Yazar:
Baruch Spinoza
Çevirmen:
Hilmi Ziya Ülken
Tahmini Okuma Süresi:
9 sa. 41 dk.
Sayfa Sayısı:
342
Basım Tarihi:
Eylül 2019
İlk Yayın Tarihi:
1945
Yayınevi:
Dost Kitabevi Yayınları
Orijinal Adı:
Ethica: Ordine Geometrico Demonstrata
ISBN:
9789752981478
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Diğer Baskılar
16 diğer baskı · Tümünü Göster
Etika
1.263 okunmaDost Kitabevi Yayınları · Eylül 2019 · 342 s.
Ethica
499 okunmaAlfa Yayınları · Nisan 2024 · 510 s.
Ethica
154 okunmaKabalcı Yayınları · Nisan 2013 · 419 s.
Ethica
85 okunmaAlfa Yayınları · Mart 2023 · 752 s.
Etika
71 okunmaDoğu Batı Yayınları · Ağustos 2023 · 410 s.
Ethica
47 okunmaKabalcı Yayınevi · Ekim 2011 · 860 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Neden mi Spinoza?Düşünce
Puan vermedi·342 syf.··
Beğendi
·2022 55. kitabı
·98 günde okudu
·Okunma: 01 Aralık 2022 01:34
"Dua etmeyi ve boşuna göğsüne yumruk atmayı bırak!
Yapmanı istediğim tek şey, dünyaya çıkıp hayatının tadını çıkarmandır.
Eğlenmeni, şarkı söylemeni ve senin için yaptığım her şeyin tadını çıkarmanı istiyorum.
Kendi inşa ettiğin tapınaklara gitmeyi de bırak. Oraların benim evim olduğunu söylüyorsun!
Benim evim dağlarda, ormanlarda, nehirlerde, göllerde, plajlarda ve senin kalbindedir.
Sefil hayatın için beni suçlamayı bırak;
çünkü ben sana hiçbir zaman yanlış bir şey olduğunu ya da günahkar olduğunu ya da cinselliğinin kötü bir şey olduğunu söylemedim!
O yüzden seni inandırdıkları her şey için beni suçlama.
Benimle hiçbir ilgisi olmayan ve anlamadığın halde sözde kutsal yazıları okumayı da bırak!
Gün doğumunda, bir manzarada, arkadaşlarının dostluğunda, küçük bir çocuğun gözlerinde beni okuyamıyorsan, henüz yazının bilinmediği devirlerde benim adıma yazıldığı iddia edilen hiçbir kitapta beni bulamazsın!
Bana güven, ama önce kendine güven ve herşeyi benden istemeyi bırak!
Bana işimi nasıl yapacağımı sen mi söyleyeceksin?
Benden korkmayı da bırak; çünkü ben öcü değilim ve seni yargılamıyorum, seni eleştirmiyorum, sana sinirlenmiyor, seni rahatsız etmiyorum, asla seni cezalandırmıyorum. Beni sadece sevmen yeterlidir.
Benden özür dilemeyi de bırak!
Çünkü affedilecek bir şey yok. Eğer seni ben yarattıysam, seni özgür iradenle donattım. Sana verdiğim akıl ve iradeni kullanarak yaşıyorsan seni nasıl suçlayabilirim?
Seni sen olduğun için nasıl cezalandırabilirim?
Bir yaratıcı bunu nasıl yapabilir?
Her türlü emirleri unut, her türlü yasayı unut; bunlar seni manipüle etmek için, seni kontrol etmek için, senin suçluluk hissetmeni isteyenlerin kurgusudur. Bunlara inanma, sadece kendi aklını kullan.
Kendine saygı göster ve kendin için istemediğin şeyi başkalarına da yapma. Senden
Etika-SpinozaBaruch Spinoza (1632-1677) Yahudi kökenli Hollandalı filozoftur. 
Etika kitabın orijinal ismi "Ethica Ordine Geometrico Demonstrata" ("Geometrik Yöntemle Kanıtlanmış ve Beş Bölüme Ayrılmış Ahlak") olup Latince yazılmış bir eserdir.
