Dün dışarıda daha ılık bir hava vardı. Ağaçların hışırtısı, toprağın kokusu ve börtü böcek arasında bir günü daha geride bırakırken düşündüm.
"Sözcükler olmasaydı yaşamım eksik olurdu."
Belki de yüreğim zamanın içinde gezinmeyi seviyor. Çünkü yaşam yalnızca bugün yaşananlardan ibaret değil, geçmişle şimdiyi aynı kalpte buluşturan uzun bir yolculuk...
Öner Yağcı'nın Kir kitabını büyük bir zevk ve merakla okudum. Yazar, Alevi-Bektaşi kültürünü öyle canlı ve etkileyici anlatılıyor ki, okurken yalnızca bir roman okumuyor, nerdeyse başka bir zamanın içine giriyorum. Örneğin, çiğdem şenliğini ilk kez bu kitap aracılığıyla öğreniyorum. Hıdırellez kutlamalarını anlattığı sırada bir an kendimi o yüzyılda yaşamış gibi duyumsuyorum. Özellikle cem sırasında söylenen deyişler, aşıkların bağlama eşliğinde söyledikleri sözler beni çok etkiliyor. İnsan kimi kez bir ezgiyle ya da sözle yüzyıllar öncesine yolculuk edebiliyor. Kitaptaki cem betimlemeleri yalnızca bir ibadeti değil, aynı zamanda ortak yaşamı, dayanışmayı ve kültürel belleği de anlatıyor.
Alevi geleneğinde insanların önce birbirinden rıza alması, ardından kadın-erkek, genç-yaşlı ayrımı olmaksızın herkesin “can” kabul edilmesi bana oldukça anlamlı geliyor. Herkesin eşit görülmesi, birlikte ibadet edilmesi ve 12 hizmetin belirli sorumluluklarla yürütülmesi, güçlü bir toplumsal düzen ve dayanışma duygusu taşıyor.
Araplar, Türklerin anayurdu olan Orta Asya’yı işgali sırasında cami ve namazın dışındaki ibadetleri yasakladığı için cem gizli yapılıyor. Kadın erkek bir arada ibadetin Arap kültüründe olmamasından, yaşamın her alanında olduğu gibi ibadette de erkeğin yanında bulunan Türk kadınını kendi değerlerine göre yargılayan, kadını sadece zina aracı olarak düşünen Araplar bu olayı farklı yorumluyor. "Mum söndü" iftirası,
Spoiler içerir
Ben direkt kendi düşüncelerimi anlatmak istiyorum bu sefer ve biraz uzun olacak. Klasikleri diğer kitaplara göre her zaman daha akıcı buluyorum, dili akar gider ki sanırım klasik olmasının şartlarından biridir diyebiliriz. Bu kitapta aynı böyle oldu. Gayet akıcı okuyorum, okuyorum da ben ne okuyorum dedirtti uzun sayfalar boyunca... Bazı eleştirilerde 'sabredin 200. sayfadan sonra açılıyor' diyorlar ama o kadar sayfada açılan bir kitabı şuan yazılsa nasıl değerlendirirdik bilemedim...
Birden hiç bir bağ kurulmadan, ön bilgi verilmeden sürekli ben işimi yapan biriyim diye defalarca tekrarlayan Mr. Lorry genç bir kız olan Lucie'yi alıp öldü sandığı ama aslında haksız yere hapis yatmış babasına götürüyor. Ne oldu ne bitti bilinmez kız da babacım diyerek adama yapışıyor anormal bir bağlılıkla. Adeta bir melake... Tabiki kızımın zengin, dadıyla büyümüş, dadısı ona aşık bir gün işte çalışmamış, ev işi yapmamış bir asilzade. Adam kızıyla dönüyor, daha ruhsal sağlığı iyileşmemiş birde doktorluk mesleğine dönüyor. Saçma sapan. Sonra birden banka çalışanı Jerry'i görüyoruz adam da ayrı bir deccal mezar hırsızı... Hemen ardından şak diye bir idam duruşmasına gidiyoruz bizim baba kız bu sefer de orda şahitler. İdamdan kurtulan adamımız yakışıklı bir Fransız. Hemen ardından şeytanın daha büyüğü bir Marki'yi okuyoruz, bizim idamdan kurtulan adam Marki'nin yeğeni çıkıyor. Tam adamı okuyacaz öldürülüyor. Her şey sürekli birden önümüze sunuluyor. Asla hikayeye giremedim.
