiş.
Peki İrrasyonel nedir? Tam tersi mi oluyor? Ussa-akla uymayan diye mi düşüneceğiz? İtiraf etmeliyim ki kitabı okumama rağmen ne kitabı ne İrrasyonel’i tam olarak tarif edemiyorum. Çünkü yazar kitabı o kadar geniş kapsamlı yazmış ki beyninizde “yok artık” gibi cümleler duyuyorsunuz.
Yazar kitabın girişinde şöyle iki paragrafa yer vermiş:
“Hangisi daha muhtemel: Mavi gözlü annenin kızının mavi gözlü olması mı, yoksa mavi gözlü kızın annesinin mavi gözlü olması mı? “K” harfiyle başlayan İngilizce sözcükler üçüncü harfi “k” olanlardan daha mı çok? Mülakat yapmak yararlı bir seçme yöntemi midir? Sigara içmek akciğer kanseri riskini on, ölümcül kalp hastalığı riskini ise iki kat artırıyorsa akciğer kanserinden ölen tiryakilerin sayısı kalp hastalığı sonucu ölen tiryakilerden daha mı çok? Ortalama üstü bir sürücü müsünüz? Bir psikoloji deneyi için, birine öldürücü olabilecek şoklar
İrrasyonel olduğunuzu kafanıza kazıyacak o kitap :)Psikoloji
Kitabı severek ve eğlenerek okudum. İnsanların neden irrasyonel olduğunu ve irrasyonelliğin sonuçlarını araştırmalarla destekleyerek özellikle de psikoloji alanında yapılan çalışmaları kullanarak açıklıyor. Her bölümün sonunda, uyarı niteliğinde mizahi bir dil kullanarak birkaç maddeyle bölümü özetliyor. Her başlıkta insanların sahip olduğu bir önyargıyı (bias) temel alıp bu önyargının irrasyonaliteye etkisini vurguluyor. Son birkaç başlıkta da daha rasyonel olabilmek için neler yapılabilir sorusuna yine bilimi temel alarak cevaplar sunuyor.
Bilimsel bir kitap fakat herkesin anlayabileceği bir dille yazılmış, mizahi bir üslupla, ilginç anekdotlar ve akılda kalacak biçimde aktarılmış araştırmalarıda içerek biçimde yazlmış. Tekrar tekrar dönüp bakılacak bir kitap. Sosyal psikoloji konularını merak eden ya da tekrar etmek isteyenler de bu kitaptan yararlanabilir.
(Ben e-kitap versiyonunu okudum) Kaynakçanın yazılma tarzı pek kullanışlı değil bu da kitabın yazılış tarihiyle alakalı bir durum muhtemelen.
Severek, eğlenerek,öğrenerek okudum. Bu konuları merak eden ama okurken sıkılır mıyım endişesi olanlara ayrıca tavsiye ederim. Severek okuyacaklarını tahmin ediyorum.
İçerisinde 100’den fazla psikolojik deney örneği bulunan,satırlarını hızla dolaştığınızı farketmediğiniz ve sıradan bulabileceğimiz bazı gündelik olaylara dahi bakış açınızı değiştirecek,öğretici eser.
İçerisindeki sorular ve konu başlıkları son derece ilgi çekici.Hepimize normal gelen pek çok olayın ya da durumun farklı temellere dayandırılması,biz okurların bilgi birikimine anlam katıyor.
İtaat,özgüven ya da sosyal uyum gibi çeşitli alanlarda sahip olduğumuz düşünce sistemimizin,davranışlarımıza yansıması işlenmiş.Şaşırtıcı sebeplerle etkileyici.
İrrasyonel yani usdışı, akıldışı davranışlarımızın, kararlarımızın, eylemlerimizin sebeplerini, çeşitli araştırmaların sonuçlarıyla birlikte açıklayan bir çalışma.
.
İlginç bilgiler var elbette. Fakat özellikle yarısından sonra istatistik rakamları, olasılık hesapları vb. beni konudan kopardı. Devam edemedim. Kapakta Olive Sacks'in "Büyüleyici" tanımı ve "Sizce tekerleme okuyarak kilo vermek mümkün mü?" alıntısı, beynin işleyişi ile ilgili daha farklı bir kitap hayal etmeme neden olmuş. (Bu da irrasyonel bir düşünme tarzı mı acaba )
.