Spinoza 45 yıllık ömründe fizikte Newton ne ise felsefede de aynı yetkinlikte çalışmaları olan bir felsefecidir. Bu eseri 43 yaşındayken tamamlamıştır. Kendi döneminde anlaşılmayan pek çok filozof gibi Spinoza da yanlış anlaşılma ve eleştirilere uğrama sorunu yaşamıştır. Spinoza öldükten sonra arkadaşları tarafından kitap yayımlanmıştır. Çok tuhaf değil mi tarih boyunca sorgulama yapan, gerçekleri anlatan insanlar yaşadığı coğrafya neresi olursa olsun hem otorite hem de insanlar tarafından hep dışlanmış baskı görmüşlerdir...
Kitaba gelecek olursak:
Spinoza bu kitabında tüm düşüncelerini bir araya getirip bizlere aktarmıştır. Kitapta o kadar çok konu işlemiş ki kitabı okuyup anlamak da biraz zor olabiliyor. Tanrıdan insan bedenine, tabiattan duygulanışlara kadar detaylı bir anlatım yapmıştır. Ayrıca kitapta yazılan önermelerin hepsini kanıtlanmaya çalıştığı için eser bilimsel bir özellik taşır. Önermeler ve kanıtlardan oluşan geometrik yöntem kullanmış olması kitabı eşsiz bir hale getirmiştir. Her bölümde tanım, aksiyom, önerme şeklinde soyut bir dil kullandığından okuyucuyu düşünmeye ve sorgulamaya yönlendiren bir eser olduğunu düşünüyorum.
Kitap beş ana bölümden oluşuyor:
- Tanrı hakkında
- Ruhun tabiatı ve kökü üzerine
- Duygulanışların kökü ve tabiatı üzerine
- İnsanın köleliği üzerine
- Zihin gücü ve insan hörgücü üzerine
Son olarak çevirmenle ilgili olarak şunu yazmak istiyorum. Felsefe kitapları zaten zor olduğu için çevirmenlerin çok daha özenli çeviri yapmaları
Baruch Spinoza (1632-1677) Yahudi kökenli Hollandalı filozoftur. Etika kitabın orijinal ismi "Ethica Ordine Geometrico Demonstrata" ("Geometrik Yöntemle Kanıtlanmış ve Beş Bölüme Ayrılmış Ahlak") olup Latince yazılmış bir eserdir.
Spinoza 45 yıllık ömründe fizikte Newton ne ise felsefede de aynı yetkinlikte çalışmaları olan bir felsefecidir. Bu eseri 43 yaşındayken tamamlamıştır. Kendi döneminde anlaşılmayan pek çok filozof gibi Spinoza da yanlış anlaşılma ve eleştirilere uğrama sorunu yaşamıştır. Spinoza öldükten sonra arkadaşları tarafından kitap yayımlanmıştır. Çok tuhaf değil mi tarih boyunca sorgulama yapan, gerçekleri anlatan insanlar yaşadığı coğrafya neresi olursa olsun hem otorite hem de insanlar tarafından hep dışlanmış baskı görmüşlerdir...
Kitaba gelecek olursak:
Spinoza bu kitabında tüm düşüncelerini bir araya getirip bizlere aktarmıştır. Kitapta o kadar çok konu işlemiş ki kitabı okuyup anlamak da biraz zor olabiliyor. Tanrıdan insan bedenine, tabiattan duygulanışlara kadar detaylı bir anlatım yapmıştır. Ayrıca kitapta yazılan önermelerin hepsini kanıtlanmaya çalıştığı için eser bilimsel bir özellik taşır. Önermeler ve kanıtlardan oluşan geometrik yöntem kullanmış olması kitabı eşsiz bir hale getirmiştir. Her bölümde tanım, aksiyom, önerme şeklinde soyut bir dil kullandığından okuyucuyu düşünmeye ve sorgulamaya yönlendiren bir eser olduğunu düşünüyorum.
