"Hudâ dîvâr-ı devlet-hâne-i erbâb-ı ikbâli
Gehî bir lâne-i küncişk-i bî-ârâm için saklar"
Üsküdarlı Râzî
Gottman “ Münaqişədən qaçma .Münaqişədən qaçmaq emosional məsafəyə yol açar” dedikdə nəyi nəzərdə tutur?
1. Münaqişədən qaçmaq niyə məsafə yaradır?
Gottman qeyd edir ki, tərəflər problemdən qaçdıqda əslində öz ehtiyaclarını, incikliklərini və emosiyalarını boğurlar. Bu proses aşağıdakı zəncirvari reaksiyaya səbəb olur:
• Emosional repressiya: İfadə olunmayan hər bir narazılıq yığılıb daxili baryerə çevrilir.
• Paylaşımın azalması: Münaqişə yarada biləcək mövzulardan qaçdıqca, tərəflər arasında "təhlükəsiz zonalar" daralır və söhbətlər yalnız məişət mövzuları ilə (məsələn, "axşama nə yemək var?") məhdudlaşır.
• İzolyasiya: Tərəflər bir yerdə olsalar da, öz daxili dünyalarında özlərini tənha hiss etməyə başlayırlar.
2. "Daşlaşma" (Stonewalling) faktoru
Gottman-ın məşhur "Məhşərin dörd atlısı" modelində münaqişədən qaçmağın ən kəskin forması "daşlaşma"dır. Bu, tərəfdaşlardan birinin ünsiyyəti tamamilə kəsməsi, reaksiya verməməsi və sanki qarşısında bir divar varmış kimi davranmasıdır. Bu hal qarşı tərəfdə rədd edilmə hissi yaradır ki, bu da emosional məsafənin ən pik nöqtəsidir.
3. Sağlam münaqişə bir körpüdür
Gottman-a görə, münaqişənin olması münasibətin pis olması demək deyil. Əksinə, münaqişənin idarə olunma forması (məsələn, yumşaq başlanğıc, təmir cəhdləri) tərəfləri bir-birinə daha çox yaxınlaşdıra bilər. Müvəffəqiyyətli cütlüklər münaqişəni bir-birlərini daha yaxşı tanımaq üçün bir imkan kimi görürlər.
(Gemini analizi)
Dîvâr-ı zemîne yaslanmış ol nâzlı kedî,
Sükût ile söyler derdini serv-i kadî.
Gölgede mest olmuş dem-i asrın nefesi,
Bir kuyrukta gizlidir nice ömrün hevesi...
Qazandıqca əksildin, ya əksildikcə qazandın?Duygu ve Düşünce
İllər ötür, insan çox şeyi unudur, bir o qədər çox şeyi də unuda bilmir. Hansı ki bir vaxtlar həyatının ən xoşbəxt anı imiş kimi hiss etdirən günlər, indi heç nə hiss etdirmir. Dərd edib düşündüyü məsələləri heç anımsamır belə. Xatirələr sanki gündən-günə uzaqlaşır. Ya da sən uzaqlaşsın istəyirsən, bilmirəm.
Qayğılar... Seçimlər... Seçilməyənlər... Dayanıb düşünməyə imkan yaratmır. Elə ki olub-bitəni düşünmək istədin, üzərini örtdüyün düşüncələr qarşında divar hörür. Sökməyə çalışırsan, yorulursan. Nə bir addım irəli gedə bilirsən, nə də dizlərin üstünə çökə... "Zamanla düzələr" deyirsən, axı nəyi düzəldəcək zaman?
Sevdiklərin — torpağın altındakılar geri gəlməyəcək, üstündəkilər isə çox uzaqdadır.
Hər şeyin üst-üstə gəldiyi anlarda insan gedənlər üçün daha çox darıxırmış. Üzünü görmək, boynunu qucaqlamaq, səsini eşidə bilmək neçə yaranın üzərini qapayırmış. Amma yoxdur. Sən yenə özün-özünə sarılacaqsan. Sən yenə heç nə olmamış kimi yoluna davam edəcəksən. Günlərlə oyanmaq istəməzkən sübh tezdən qalxmağı, nəmli gözlərini gülürmüş kimi göstərməyi, susmaq istədiyin halda danışmağı necə öyrəndin, görəsən? Öyrənmədin, məcbur qaldın.
Nardan BaharŞiir
Aklımda sen olsa da ben artık bîzâr,
Gönlümde yanan ateş bana oldu dîvâr.
Bir rüzgâr gibi geçtin içimden efkâr,
Kendimle ördüm kalbime kalın bir hisâr.
Hatıran ince bir duman, çöker üstüme gîrâr,
Geçmişte kaldı artık ne ah ne pîdâr.
Sen bir ihtimaldin, gecede bir seyyâr,
Ben kendime döndüm, bana kaldı bu bahâr.
Seni değil, içimde kalan gölgeyi atar,
Her veda ruhuma yeni bir iktidâr.
Artık senin olan ne düş var ne güzâr,
Ben kendime vardım; sana düştü hasâr.
Nilüfer Eda Şentürk
