Reklam
Ne devlettir ki dildârım sen oldun
Enîs ü mûnis ü yârim sen oldun
Dil-i pür-derdimin dermânı sensin
Şifa-yı cân-ı bîmârım sen oldun
Sürûrumdan sığışmam bu cihâna
Dem-â-dem çünki gamhârım sen oldun
Bana hasm olsa âlem halkı gam yok
Ne korku çün nigehdârım sen oldun
Safâlar ger cefâlar bulsa cânım
Refîk-ı cümle etvârım sen oldun
Sana dil vermişim ey cân-ı âlem
Ezelden çünki dildârım sen oldun
Güzeller vasfın etsem dilde sensin
Murâdım cümle muhtârım sen oldun
Desem ism-i şerîfin yâ demezsem
Dilimde cümle güftârım sen oldun
Sana ta'zîm eder dillerde Hakkı
Der inkârım yok ikrârım sen oldun
İmam Gazzâlî'nin aradığı şey iman ve ilimden sonra amel ve ahlâkî yetkinleşmeyle Allah'a yönelerek kemâle ermekti. Kendini bilmekten, Allah'ı tanımaya uzanan bu yolculukta hakikate, sûfilerin yoluyla ulaştı; onların hâllerini edindi, yaşadıkları deneyimleri tecrübe etti. Uzun bir inziva hayatından sonra sûfilerin hayat tarzlarının en güzel hayat tarzı, yollarının en güzel yol, ahlâklarının en güzel ahlâk olduğunu kavradığını, zâhir ve bâtınlarının nübüvvet kandilinin nuruyla aydınlandığını ve böylece peygamberliğin hakikat ve özelliklerinin bu kandil sebebiyle onlara aşikâr olduğunu vurguladı. Dolayısıyla onun bu serüveninin benzer türde bir kriz yaşayan ve arayış içinde olanlara rehberlik edeceği kuşkusuzdur.
"Gazzâlî derin bir denizdir." diyen hocası Cüveynî, Gazzâlî'nin yazdığı el-Menhûl adlı fıkıh kitabını incelediğinde çok beğenmiş ve "Beni sağken mezara gömdün, ölümümü bekleyemez miydin!" diyerek ona duyduğu hayranlığı dile getirmiştir.
Rivayete göre Gazzâlî beş yıl süren Cürcan'daki öğreniminden sonra bir kafile içinde Tûs'a dönerken soyguncular tarafından yolları kesilir ve her şeyleri alınır. Gazzâlî eşkıyaların reisinden hiç olmazsa ders notlarının geri verilmesini ister; Cürcan'a sırf o notlardaki bilgileri edinmek için gittiğini söyler. Eşkıya reisi, bilgileri hafızasına yerleştirmek yerine kâğıtlarda bırakmasından dolayı onunla alay eder; ama notlarını da geri verir. Bu eleştiriyi Allah'ın bir ikazı sayan Gazzâlî üç yıl içinde notların tamamını ezberlediğini belirt mektedir.
Reklam