Olsun, devrimi ve ezilenleri savunacak derken yazar sanki devrim ve ezilenleri haksız çıkartmak için kırk takla atıyor. Okurken aşırı rahatsız oldum. Fransız Devrimi zamanında yapılan katliamları meşrulaştırmıyorum asla ama yazar konuyu öyle bir ele almışki, yıllarca sistematik biçimde halkı yoksullaştıran, sefalete
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Yüzbaşının Kızı EleştirisiEdebiyat
Siz okumaya başlamadan uyarayım, yazımda kitabı anlatmadım, kendi fikirlerimi söyledim. Yani "Nasıl bir kitap acaba?" diye merak ediyorsanız sadece son paragrafta biraz özelliklerini anlattım ama olay örgüsünü falan detaylı anlatmadım bilginiz olsun. Yazımı anlamak için biraz kitaba hakim olmanız iyi olur yani demek istediğim bu. İyi okumalar:)
Kitabı okumaya başlarken Gogol'un kitabı övgü dolu bir şekilde açıklamasında, Puşkin gibi bir yazarın elinden çıkmasından ve çevirmeninde aynı Gogol gibi çokça kitabı övmesinden dolayı yüksek bir beklenti ile kitabı okumaya başladım.
Ancak biraz hayal kırıklığı yaşadım doğrusu. Alıntılanacak çok az yer olması, şaşırtıcı şeylerin olmaması, baş karakter Pyotr'ın çok önceden tanıştığı insanların sonradan karşısına çıkması ve romanın "Şimdi adam patladı" dediğimiz yerlerinde onu kurtarmaları, yani realist bir şekilde olay örgüsünün akmayışı, açıkçası bende roman için eksi yazan durumlar oldu. Çok bahsetmiyorum bu "Kaderin cilvesi" karşılaşmaları ki spoiler vermeyeyim.
Ancak kitap yine kendini okutturan bir kitap. Tüm bu eksilere rağmen okuru boğmuyor ve bazı yerleri insanı merakta bırakıyor. Burada Gogol'a hak verdiğim yerlerden bahsetmek istiyorum. Yaptığı önemli yenilikler var. Hatta Rus edebiyatı için devrim bile denebilir bunlara. Dönemin Rus edebiyatında hepimizin bildiği üzere sayfalarca betimlemeler yapılıyordu ve bu biz okurları genelde sıkan bir durum oluyordu. Fakat Puşkin kitapta çok ayrıntıya girmemiş yalnızca aklımızda canlanacak kadar anlatmış. Diğer bir yenilik de şu romantizm akımında yavaş yavaş realizme geçiyor yazar. O savaş anları, idamlar, insanlar arasındaki sınıflar falan kitapta güzel işlenmiş. Ancak hâlâ romantizm etkisi var. Bahsettiğim "kaderin cilvesi" anlar mesela romantizm akımının
VEDA
Yolcu olmasa neye yarar yollar, oteller
istasyonlar, havaalanları, kervansaraylar
Hoşçakalın hanında hamamında konakladığım
Karakollarında dayak yediğim, bayraklı
Kapılarından uzak durduğum şehirler
Ayrılığın da vardır elbet vakti saati
Ve gitmek
Daima bir itirazdır bu dünyaya
Devrim için savaşmayana komünist mi denir
Korsan mitingler, barikatlar, yoldaş türküler
İşçileri tarafından kovalandığımız fabrikalar
Devrim gelecek cümle eksikler bitecek, bitsin
inancından teoriler üreten ve kendimi yiğit
Düşmanı korkak sandığım gençliğim güzeldin
Yeşil mürekkeple yazılmış aşk mektupları
Saçlarını briyantine batırmış fotoğraflarım
Herbiri ciltlenmiş kitaplar, dergiler, albümler
Sektirmeden tutulmuş günlükler; otobüs
Ve tren biletleri, 100 kuruşluk Varlık kitapları
Kebikeçlere bırakıyorum şimdi hepinizi
On küsur yıl bir yastığa baş koyduğum kadın
Ağrıyan sevincimde izleri kalan sevgililer
Özleminizle, siteminizle, nefretinizle iyiydiniz
Yolcu ve hancı masalı bu, ardımdan su dökmeyin
Kapı kapanırken menteşeler incinir diyordunuz
Ama kalsın yine de bu vedada hoşçakal duygusu
Fevkalade başarılarım olmayabilir. Yalnız yenilgilerim ile sizi şaşırtabilirim sözü üzerine yazdığım yazıyı paylaşmak istedim.
Yalnız Değiliz ve Uyanış ile Bunun Farkındayız
Her varlık ile aynı seviyede olmak mümkün değildir.