Arka kapakta yazdığı gibi "İnanılmaz sürükleyici" bulmasam da bu tür konulara, rakamlara ilgisi olanların daha keyifle okuyacağını düşünüyorum.
.
BİLİMSEL-DENEYSELDuygu ve Düşünce
İRRASYONEL
Hayatın tamamının hem bireysellik hem de toplumsal olarak her açısından ele alındığı bilimsel-deneysel kaleme alındığı okuyucuya sunulduğu bir kitap. Doğumdan ölüme kadar hayat sürecinde aldığımız kararlardan, alamadığımız kararlara, yaşadığımız olaylara verdiğimiz tepkilerden veremediğimiz tepkilere, mesleklerimizden, yaşadığımız süreçlere kadar istatiksel olarak ve olasılık olarak hayatın bir çok noktasına değinen bir kitap. Bol bol istatiksel verilerin olduğu akıcı ve yormayan bir kitap. Bilimsel veriler ile aranız iyiyse, rakamlar sizi sıkmıyor ise rahatlıkla okunabilir bir kitap.
Pek çok psikoloji deneyinden tutun da gündelik yaşamda bizleri şaşkınlığa sürükleyecek örnekler sunarak irrasyonelliğe yeni bir soluk getirilmiş. İtaat,sosyal uyum, yersiz tutarlılık, aşırı özgüven... Benzeri daha birçok konuda kendinizi bulacağınızdan eminim.
•
Farklı, etkileyici, okunası.. Ama en önemlisi "İrrasyonel!"
Ne zaman “insan rasyonel bir canlıdır” deseler ağızlarına kürekle vurasım geliyor. Ama bu kızgınlığım bile irrasyonellik parçaları taşıyor. Zira insanlar gerçekten gün boyunca çok fazla rasyonel karar alıyor; yoksa daha çok insan virüsten korunmak için sıvı sabun içer ve günün sonunda sağ kalım oranımız %2 filan olurdu. Ama ben kendimin ve başkalarının aldığı irrasyonel kararlara daha fazla odaklanıyorum, çünkü onların hayatımı mahvettiklerini düşünüyorum. Ediyorlar da :)
Yazar, irrasyonel düşünmeyi psikolojik, sosyolojik ve bilgi eksikliği üçgeninde kategorilere bölüyor ve evlerimizde, sınıflarımızda, meclislerimizde, hatta laboratuvarlarımızda yaşanılan irrasyonel muhakemenin nedenleri üzerinde duruyor. Bunu yaparken de bizi bir yandan istatistiğe ve sayıya boğuyor, bir yandan da tarihsel ve eğlenceli örnekler veriyor.
Artıları:
- İlgi çekici yüzlerce araştırma ve deney incelemesi
- Tarihten örnekler
- Her bölümün sonunda kıssadan hisseler. (sadece bunları bile okusanız bir şeyler kapabilirsiniz.)
Eksileri:
- 1992’de yazılmış. Kategoriler hala doğruysa da, bazı deney sonuçlarının güncellenmesi gerek.
- İstatistikle arası iyi olmayanlar okurken zorlanabilir.
Kimlere tavsiye ediyorum:
İrrasyonel bir seçimle karşılaştıklarında “Abi bunlar mal ya” demek yerine “Peki neden mal?” diye soran ve yanıtlar bulmaya çalışanlara ve daha akıllı seçimler yapmak isteyenlere tavsiye ediyorum.
Benzer kitaplar:
Hatasız Düşünme Sanatı – Rolf Dobelli
Safsatalar – Tevfik Uyar
Aklın ve Bilimin Işığında Eleştirel Düşünme Kılavuzu - Normand Baillargeon
Kitap 1992 yılında yazılmıştır ey, ahali!
"Sizce tekerleme okuyarak kilo vermek mümkün mü?"
Evet. İrrasyonel. Kitabın kapağında adı küçük harflerle yazılarak aslında ilk irrasyonel adım atılmış. İrrasyonel, usdışı yani akıldışı olarak adlandırılır. Dolayısıyla kitap da akıl dışı ile bir nevi akıl içimizi okumuştur.
Okurken çok fazla eğlendiğim bir gerçek. Yer yer sayısal veriler ile sıksa da genelinde çok güzel düşünme yöntemleri öğrendiğimi söyleyebilirim.