Kitap beş ana bölümden oluşuyor:
- Tanrı hakkında
- Ruhun tabiatı ve kökü üzerine
- Duygulanışların kökü ve tabiatı üzerine
- İnsanın köleliği üzerine
- Zihin gücü ve insan hörgücü üzerine
Son olarak çevirmenle ilgili olarak şunu yazmak istiyorum. Felsefe kitapları zaten zor olduğu için çevirmenlerin çok daha özenli çeviri yapmalarıAklın Sessiz Cesareti: Spinoza’yla Kendime Bakarken·342 syf.·1000Kitap
5/10
2025 52. kitabı
Etika’yı okurken kendimi çoğu zaman bir kitabın içinde değil de, uzun ve sakin bir iç konuşmanın ortasında buldum. Spinoza sanki karşıma oturmuş, sesini hiç yükseltmeden ama vazgeçmeden anlatıyordu. Ne beni ikna etmeye çalışıyordu ne de etkilemeye. Sadece şunu söylüyordu: “Bak, istersen birlikte düşünelim.”
İlk sayfalarda itiraf edeyim, biraz direndim. Tanımlar, önermeler, kanıtlar… İnsan bir an “Ben buraya niye geldim?” diye soruyor. Ama sonra fark ettim ki bu sert matematik dili aslında bir tür güvenlik ağı. Spinoza, duyguların karmaşasında kaybolmamam için ipleri sıkı sıkıya tutuyor. Sanki “Merak etme, buradan düşmeyeceksin” der gibi.
Kitap ilerledikçe tuhaf bir şey oldu: Kendimi savunmasız hissetmeye başladım. Çünkü Spinoza, insanın özgür olduğunu sanarken aslında ne kadar otomatik yaşadığını gösteriyor. Kızıyorum, kırılıyorum, bağlanıyorum… Ve çoğu zaman nedenini gerçekten bilmiyorum. Etika bana aynayı biraz daha yaklaştırdı. “Bak,” dedi, “bunlar senin kusurun değil; ama bunları anlamamak senin acın.”
Tanrı meselesine geldiğimde kitabı kapatıp uzun süre düşündüğümü hatırlıyorum. Spinoza’nın Tanrısı korkutucu değil, mesafeli değil. Aksine fazlasıyla yakın. O kadar yakın ki, doğanın kendisi. İlk başta bu fikir insanın alıştığı her şeyi yerinden ediyor. Ama sonra bir rahatlama geliyor. Yalnız olmadığımı, başıma gelenlerin kişisel bir ceza ya da ödül olmadığını düşünmek tuhaf bir huzur veriyor.
Duygular bölümünde ise kitap beni tamamen yakaladı. Kıskançlığın, sevginin, nefretin bu kadar “insani” ve bu kadar mekanik bir şekilde ele alınması garip bir teselli sundu bana. Spinoza duygularımı küçümsemiyor ama onları kutsallaştırmıyor da. Onları anlamamı istiyor. Ve bunu yaparken sanki şunu fısıldıyor: “Kendini tanırsan, kendine biraz daha az yüklenirsin.”
Özgürlük
... Efenim ben geldim…Kısacık bir inceleme ile geldim.:)
Spinoza dedikleri kimdir, nedir diye merak ettim.
Okudum..
İlk defa bir kitabı bu kadar araştırdım.
Kur’an’ıma çok zordu… :)
Önce şu Spinoza abimize bakalım, buyurun efenim:
Baruch Spinoza, 1632’de Amsterdam’da doğar.
Dindar bir Yahudi cemaatinin içinde büyür; kutsal metinleri öğrenir, kuralları ezberler.
Fakat Spinoza’nın zihni, kurallarla pek iyi geçinmez.
Okudukça inanmak yerine düşünmeye, düşündükçe de soru sormaya başlar.
Bu sorular arttıkça çevresindekilerin huzuru azalır.
Sonuç gecikmez:
24 yaşlarındayken düşüncelerinden dolayı cemaatten aforoz edilir.
Yani sosyal hayattan resmen silinir.
Spinoza bu duruma isyan etmez.
