“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
Zira, herbir tohum ve çekirdekler, kâf ve nûn tezgâhından çıkan birer lâtif sandukcadır ki, kaderle tersim edilen bir fihristecik, ona tevdi edilmiştir ki, kudret, o kaderin hendesesine göre zerrâtı istihdam edip, o tohumcuklar üstünde koca mu’cizât-ı kudreti bina ediyor.
Kader
Kader, insanı zorlayan bir zorunluluk değil, ilâhî bir ilimdir. İnsan, cüz-i iradesiyle bir fiile yönelir, Allah da o fiili yaratır. "Belki kader, ihtiyarı teyit eder".
1. “Kader, insanı zorlayan bir zorunluluk değil, ilâhî bir ilimdir.”
Burada deniyor ki:
Kader = Allah’ın önceden bilmesi
Zorla yaptırması değil
Yani:
Allah ne yapacağını bilir
Ama seni mecbur bırakmaz
Tasavvufta bu şöyle ifade edilir:
“İlim, maluma tabidir.”
(Yani Allah, sen yapacağın için bilir; bildiği için sen yapmazsın.)
2. “İnsan, cüz-i iradesiyle bir fiile yönelir…”
İnsan seçer.
İyi ya da kötü bir fiile niyet eder
Yönelme insana aittir
Bu, insanın sorumlu olmasının temelidir.
3. “…Allah da o fiili yaratır.”
Fiilin yaratılması Allah’a aittir.
İnsan ister
Allah yaratır
Tasavvufta bu denge çok önemlidir:
İstemek → kuldan
Yaratmak → Allah’tan
4. “Belki kader, ihtiyarı teyit eder.”
Bu en derin kısmı:
Kader, özgür iradeyi iptal etmez, aksine onaylar ve destekler
Yani:
Allah senin neyi seçeceğini bildiği için kader yazılmıştır
Bu da senin gerçekten seçtiğini gösterir