Osmanlıda matbaanın gecikmesi, cahilliğin sonuçlarıDuygu ve Düşünce
Osmanlı İmparatorluğu'nda matbaanın gecikmeli olarak gelmesi—Avrupa'da yaklaşık 1450'de icat edildikten sonra Arapça veya Osmanlı Türkçesi alfabesindeki eserler için neredeyse üç yüzyıl gecikmeyle—kitap kıtlığına yol açmış ve bilginin yayılmasını sınırlamıştır. Bu tıkanıklık, genellikle imparatorluğun Avrupa'ya göre göreceli durgunluğunun ana faktörlerinden biri olarak gösterilir; Avrupa'da matbaa Rönesans, Reform, Bilim Devrimi ve Aydınlanma dönemlerinde hızlı ilerlemeleri tetiklemiştir. Bazı tarihçiler resmi bir "yasak"ın kapsamını tartışsa da—kültürel ve ekonomik dirençler yerine—ve daha geniş faktörlerin (örneğin coğrafya, Avrupa içindeki çatışmaların yeniliği teşvik etmesi veya 12. yüzyıldan itibaren İslam bilimindeki önceden var olan gerilemeler) daha büyük roller oynadığını savunsa da, gecikme şüphesiz fikirlerin, okuryazarlığın ve teknik uzmanlığın kitlesel üretimini ve yayılmasını engellemiştir. Aşağıda, belirli alanlardaki gecikmelere nasıl katkıda bulunduğunu, tarihsel analizlere dayanarak özetliyorum.
### Askeri Gecikme
Matbaa, Avrupalılara askeri kılavuzlar, haritalar, taktik incelemeler ve mühendislik metinlerini kitlesel üretme imkanı vererek eğitimi standartlaştırdı ve silahlarda, tahkimatlarda ve stratejilerde yenilikleri hızlandırdı. Buna karşılık, Osmanlı İmparatorluğu'nun el yazması nüshalara—pahalı, zaman alıcı ve miktarı sınırlı—bağımlılığı, askeri bilginin güncellenmesini ve dağıtımını yavaşlattı. Örneğin, 18. yüzyılın sonlarında Napolyon yönetimindeki Fransa gibi Avrupa güçleri, 1798 Mısır seferinde propaganda ve lojistik malzemeleri basılı olarak dağıtabilirken, Napolyon bölgeye ilk kez Arapça matbaa getirmiştir. Osmanlılar, dini âlimlerin otoritesini ve kâtiplerin geçimini korumak için baskıyı kısıtladıklarından, top ve deniz taktiklerindeki
Sömürgeci Zihniyetin Ardında Yatan GerçeklerDuygu ve Düşünce
“Batı Doğu adına konuşur ve onu temsil etmelidir. Batı, Doğu'ya hep cinsellikle yaklaştı. Doğulu kadının haklarını savunur gözüktü. Avrupa, Doğu'ya aydınlık ve özgürlük götürme görevini üstlenmiş olarak kendini her zaman Doğu'nun efendisi gördü. Aslında bu, sömürgeci girişimleri normal göstermek için ihtiyaç duyulan bir açıklamaydı. Batı'ya hâkim olan en etkin faktör şudur: Yunan felsefesi ve aklı, Hristiyanlık inancı ve Endüstri Devrimi ile beraber ortaya çıkan emperyalist dünya görüşü. Batı'nın İslam algısını, hâkim medeniyet olma duygusundan ve Greko-Roman ile Yahudi-Hristiyan köklerinden bağımsız ele alamayız. Batı medeniyetinin kökleri Greko-Roman kültürü ile Yahudi ve Hristiyan geleneğidir. Eski Yunan kültürü, politeist yani çok tanrılı bir dine sahipti. Yunan siyasi-toplumsal yapısı, Yunan olmayanları barbar kabul ediyordu."
-makale
Reklam
### Ticaretin Karmaşık Doğası ve Yaygın Sorgulamalar [00:00:04]
Bugün serbest bir konu olarak ticareti konuşacağım. İlimle uğraşan veya üniversite öğrencisi olan birçok arkadaş, parayla ilgili sorgulamalar yaşıyor ve “Bu işleri bıraksak ticaret mi yapsak?” veya “Ticaret nedir, ne yapalım?” gibi sorular soruyor. Bu, “Nasıl yaşayalım?” gibi genel bir sorudur. Ticaret, tek bir doğrusu veya yöntemi olan bir şey değildir. İnsanlar adedince farklı hayatlar olduğu gibi, ticaretle uğraşanlar adedince de farklı para kazanma, ticaret yapma ve üretim modelleri vardır. Tabii ki bunun genel kuralları veya Endüstri 4.0 gibi modelleri var ama ben bunlardan bahsetmiyorum.
### Ticaretle İlgili Yaygın Yanılgılar [01:13]
Bu işin "3'e alıp 5'e satmak" gibi basit bir denklemi yoktur. Bazı arkadaşlar, “Para kazanmak, özellikle ticaretle, kolay bir iştir; memurluk veya maaşlı iş ise bizi kısıtlar ve kazancımız emeğimize değmez” gibi bir yanılgıya düşüyor. Bu, kaba bir hesaptır. Ticaretle veya üretimle uğraşıyorsanız, genellikle çok daha fazla mesai harcamanız gerekir. Bütün hayatınızı, günlerinizi ve saatlerinizi verdikten sonra hiçbir şey elde edemeyebilirsiniz. Hatta elde edememenin ötesinde, eksiye geçebilir, borçlanabilir ve bütün sülalenizi borçlandırabilirsiniz.
Para kazanmak tercih edilecek bir şey değildir; çünkü parayı kazanamayabilirsiniz. Rızkı tayin etmek insanın elinde değildir ve bu durum Allah'ın mucizelerinden biridir. Milyarlarca dolarlık yatırımla kurulan ve asla kaybetmeyeceği iddia edilen algoritmik fonlar bile batmıştır. Televizyona çıkan ekonomistler bu işi gerçekten bilselerdi, insanlara bir şeyler anlatmak yerine kendileri o işi yaparlardı. Onlar, insanlara bir şeyler anlatmanın ticaretini yaparlar.
### **Değişen Dünya ve Yeni Gerçekler
Küresel Ekonomi Tarihi
Endüstri Devrimi'nin neden İngiltere de olduğunun püf noktasıda İngiliz mücitlerin neden çoğunlukla sıradan fikirleri çalışır hale getirmek için Ar-Ge'ye bunca zaman ve para harcadığını açıklamaktadır.
Emeğin maliyetinin yüksek oluduğu (yüksek işçi ücretleri) bunun karşısında sermayenin ve enerjinin ucuz olduğu yerde insanlar mucitliğe yönelir.
Yoksul ülkelerin yoksul kalmasının sebebi ise sengin ülkelerin geçmişte geliştirdiği teknolojiyi kullanmalarıdır. Bknz. günümüz.
Endüstri 4.0 🌎🕊️
Kimilerine göre içinde bulunduğumuz dönem,
Endüstri 4.0 denilen gelecek endüstrisinin
başlangıcı, Sanayi Devrimi'nin 4. büyük aşaması
olacak bu evrimle birlikte robotların ve bilgisayar sistemlerinin, üretim sektörünü tamamen devralması bekleniyor. Yapay zekanın ve üç boyutlu yazıcıların katkısıyla birlikte akıllı şehir yapılarının gelişmesi, üretimin evlere inmesi de beklentiler arasında. Sonrasında ise insan gücünü fiziksel düzeyden beyin düzeyine sıçratma gibi bir hedef var. Ancak hepsini gelecek gösterecek!
#Onedio
Reklam
Reklam