Stefan Zweig – Üç Usta: Balzac, Dickens, Dostoyevski
Bazı kitaplar bir yazarı tanıtır, bazıları ise sevdiğin bir yazarı yeniden tanıştırır. Üç Usta benim için ikinci gruptaydı.
Stefan Zweig; Balzac, Dickens ve Dostoyevski'yi yalnızca hayat hikâyeleriyle anlatmıyor. Onların dünyaya bakışını, yazarlıklarını ve eserlerinin arkasındaki ruhu çözümlemeye çalışıyor. Özellikle Balzac'ın insanı gözlemleyen dehası ve Dickens'ın insanı mizahla hafifleten anlatımı beni çok etkiledi. Fakat kitabın asıl ağırlık merkezi hiç kuşkusuz Dostoyevski.
Toplam 215 sayfalık kitabın yaklaşık 120 sayfası Dostoyevski'ye ayrılmış. Zweig'in ona duyduğu hayranlığı her satırda hissetmek mümkün. Daha önce Suç ve Ceza, Yeraltından Notlar, Kumarbaz ve Beyaz Geceler gibi eserlerini okuduğum için, bu kez romanların arkasındaki insanı tanımak benim için bambaşka bir deneyim oldu. Okurken birçok kez "Demek bunu yaşadığı için böyle yazmış." dediğim anlar oldu.
En çok etkilendiğim taraf ise Dostoyevski'nin eserlerine kendi ruhunu nasıl işlediğini görmekti. Onun karakterlerini okurken hissettiğim acının, vicdanın ve iç çatışmaların tesadüf olmadığını; yaşadığı hayatın izlerini taşıdığını Zweig çok güçlü bir şekilde hissettiriyor.
Ancak kitapla ilgili tek eleştirim de yine Dostoyevski bölümü oldu. İlk sayfaları olağanüstü güçlü olmasına rağmen ilerleyen bölümlerde aynı düşüncelerin farklı örneklerle tekrar edildiğini hissettim. Bir noktadan sonra okuma temposu yavaşlıyor ve metin zihni yorabiliyor. Ayrıca Zweig, karakter çözümlemelerini oldukça ayrıntılı yaptığı için henüz okumadığım bazı Dostoyevski romanları hakkında istemeden birçok ayrıntı öğrenmiş oldum. Bu yüzden bu kitabın, özellikle Dostoyevski'nin temel eserleri okunduktan sonra okunmasının daha doğru olacağını düşünüyorum.
Yine de kitap bende
Charles Dickens, Büyük Umutlar (Great Expectations) adlı bu dünya klasiği ve Viktorya dönemi başyapıtında, taşrada bir demirci çırağı olarak büyüyen yetim bir çocuk olan Pip’in, gizemli bir hayırseverin yardımıyla Londra’da beyefendiliğe yükselişini ve bu süreçte yaşadığı sınıfsal ve ahlaki dönüşümü konu alır. Yazar; Pip’in çocukluk aşkı, soğuk kalpli Estella’ya duyduğu imkansız sevgi ve onu bir intikam aracı olarak büyüten eksantrik Bayan Havisham’ın gölgesinde şekillenen hayatını anlatırken; servetin ve sosyal statünün gerçek mutluluğu getirmeyeceğini, dostluğun, sadakatin, emeğin ve vicdanın asıl değerini, dönemin İngiltere'sindeki adalet sisteminin çarpıklığını ve toplumsal ikiyüzlülüğü, Dickens'a özgü zengin karakter analizleri, mizahi unsurlar, Gotik bir atmosfer ve sarsıcı bir edebi dille işler.
Reklam
Charles Dickens, Oliver Twist adlı bu dünyaca ünlü klasik sosyal gerçelik romanında, Viktorya dönemi İngiltere'sinin kasvetli yetimhanelerinde büyüyen ve Londra'nın karanlık yeraltı dünyasına sürüklenen öksüz bir çocuğun hayatta kalma mücadelesini konu alır. Yazar; Oliver’ın hırsızlık çetelerinin lideri Fagin, acımasız Bill Sikes ve merhametli Nancy gibi karakterlerle kesişen yolculuğunu anlatırken; dönemin sanayileşme sancılarını, yoksul yasalarını, çocuk işçiliğini, toplumsal adaletsizliği ve sınıf farklarını, trajik unsurları mizahi ve eleştirel bir üslupla harmanlayan, sürükleyici ve vicdana seslenen edebi bir dille işler.
Kitabı okurken aklima gelen ayetler.
Bir Noel Şarkısı
Tekasur Suresi 1.ve 2. ayetler.
Çoğaltma yarışı (mal, mülk ve güçte üstünlük taslama arzusu) sizi oyaladı; ta kabirlere varıncaya (ölünceye) kadar.
A-li İmran 180. ayet
Allah’ın kereminden kendilerine verdiği şeylerde cimrilik edenler, bunu kendileri için hayırlı sanmasınlar; aksine bu onlar için şerdir. Cimrilik ettikleri şey, kıyamet gününde boyunlarına dolanacaktır.
Muminun Süresi 99 ve 100. ayetler
Nihayet onlardan birine ölüm gelip çattığında, 'Rabbim, beni geri gönder; ta ki boşa geçirdiğim dünyada salih ameller (iyi işler) yapayım' der. Hayır! Bu, onun söylediği boş bir laftan ibarettir...
Bir Noel Şarkısı
Tekasur Suresi 1.ve 2. ayetler.
Çoğaltma yarışı (mal, mülk ve güçte üstünlük taslama arzusu) sizi oyaladı; ta kabirlere varıncaya (ölünceye) kadar.
A-li İmran 180. ayet
Allah’ın kereminden kendilerine verdiği şeylerde cimrilik edenler, bunu kendileri için hayırlı sanmasınlar; aksine bu onlar için şerdir. Cimrilik ettikleri şey, kıyamet gününde boyunlarına dolanacaktır.
Muminun Süresi 99 ve 100. ayetler
Nihayet onlardan birine ölüm gelip çattığında, 'Rabbim, beni geri gönder; ta ki boşa geçirdiğim dünyada salih ameller (iyi işler) yapayım' der. Hayır! Bu, onun söylediği boş bir laftan ibarettir...
Bir Noel ŞarkısıBir Noel Şarkısı , okuduğum ilk 
Charles Dickens eseriydi ve bende oldukça güzel bir izlenim bıraktı. Hikâyeyi bitirdiğimde içimde sıcak ve huzurlu bir his oluştu. Scrooge'un değişimini okumak hem etkileyici hem de umut vericiydi. Kitap bana insanların ne kadar katı ve bencil görünürse görünsün değişebileceğini düşündürdü. Özellikle iyilik, paylaşma ve merhamet temalarının işlenişini çok sevdim. Anlatımı sade ve akıcı olduğu için sıkılmadan okudum. Kısa olmasına rağmen verdiği mesajlar oldukça güçlüydü. Charles Dickens'ın kalemiyle ilk kez tanışmış olmaktan memnun kaldım ve diğer eserlerini de merak etmeye başladım.Edebiyat
Bir Noel Şarkısı , okuduğum ilk Charles Dickens eseriydi ve bende oldukça güzel bir izlenim bıraktı. Hikâyeyi bitirdiğimde içimde sıcak ve huzurlu bir his oluştu. Scrooge'un değişimini okumak hem etkileyici hem de umut vericiydi. Kitap bana insanların ne kadar katı ve bencil görünürse görünsün değişebileceğini düşündürdü. Özellikle iyilik, paylaşma ve merhamet temalarının işlenişini çok sevdim. Anlatımı sade ve akıcı olduğu için sıkılmadan okudum. Kısa olmasına rağmen verdiği mesajlar oldukça güçlüydü. Charles Dickens'ın kalemiyle ilk kez tanışmış olmaktan memnun kaldım ve diğer eserlerini de merak etmeye başladım.
At Çalmaya Gidiyoruz, Norveç kırsallarında inzivaya çekilmiş, ormanın içinde, göl kenarında köpeğiyle yaşayan, Dickens okumayı seven kitabın ana karakteri 67 yaşındaki Trond ile açılıyor. ‘Milenyum’a girmeden önceki son günlerde hiç hesapta yokken Trond’un zihni onu 15 yaşının yaz mevsimine, babasıyla bir çiftlikte kaldıkları döneme götürüyor ve devamında Trond’un bugünü ve geçmişi arasında geçişlerle ilerliyor kitap.
Kitapta doğa tasvirleri çok iyi, öyle ki bir tarafta karlı ormanların, göl kenarının ıssızlığını, orada inzivaya çekilme hissini, sakinliği; diğer tarafta çiftlik işleriyle, nehir kenarıyla, atlarıyla o yaz günlerini oradaymışım gibi hissettirdi bana. Ayrıca geçmiş ve bugün arasında geçişler de çok iyiydi, hiç farketmeden ama şimdi ne oldu demeden bugünden geçmişe geçişlerle ilerleyişini çok sevdim.
Yalnızlık, yaşlılık, zaman, aile ilişkileri, çocukluk, büyüme, sırlar, kayıplar hakkında, hatta savaş sonrası dönem ve Nazi işgalinin etkilerinin de hissedildiği, çok aksiyonlu ilerlemeyen ama çok atmosferik bir anlatımla okurken içine çeken, çok severek okuduğum bir kitap oldu At Çalmaya Gidiyoruz, çok beğendim. İskandinav edebiyatında doğanın bir şekilde ön planda olması da beni hep çok memnun ediyor.
*Deniz Canefe çevirisi.
Reklam
Reklam