Tartışmaya girmez, kimseyi ikna etmeye çalışmaz.
Sessizce kenara çekilir.
Geçimini mercek yontarak sağlar.
Gösterişsiz, yalnız ama zihinsel olarak son derece yoğun bir hayat sürer.
Ve tam bu sessizliğin içinde, felsefe tarihinin en sarsıcı kitaplarından biri ortaya çıkar:
Etika.
(Not: Etika, Spinoza’nın ölümünden sonra yayımlanmıştır. O dönemde bazı kitapları isimsiz basılır. Kitapları yasaklanır. Çünkü ateist olduğu düşünülür ve hem Yahudiler hem Hristiyanlar için tehlikeli kabul edilir. Oysa Spinoza bir yaratıcı olduğunu söyler; sadece Tanrı’yı alışılmış biçimde tanımlamaz.)
Etika’yı okurken şunu fark ediyorsunuz
Spinoza size “nasıl iyi insan olunur” demez.
Onun derdi öğüt vermek değil.
Sarsıcı bir felsefi deneyim!Felsefe
Etika, okumaya niyetlenen herkese peşinen şunu kabul ettirir: Bu kitap, felsefeye giriş değil; felsefenin içinden konuşan bir metindir. Baruch Spinoza’nın geometrik yöntemle kurduğu yapı, okuru adım adım ilerlemeye zorlar; kavramları atlayarak, sezgisel okuyarak ilerlemek neredeyse imkânsızdır. Biz Zoom’da birlikte okurken bir saatte iki sayfa ancak ilerleyebiliyorduk ve bu bile metnin yoğunluğunu anlatmaya yetiyor.
Ama zorluk burada bir kusur değil; aksine metnin doğasıdır. Spinoza, Tanrı, doğa, zihin ve beden ilişkisini öyle sıkı bir sistem içinde kurar ki, her cümle bir öncekine bağlıdır. Bu yüzden Etika, hızlı okunacak bir kitap değil; çözülerek okunacak bir metindir. Sabır gösterildiğinde ise ödülü büyüktür: İnsanı özgürlük, zorunluluk ve akıl üzerine alışılmışın dışında düşünmeye zorlayan, sarsıcı bir felsefi deneyim.
Spinoza'dan önermeler ve bunlara bağlı kanıtlamalarla dolu, hatta dolu dolu bir felsefi kitap.
Spinoza'nın da belirttiği gibi, eserin tarz ve sistemi "geometrik" bir şekilde düzenlenmiş. Geometri, Spinoza'nın düşünce yapısında bir düşünce biçiminin kusursuz bir şekilde ortaya konulmasının yolu olarak anlaşılır. Tıpkı Öklid geometrisinde olduğu gibi Spinoza da Ethica'sında temel aksiyomları önce ortaya koyar ve daha sonra sistemini bunun üzerinde inşa eder. Yani aksiyomların kesinlenmesinden sonra her şey tümdengelimli bir şekilde ortaya konulur.
Öncelikle Tanrı'nın varlığı ve sıfatları ile başlıyor. 'Tanrı bir mi, sonsuz mu, tanrı yaratılması gereken mi?' tarzında soruları, kendi önermeleri ve bunlara verdiği kanıt niteliğindeki cevaplarla incelemiş Spinoza. Bu bölümden sonra ise ruhun varlığı ve yokluğuna, duygulara, yani biraz daha ahlâk ve varlık felsefelerine yönelmiş. Kıskançlık, şehvet, hırs, zalimlik, cüretkarlık gibi birçok duygunun tanımını yapmış kendince. Örneğin ödlekliği şöyle tanımlıyor: 'Emsallerinin üstlenmekten kaçınmadıkları bir tehlikeden korktuğu için arzusuna gem vuran bir insanın yaşadığı durum'. Bu gibi öznel tanımlardan, insanın duygu dünyasından oluşan bir bölüm. Hatta okurken en zevk aldığım bölüm diyebilirim. Çünkü bu tanımlarla bir yerde insana kendini sorgulatıyor aslında.
