Yazar:
Baruch Spinoza
Çevirmen:
Çiğdem Dürüşken
Tahmini Okuma Süresi:
11 sa. 52 dk.
Sayfa Sayısı:
419
Basım Tarihi:
Nisan 2013
İlk Yayın Tarihi:
1945
Yayınevi:
Kabalcı Yayınları
Orijinal Adı:
Ethica: Ordine Geometrico Demonstrata
ISBN:
9786055272357
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Diğer Baskılar
16 diğer baskı · Tümünü Göster
Etika
1.263 okunmaDost Kitabevi Yayınları · Eylül 2019 · 342 s.
Ethica
499 okunmaAlfa Yayınları · Nisan 2024 · 510 s.
Ethica
154 okunmaKabalcı Yayınları · Nisan 2013 · 419 s.
Ethica
85 okunmaAlfa Yayınları · Mart 2023 · 752 s.
Etika
72 okunmaDoğu Batı Yayınları · Ağustos 2023 · 410 s.
Ethica
47 okunmaKabalcı Yayınevi · Ekim 2011 · 860 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Baruch Spinoza'nın "Ethica"("Etik") eseri, felsefe tarihinde önemli bir yere sahiptir.
Ki zaten felsefe ile uzaktan yakından alakadar olan herkesle aynı fikirde olduğuma eminim...
Eser, Spinoza'nın metafizik, epistemoloji, ahlak felsefesi ve politika konularındaki düşüncelerini sistematik bir şekilde ortaya koyuyor.
"Ethica" beş bölümden oluşuyor:
1. Tanrı Üzerine:
Bu bölümde Spinoza, Tanrı'nın doğası hakkında konuşuyor. Ona göre Tanrı, doğa ile özdeştir (Deus sive Natura).
Tanrı, her şeyin kaynağı ve nedenidir.
2. Zihnin Doğası ve Kaynağı Üzerine:
Bu bölümde ise, insan zihninin yapısı ve işleyişi ele alınıyor. Spinoza, zihin ve bedenin birbirine paralel olduğunu savunur.
3. Duyguların Kökeni ve Doğası Üzerine: Spinoza, insan duygularının (ya da tutkularının) nasıl oluştuğunu ve işlediğini inceler. Duyguların akıl yoluyla kontrol edilebileceğini savunur.
4. İnsanın Köleliği veya Duyguların Gücü Üzerine: Bu bölümde, insanların nasıl kendi tutkularının kölesi oldukları ve bu kölelikten nasıl kurtulabilecekleri tartışılır.
5. Aklın Gücü veya İnsanın Özgürlüğü Üzerine: Son bölümde, akıl ve bilgi yoluyla insanın özgürlüğe nasıl ulaşabileceği anlatılır.
- Panteizm: Spinoza'nın Tanrı anlayışı, geleneksel teistik anlayıştan farklıdır. Tanrı, her şeyin içindedir ve her şey Tanrı'dır. Aslında benimde kendime rehber saydığım Seyyid Nesimi'nin felsefesine ve inancına birebir uyuyor gibi... Seyyid Nesimi; Enel Hak yani Tanrı İnsanın İçindedir perspektifinin öncü babasıdır... yine aynı inançtan olan Hallac-ı Mansur'da Panteizm konusunda örnek gösterilebilir....
Spinoza’nın panteist bir düşünce yönünde uçlara vardığı ve monist bir tanrı-doğa düşüncesine ulaştığı ilk olarak belirtilmesi gereken
10/10
2020 23. kitabı
Spinoza'ya göre özgürlük, kültürel ve dini yanılsamalardan kurtulmaktır; yalnızca aklın egemenliğinde yaşayan insan özgürdür, fakat bu, mantığa uygun/rasyonel davranma Spinoza'da doğanın zorunluluğunun şeylerini yapmaktan başka bir şey değildir. Spinoza'nın sonsuz ve mutlak Tanrı diye ifade ettiği Doğa'da da ereksellik yoktur; gün ve gece, kederimize ve sevincimize aldırmadan başımızın üstünde döner durur. Doğa ya da Tanrı amaç gütmediğinden ötürü mükemmeldir, gerçektir, dayatır kendini insanın arzusuna. Duygularının esaretinde yaşayan insanın ise dıştan belirlenmiş, pasif bir kişiliği vardır, ancak etkin, kendini belirleyen bir kişiliğe yani özgürlüğe, akıl ile varabilir insan. Ve ona göre de yaşamın amacı budur; esaretten kurtulmak. Bu da ancak hayallerden yani fantaziden kurtulup yaratıcı güçleri devreye sokarak mümkün olabilir.