Falcının söyledikleri neden insanlara mantıklı gelir? Rüyaların bir anlamı var mı yani geleceğe dair bilgi sunar mi? Astrolojik yaklaşım doğru mu? Nükleer santraller gerçekten sanıldığı kadar tehlikeli mi? Gibi sorulara bilimsel cevaplar içermesi hoşuma gitti. Ayrıca mesela 11 Eylül saldırılarından sonra o günden bugüne ülkede alınan önlemler kapsamında terör saldırısında öldürülenlerin neredeyse 15 katı insan öldüğü gerçeğini yüzümüze vurunca bazı şeyleri tekrar sorguluyor insan.( Bu arada evet kitap 1992'de yazıldı ancak kitabı derleyen James Ball, kitaba eklemelerde bulunmuştur)
Kitap hakkında fikir sahibi olmak için bu inceleme yazısını okuyanlara kesinlikle almalarını ve okumalarını tavsiye ederim. Zira hayata dair bazı kararları sorgularken gerçekten yardımı dokunuyor. Kitaba başlamadan önceki halimle şu an ki halim kesinlikle aynı değil. Hani Kafka der ya "okuduğun kitap kafana vuran bir balyoz değilse okumak niyedir?" diye. Hah işte tam da o kitaplardan.
Kitabın arkasında "biri bunu bana çok daha önce anlatmalıydı" diyeceksiniz diye bir not düşülmüş. Haklı.
Keyifli ve bol düşünmeli okumalar...
Benim için çok yeni bir tür olan İrrasyonel kitabının yorumuyla geldim. Kurgu dışı okumalara bir yerden başlamam gerektiğini düşünerek okuduğum bu kitap beni hayal kırıklığına uğratmadı. Soğurum ve bir daha bu tarz kitaplar okuyamam diye endişeliydim fakat yazarın eğlenceli yazı dili beni çokça rahatlattı. Hem eğlenceli hem öğretici diyebileceğimiz, biraz felsefik, biraz psikolojik arada tarihe, sosyolojiye ve ekonomik verilere dayanan oldukça kapsamlı bir kitap olmuş. Sürükleyiciliği tartışılır. Açıkçası benim için rahat okunan bir kitap olsa da çok da sürükleyici değildi. Yarısına kadar bir çırpıda okudum anca yarısından sonra girdiği istatiskiler, olasılık hesaplamaları vs. konudan kopmama neden oldu. Yine de dediğim gibi yazarın eğlenceli anlatımı sayesinde rahat okunan bir kitaptı.
Temelde anlatmak istediği olay, düşüncelerimizin, davranışlarımızın ne kadar rasyonel olduğunu düşünsek de aslında tam tersi yani irrasyoneliz. Aldığımız kararlar, bir konu hakkındaki düşüncelerimiz, belirttiğimiz fikirler rasyonellikten oldukça uzakta. Yazar kitapta, hayatımızın her anında yaşadığımız irrasyonel muhakemelerin üstünde duruyor ve bunların nedenlerini kendince başlıklara ayırarak, yapılan bir takım deneylerle bize aktarıyor. Dediğim gibi istatistik sayılar, matematiksel veriler her zamanki gibi beni boğsa da genel olarak sevdiğim bir kitaptı. Aralarda verilen tarihi bilgiler ve her bölümün sonunda o bölümde anlatmak istediği şeyleri kıssadan hisseler başlığı altında yazması daha çok sevmeme neden oldu. Sadece onlar okunarak bile bir sürü bilgi edinilebilir tabii ama bu seferde kişisel gelişim kitabı gibi bir şey olurdu sanırım.
Neyse, dediğim gibi sevdiğim ve farklı bulduğum bir kitap oldu. Herkese tavsiye eder miyim bilmiyorum. Bu tarz okuma yapanlara ya da başlamak
Yazar Hakkında
Stuart SutherlandYazar · 1 kitap
Norman Stuart Sutherland (26 Mart 1927 – 8 Kasım 1998). Daha çok Stuart Sutherland adıyla bilinen Britanyalı psikolog ve yazar.
Sutherland, Magdalen Koleji'nde Psikoloji, Felsefe ve Fizyoloji eğitimi gördü. Ayrıca Oxford Üniversitesi'nde Zooloji üzerine çalıştı. Sussex Üniversitesi'nde Deneysel Psikoloji üzerine araştırmalar yaptı ve aynı üniversitede bu alandaki laboratuvarın kurucularından biri oldu.
Birçok eseri bulunan Sutherland'ın, "İrrasyonel" (1992) isimli eseri Türkçeye çevrilmiştir.