Biraz uzun sürdü okumam. Çünkü her ortamda her istediğinizde okuyabileceğiniz bir kitap değil bence. Bunun nedeni ise kitabın çok derin konular içermesi ve yoğun dikkat gerektirmesi. Alfa yayınları da kitabı gerçekten daha anlaşılır kılan bir sürü dipnot koymuş, bu yayından okumanızı öneririm.
Bol düşünmeler :)
Tekil birşey yani sonlu ve sınırlı varoluşa sahip herhangi birşey kendisi gibi sonlu be sınırlı varoluşa sahip başka bir neden tarafından varolmaya ve bir eyleme belirlenebilir ..
Felsefe denilince "kanıtlama" çok uzak bir basamak ama Spinoza düşüncelerinde ikna ediciliği ile bunu "kanıtlama" aşamasına sizi getiriyor.
Ağır ve bir o kadar da ön donanım gerektirdiği de kaçınılmaz. Bazen ne anlattığını anlamak için de ufak bir Google danışmanlığı da gerektirebiliyor. Roman değil, düşünmek ve sorgulamak, araştırmak tıpkı kitabın ahlakına uygun olarak geometrik düşünmek erdemi göstererek okunmalı...
ZURNANIN ZIRT DEDİĞİ YER : SPİNOZA !·342 syf.·Felsefe
10/10
2021 106. kitabı
Önce itiraf ile başlayalım; İyi bir okurun, (iyi okur olmasına karşılık) ancak felsefe ile derin bir haşır neşir ilişkisi mevcut değilse bu incelemenin başlığı şu olacak: SPİNOZA İLE İMTİHANIM...
Benim başlığım bu değil, ama anladım ki limitteyim.Geçmiş felsefe okumalarım olmasaydı vay halime ki ne vay.
Neden?
Çok basit; Fizik için Newton, her kimse, felsefe için de Spinoza'da o'dur desek (hemen hemen) yeridir. Bu sebepten dolayı, felsefe ile "haşır neşir olma" durumunuza göre, Spinoza okurken, destekleyen okuma ve yan okuma yapma katsayınız ortaya çıkacak.
-Özgür İrade Yok- Bunun apriori (mantıkla -deney yapmadan-elde edilmiş fikir) olduğunu, bundan 350 küsur yıl önce yazıldığını, bunu yazan adamın fikirlerinden sadece biri olduğunu (düşün bu sadece intro gibi bir şey), günümüzde deneylerle (aposteriori) ile ispatlandığını ve hemen hemen her fikri için bunu söyleyebileceğimizi göz önüne alırsak, ne önünde saygı ile eğilmek keser, ne şapka çıkarmak...
Etika'nın içinden çıkmak için oldukça uğraştım ama iyiki de uğraşmışım. Okumak çok zor oldu ama kendisinin de dediği gibi; Güzellik nadir olduğu kadar, güçtür de.
Etika'yı okumayı düşünen okuyuculara tavsiyelerim ise;
-Alanınız felsefe değilse, yan okuma ve destek okumaları hatta paralel okumaya hazırlanın veya önceden okuyun.
-Önermeleri anlamak için, tanımları, okuma sırasında değil (benim gibi bu gerçekten zor oluyor...) öncesinde öğrenin, her yerden ulaşabilirsiniz. Modus, Conatus nedir? Beden dediğinde Spinoza neyi kast eder? Vahdedi Vücud kavramı ile Spinoza ilişkisi, Spinoza Tanrı ile neyi kast etmiştir gibi...
-Anlamadığınızda takılmayın, hem açıklama o da yetmez Scolie'ler ile ilerleyen aşamada bir açılım var. Hemen oturup ağlamayalım.
-Biliyorum sıkıntılı ama bir de Decartes'a da göz atmak gerekiyor.
Ethica'yı okumak isteyenlere bu çeviridense, Kabalcı Yayınları'ndan çıkan Çiğdem Dürüşken'e ait olan çeviriyi tavsiye ederim, çünkü eserin ana dili olan Latince'den direk çeviridir. