Spinoza'nın Etciha'da asıl amacı duyguları akıl yoluyla analiz edip, anlamak ve onların üstümüzdeki etkilerini azaltıp aklı hayata egemen kılmak.Okuması hayli zor bir kitap (özellikle benim gibi felsefe eğitimi almamış, acemi okuyucular için). Ama okuyacaklara özellikle ilk bölümde bırakmamalarını, sabretmelerini öneriyorum. Çünkü asıl vurucu ve düşündürücü kısımlar, ilerleyen bölümlerde ortaya çıkıyor.
Kitap beş bölüme ayrılmış: Tanrı, Zihnin Doğası ve Kökeni, Duyguların Doğası ve Kökeni, İnsanın Esareti ya da Duyguların Kuvveti ve son olarak Aklın Kudreti ya da İnsanın Özgürlüğü. Aslında Baruch Spinoza, felsefe tarihinin en çetin konularına el atıyor. Bunu yaparken de geometrik yöntem dediği bir sistem kullanıyor. Bu yöntem; aksiyomlar, tanımlar, önermeler ve bunların kanıtlarından oluşuyor. Adeta bir düşünce zinciri gibi ilerliyor; bazen erken bir önermenin temeli, çok daha ileride verilen başka bir önermeyle açıklanabiliyor.
Bu yöntemin güçlü yanı, düşünceyi sistemli ve tutarlı hâle getirmesi. Ancak zayıf tarafı da, başlangıçta kabul edilen aksiyomlar tartışmalıysa, kurulan sistemin de tartışmalı hâle gelebilmesi. Açıkçası bende biraz hokkabazlık ve gözbağcılık izlenimi verdi.
İlk iki bölümü sıkılmadan atlatabilirseniz, son üç bölümde oldukça ufuk açıcı fikirler var. Spinoza’ya göre kurtuluşa giden yol, akıl ve Tanrı sevgisinden geçer.Kitap üzerine okumadan önce yaptığım araştırmalarda Spinozaya göre Tanrın doğa olduğunu okumuştum ama bu kitapta onu bulamadım.Sadece semavi dinlerin tanrı anlayışından daha başka bir tanrı anlayışı var bu yönüyle Spinoza’nın Tanrı kavrayışı oldukça farklıdır.
Spinoza'nın Felselfesinin kalbi "Conatus"(Arzu) kavramı, yani varıldığını sürdürme çabası.Ona göre herşey varlığını sürdürmek ister ve buna göre hareket eder insanın