Enes Başak
@drenesbasak
Reklam
Nobel Edebiyat Ödüllü William Golding tarafından 1954 yılında kaleme alınan alegori tarzındaki “Sineklerin Tanrısı” romanı, çocuklardaki iyimserliği yerle bir ederek insan karakterinin derinlerinde yer etmiş bulunan vahşiliği açığa çıkarıyor. İnsan, doğası gereği iyi ve kötü özellikleri beraber bulundurur ve alınan eğitimler ile kötü özellikler bastırılabilir. Bu kötülükleri ifade etmek adına kitapta: “bizden başka canavar yok belki” ifadesi kullanılır. Ancak her insanın özünde kötülüklerin bulunduğunu ve bunların her an açığa çıkabileceğini gösteren Golding, tüm çocukların masum bir melek olmadığını ifade eder. Güç unsuru ile insan karakterinin kötülüğe evirilebileceği, vahşileşebileceği ve hatta zorba bir diktatör olabileceği görülür. Hatta, kitapta zorbalaşan Jack karakteri, bazı eleştirmenler tarafından Hitler’e benzetilmiştir. İnsan doğasını keşfetmek adına okunabilecek ve çocukların eğitiminde daha ciddi davranılmasını sağlayabilecek bu kitabın herkes tarafından okunmasını tavsiye ediyorum.
Bu kitap içerisinde birbirinden farklı dört adet metin bulunuyor; Yunancadan Arapçaya çevrilmiş “Salaman ve Absal”, İbn Sina’nın bu eseri okuyarak aynı isimle yazdığı felsefi öykü, İbn Sina’nın yazdığı “Hay Bin Yakzan” ve İbn Tufeyl’in yazdığı “Hay Bin Yakzan”. İsimlerinin aynı olması dışında, İbn Sina ve İbn Tufeyl’in eserlerinin başka bir ortak noktası bulunmuyor ve kitaptaki en önemli eser İbn Tufeyl’in eseridir. “Uyanık Oğlu Hay” anlamına gelen “Hay Bin Yakzan”, bir adada bebeklikten itibaren hayvanlar ile birlikte büyüyen bir insanın hayatını anlatıyor ve Allah’ı arayışını inceliyor. Bu eser, dünyadaki ilk felsefi öykü olup, “robinsonad” olarak tarif edilen adasal roman türünün de ilk örneği olarak kabul ediliyor. Her ne kadar arada ciddi farklılıklar olsa da, Daniel Defoe’nun bu kitaptan etkilenerek “Robinson Crusoe” kitabını yazdığı belirtilir. “Hay Bin Yakzan” kitabı, dış dünya ile temas halinde olmayan bir insanın tek başına düşünsel ve izlemsel yol ile kâmil insan olunabileceğini, din ile felsefenin uyuştuğunu ve gerçekliğe ulaşmanın bireysel bir eylem olduğunu ifade eder. Hz. İbrahim’in Allah’ı arayışını hatırlatsa da, dış dünya ve başka bir insan olmaması, bedensel ihtiyaçlardan manevi ihtiyaçlara yönelmesi ve daha derin felsefi düşünceler ve çıkarımlar içermesi bakımından bu eser daha ileri bir arayışı tarif ediyor denilebilir. Yer yer dili ağır olan ve 12. yüzyılda yazılmış olan bu eser Avrupa’da büyük ilgi görmüş (14. yüzyıl), birçok yazarı etkilemiş, felsefenin “dinden uzaklaştırıcı bir etmen olduğu” düşüncesini değiştirerek din ile felsefeyi bir nebze barıştırmış ancak ülkemizde gerekli ilgiyi görememiştir. Dilimize ancak 1923 yılında çevrilmiştir. Ayrıca, “Allah'ı Arayan Çocuk - Hay” çizgi filmi bu kitabın bir animasyon uyarlaması olarak 1977 yılında