Yüksek seviye huzur ve dip seviye arasında ki farkı her iki tarafta birbirine anlatamaz.
Yaşam boyu içinden sağ çıkmayı başarmış birisi olarak dip seviyede zulüm üreten ve kendini şahsi çıkara satarak kendi bencil rahatını bozmamak adına genel yararı yok sayan herkese karşı fevkalade başarılarım olmayabilir.
Farkındalık üreten süreçler kişisel bir çıkar ve başarı üzerine bir ahlak anlayışı olmadığı için bu bataklıkta olanlar ile birlikte olmamış olmanın da ayrı bir derin huzurunu yaşıyorum.
Titreşim uyanış seviyeniz yükseldikçe seviyesi dipte kalan ve doğal akışın ürettiği devrime karşı direnen her seviye şiddeti körükleyen bir tuzağın içine çekilir.
Yüksek bilinç öz nitelik bu tuzağı da duru görü bir bakış açısı ile farkındalık üreterek görür ve açık yüreklilik ile sadece yurdun ve ulusun yararına değil yeryüzünde doğal yaşam ve yaşamın tüm paydaşlarının yararına etik ahlak anlayışı içinde bilgiyi devrim üretecek nitelikte bir kalite anlayışı ile en yakın tarih örneği atalarım Mustafa Kemal Atatürk, Fatih Sultan Mehmet han, Hun Türk tufanı ve adem oğlunun Anadolu da varlık sürdürme adına adım attığı günden bugüne ve sonsuza kadar sürecek devrimin bugün ki geldiği seviyeyi yeryüzüne aktaran bir bilinç olma görevimi layıkıyla yapmış olmanın da ayrı bir huzurunu yaşıyorum.
Yalan, talan, soykırım vb tüm kötülükler yeryüzünde her yerde açığa düştü.
Tini olmayan varlık üretme şirki peşine düşenler Çin'i bilim ve teknoloji tuzağı içinde kötülük üretme merkezi haline getirdiler.
Kötülüğün rekabete girmiş olması güç kavgasını büyüttü.
Şirk,
Aylardan Kasım Günlerden Perşembe benim için tam anlamıyla büyük bir hayal kırıklığı oldu. Kitabı okudukça sinirlendim, hatta bazı bölümlerde gerçekten “ben ne okuyorum?” diye düşündüm. Çünkü bu kitap bana bir biyografi ya da edebi kurgu gibi değil, Atatürk’ün düşüncelerini çarpıtarak sansasyon yaratmaya çalışan bir metin gibi geldi.
En rahatsız olduğum nokta, Atatürk’ün ağzından yazılmış gibi duran cümlelerdi. Bir insan tarihî bir karakter hakkında kurgu yazabilir, yorum yapabilir, elbette hayal gücünü kullanabilir ama bunu yaparken bir çizgi olması gerekir. Kitapta öyle yerler vardı ki sanki Atatürk’ün gizli günlükleri bulunmuş da birebir aktarılıyormuş hissi veriliyor. Oysa yazılanların çoğu tamamen yazarın yorumu. İşte beni rahatsız eden de bu oldu.
Kadınlara bakışıyla ilgili kullanılan ifadeler özellikle çok iticiydi. Kadınlara seçme ve seçilme hakkını birçok Avrupa ülkesinden önce veren, eğitim ve sosyal hayatta devrim yaratan bir insanı; kadınları yalnızca gönül eğlencesi olarak gören biri gibi göstermeye çalışmak bana çok yanlış geldi. Aynı şekilde ailesiyle ilgili yazılan diyaloglar da aşırı kaba ve küçültücüydü. Tarihî kişilikleri “insanlaştırmak” adına onları karikatürize etmek başka şey, saygı sınırını aşmak başka şey.
Bir diğer mesele de Sofya yıllarının anlatımıydı. Kitabı okuyunca sanki Atatürk’ün hayatındaki en büyük mesele aşk, eğlence ve zevkmiş gibi bir izlenim oluşuyor. Oysa tarihsel gerçeklikte o dönem onun askerî ve siyasi bakış açısının şekillendiği önemli yıllar. Böyle bir figürü bu kadar yüzeysel anlatmak bana haksızlık gibi geldi.
Üstelik dil ve anlatım açısından da hiç etkileyici bulmadım. Edebi olarak güçlü bir tarafı olduğunu düşünmüyorum. Bazı cümleler özensiz, bazı ifadeler ise gereksiz derecede rencide ediciydi. Tarihî kurgu yazmak ciddi