Spinoza'nın Conatus kuramının ilk önermesi ise şudur: "Tek tek her şey var olduğu sürece kendi varlığını sürdürmeye çabalar." Conatus, varlığı sürdürme isteği, evrensel yaşam mücadelesi anlamına gelir. Hatta Kabalcı baskısını okuduğum eserin kapağında şu ifade yazılı:
"...hiç kimse yarası iyileşecek umuduyla yaralanmak, sağlığına kavuşmak için hastalanmak istemez. Çünkü her insan mevcudiyetini korumaya ve her zaman mümkün mertebe kederden uzak durmaya çabalar." Oysa biz biliriz ki tam olarak yaptığımız da budur. Biz değil miyiz, inandığı şey uğruna canını hiçe sayan veya biraz olsun yüzeye yaklaşabilme umuduyla dibe daha çok batan...Ve Spinoza, bu noktada, intihar eden kişi için yalnızca zayıf karakterli demekle yetinir. Nietzsche ise karşı çıkar buna, "herkes hayatını sürdürmek için değil yalnızca daha fazlasını alabilmek için elinden geleni yapar." yani Spinoza'nın Conatus'u temelde bedenin dış etkenlere karşı kendini savunması iken
Ethica1000Kitap
Spinoza yahudi bir ailenin çocuğu olarak doğdu ve yahudilerin geleneklerini benimseyerek büyüdü. Ancak Spinoza ilerleyen yaşlarda yahudilerin cemiyetleriyle yollarını ayırdı. Dünyaya farklı açıdan bakışı ise en temel nedeniydi. Ethica eserinin ortaya çıkmasıyla tepki toplarken de cemiyetler onu tamamen düşman ilan etmişti. Spinoza dış etkenlere rağmen düşüncelerini, görüşlerini savunmaya devam etti. Ethica ise günümüze kadar gelmiş kutsal sayılan kitapların arasına girmiş bulunmakta.
Spinoza'nın matematik bilgisiyle felsefe bilgisi birleşince ortaya güçlü bir eser çıkmıştır. Büyük yanılgılardan biri ise bu güçlü eseri roman okurmuş gibi okumaktır çünkü üzerine düşünülmesi, durulması gereken yerler vardır. Kolay okunan bir kitap olmamakla birlikte varlığımızdan beri sorgulanması gereken soruları sormuştur. Sorularına matematikte yer alan tekniklerle kanıtlamaya çalışmıştır. Kimilerine göre kanıtları başarı olmuş kimine göre ise Spinoza ateisttir. Spinoza ise hiçbir zaman kendisini bir ateist olarak tanımlamaz. 'Tanrı kavramı' eserde değinilen en önemli konudur. Spinoza o zamana kadar Tanrı'ya atfedilen tanımları reddeder ve Tanrı'nın bir insan olarak vücut bulmadığını doğanın Tanrı olduğunu iddia eder. Tüm o bilenen ölümden sonraki yaşama da inanmaz. Onun için kutsal olan en yüce varlık doğadır. Doğaya değinirken insanların doğa üzerindeki hakimiyetini de eleştirir. Halbuki doğa o kadar yüce bir kuvvete sahiptir ki insanlar bunun farkına varamazlar. Dinler üzerinden yapılan Tanrı, yüce gibi kavramların da tamamen insanların hayal dünyalarından yarattığı olgular olduğunu söyler. Hayal dünyası ve akıl ayrımını yapabilen varlıklar zaten o hayal dünyasının büyüsüne kapılmayıp aklın kılavuzu ile bilgelik yoluna gidebilir.
Hayatı ve Tanrı'yı anlamanın en kolay yolu ise
Kurtuluş Akıldan Geçer·362 syf.·
7/10
2026 8. kitabı
Spinoza'nın Etciha'da asıl amacı duyguları akıl yoluyla analiz edip, anlamak ve onların üstümüzdeki etkilerini azaltıp aklı hayata egemen kılmak.Okuması hayli zor bir kitap (özellikle benim gibi felsefe eğitimi almamış, acemi okuyucular için). Ama okuyacaklara özellikle ilk bölümde bırakmamalarını, sabretmelerini öneriyorum. Çünkü asıl vurucu ve düşündürücü kısımlar, ilerleyen bölümlerde ortaya çıkıyor.
Kitap beş bölüme ayrılmış: Tanrı, Zihnin Doğası ve Kökeni, Duyguların Doğası ve Kökeni, İnsanın Esareti ya da Duyguların Kuvveti ve son olarak Aklın Kudreti ya da İnsanın Özgürlüğü. Aslında Baruch Spinoza, felsefe tarihinin en çetin konularına el atıyor. Bunu yaparken de geometrik yöntem dediği bir sistem kullanıyor. Bu yöntem; aksiyomlar, tanımlar, önermeler ve bunların kanıtlarından oluşuyor. Adeta bir düşünce zinciri gibi ilerliyor; bazen erken bir önermenin temeli, çok daha ileride verilen başka bir önermeyle açıklanabiliyor.
Bu yöntemin güçlü yanı, düşünceyi sistemli ve tutarlı hâle getirmesi. Ancak zayıf tarafı da, başlangıçta kabul edilen aksiyomlar tartışmalıysa, kurulan sistemin de tartışmalı hâle gelebilmesi. Açıkçası bende biraz hokkabazlık ve gözbağcılık izlenimi verdi.
İlk iki bölümü sıkılmadan atlatabilirseniz, son üç bölümde oldukça ufuk açıcı fikirler var. Spinoza’ya göre kurtuluşa giden yol, akıl ve Tanrı sevgisinden geçer.Kitap üzerine okumadan önce yaptığım araştırmalarda Spinozaya göre Tanrın doğa olduğunu okumuştum ama bu kitapta onu bulamadım.Sadece semavi dinlerin tanrı anlayışından daha başka bir tanrı anlayışı var bu yönüyle Spinoza’nın Tanrı kavrayışı oldukça farklıdır.
Spinoza'nın Felselfesinin kalbi "Conatus"(Arzu) kavramı, yani varıldığını sürdürme çabası.Ona göre herşey varlığını sürdürmek ister ve buna göre hareket eder insanın
Ethica sonsuzluğu geometrik olarak kanıtladı.
Ve dinler arası bilinen çoğu hurafe ve yanlışı da tabi.
Duyguların kökeni ve zihnin üzerine inceleme de insanın kendisinin farkındalığını artıracak seviyede işaretler mevcut.Kitaptan spoi vermemek adına okumanızı tavsiye ederim.
Kısacası ethica yaşamın ve hayatın içinden olandır.
Bi söz vardır herkesin kafasındaki Spinoza başkadır diye. Siz de benim değil kendi bulduğunuz Spinoza'yi tanıyın, tanışın.
Etik kitabı, insanın düşüncelerini kullanarak Tanrı'ya ulaşmasını ve onun özünü kavramaya yönelik bir kitaptır. 5 bölümden oluşur ve Tanrı'nın özü, tabiat, duyguların kökü, insanın duygularının kölesi olması ve zihin gücünü işler.
Kitabı okumadan önce yazarı olan Spinoza'nın düşüncelerini anlamayı, dünyaya bakışını ve felsefesinin daha farklı olduğunu anlamanızı tavsiye ederim. Bu şekilde kitabı okurken cümleler daha anlamlı olacaktır. Doğa ve Tanrı'yı birleştirmiştir. Okuyanın berrak bir zihinle okumasını öneririm.
Özellikle 'Felsefe ve Öz' kavramlarını birleştirmiş olup felsefeye ve Tanrı özüne ilgili olanlara tavsiye ediyorum.
İmdi, şunu belirtmekte yarar var: Spinoza, Erdem derken, aklın denetiminde olan duyguları kastetmektedir. Başka deyişle, kendi doğamızın yasalarına en uyumlu olan duygulardır. Dolayısıyla Spinoza'da, Etik, memba olarak bireyde başlar; fakat topluma yayıldığı vakit çiçeklenir. Bu yargıyı destekleyecek sözler, Ethica'nın IV. kitabının 24. onermesidir: "Bizim için mutlak anlamda erdemli hareket etmek sadece aklın kılavuzluğunda hareket etmek, yaşamak ve varlığımızı sürdürmek demektir (bu üç eylemde aynı anlama gelir): bu da kendi yararımızı gözetmekten kaynaklanır." (s. 262) Buradan çıkaracağımız sonuç şu olabilir: Varlığımızı devam ettirmek kendimize ve başkalarına karşı yapacağımız en büyük iyiliktir. Yani, bir topluluk, toplum olma fikri. Edilgin, yani, dış etkenlerin gücünün daha aktif olduğu duygulanımları yaşamak yerine, aklımızın kılavuzluğunda etkin duygulanımları yaşamak bir etik oluşturmaktır. Çünkü, "Doğada hiçbir şey bir insana, aklın kılavuzluğunda yaşayan başka bir insandan daha yararlı olmaz." (s. 271) Dikkat etmek gerek: Etik, der Spinoza. G. Deleuze'ün tabiriyle (Spinoza), "ahlak yapmaz; çok basit bir nedenle: Hiçbir zaman, ne yapmamız gerektiğini sormaz; her zaman nelere muktedir olduğumuzu, neyin gücümüz dahilinde olduğunu sorar." (Spinoza Üzerine On Bir Ders, s. 31) Bunu anladığımıza göre, şöyle devam edebiliriz: Bizim birlikteliklerimiz, yaratacağımız çokluk, bizim oluşturduğumuz duygularımız ile kurulacaktır. Dış etkenlerin değil, bizim gücümüz ile. Burada, Nietzsche'nin, o aşina olduğumuz çağrısını yineleyebiliriz: "Aktif ol!" Paragrafa gelince, burada, Spinoza, rahiplerin ve tiranların maskesini düşürmeye çalışır. Ona göre, rahipler ve tiranlar, otoritelerini hükmettiği insanların kederli ve edilgin duygularına borçludur. Çünkü kederli duygulara
Ethica ve SpinozaFelsefe-Düşünce
Ethica adlı eser felsefe dünyasına yön veren en önemli isimlerden olan Spinozanın felsefe dünyasına kazandırdığı ve muhteşem eseri okurlarla buluşturduğu yapıttır. Felsefe için mihenk taşı olan bir eser.
Ateizm bu kitaba rağmen bugünlere geldiyse bunda bir dirayet görmek ve ciddi saygı duymak gerek. Bütün dini kitaplara hükmeden tek bir dini kitap olma şansını ufak bir detayla kaybeden kitaptır Ethica: Kitabı Spinoza yazdı. Spinoza'nın geometrik çözümleme yoluyla kanıtlamaya çalıştığı fikirlerini fazlasıyla skolastik bulmanız olasıdır. Yine de sonuna kadar okumanızı tavsiye ederim. Dönemin düşünürleri hakkında bilgi vermesinin yanında bakış açısında çok yönlülük de sağlayan bir eser. Platon'un Devlet kitabı gibi akıcı olmasını ummayın ama yine de direnin. Okuduğunuza değecek.
Neden mi Spinoza?Düşünce
Puan vermedi·342 syf.··
Beğendi
·2022 55. kitabı
·98 günde okudu
·Okunma: 01 Aralık 2022 01:34
"Dua etmeyi ve boşuna göğsüne yumruk atmayı bırak!
Yapmanı istediğim tek şey, dünyaya çıkıp hayatının tadını çıkarmandır.
Eğlenmeni, şarkı söylemeni ve senin için yaptığım her şeyin tadını çıkarmanı istiyorum.
Kendi inşa ettiğin tapınaklara gitmeyi de bırak. Oraların benim evim olduğunu söylüyorsun!
Benim evim dağlarda, ormanlarda, nehirlerde, göllerde, plajlarda ve senin kalbindedir.
Sefil hayatın için beni suçlamayı bırak;
çünkü ben sana hiçbir zaman yanlış bir şey olduğunu ya da günahkar olduğunu ya da cinselliğinin kötü bir şey olduğunu söylemedim!
O yüzden seni inandırdıkları her şey için beni suçlama.
Benimle hiçbir ilgisi olmayan ve anlamadığın halde sözde kutsal yazıları okumayı da bırak!
Gün doğumunda, bir manzarada, arkadaşlarının dostluğunda, küçük bir çocuğun gözlerinde beni okuyamıyorsan, henüz yazının bilinmediği devirlerde benim adıma yazıldığı iddia edilen hiçbir kitapta beni bulamazsın!
Bana güven, ama önce kendine güven ve herşeyi benden istemeyi bırak!
Bana işimi nasıl yapacağımı sen mi söyleyeceksin?
Benden korkmayı da bırak; çünkü ben öcü değilim ve seni yargılamıyorum, seni eleştirmiyorum, sana sinirlenmiyor, seni rahatsız etmiyorum, asla seni cezalandırmıyorum. Beni sadece sevmen yeterlidir.
Benden özür dilemeyi de bırak!
Çünkü affedilecek bir şey yok. Eğer seni ben yarattıysam, seni özgür iradenle donattım. Sana verdiğim akıl ve iradeni kullanarak yaşıyorsan seni nasıl suçlayabilirim?
Seni sen olduğun için nasıl cezalandırabilirim?
Bir yaratıcı bunu nasıl yapabilir?
Her türlü emirleri unut, her türlü yasayı unut; bunlar seni manipüle etmek için, seni kontrol etmek için, senin suçluluk hissetmeni isteyenlerin kurgusudur. Bunlara inanma, sadece kendi aklını kullan.
Kendine saygı göster ve kendin için istemediğin şeyi başkalarına da yapma. Senden
Yazar Hakkında
Baruch SpinozaYazar · 20 kitap
Baruch Spinoza (d. 24 Kasım 1632, Amsterdam – ö. 21 Şubat 1677, Lahey), Benedictus de Spinoza veya Bento d'Espiñoza olarak da bilinmektedir.
Yahudi kökenli Hollandalı filozoftu. Aydınlanmanın erken dönem düşünürlerinden olan Spinoza, evren ve kişi hakkında modern görüşler ortaya sürerek öncü ahit eleştirileri yapmış ve zamanla 17. yüzyıl felsefesinin en önde gelen rasyonalistlerinden biri olarak kabul edilmiştir. Dekart'ın fikirlerinden etkilenen Spinoza, Hollanda Altın Çağının önde gelen bir filozofu olmuştur.
En büyük eseri Ethica adlı kitaptır. Etika'adlı eserini 1675'te tamamlar. Bu eser belirli bir çevrede dolaşır, tartışılıp değerlendirilir, ancak Spinoza yaşadığı sırada izin vermediğinden basılmaz.
Ölümünden bir yıl önce 1676'da Leibniz ile görüşür. Aynı yıl Lahey Sinodu Tanrıbilimsel-Politik İncelemeler in yazarı hakkında takip kararı alır.
21 Şubat 1677'de ölen Spinoza'nın eserleri, Amsterdam'da, arkadaşları tarafından Opera Posthuma (Ethica, Tractatus politicus, Tractatus de intellectus emendatione, Epistolae, Compendium Grammatices Linguae Hebrae) adıyla yayınlanır.
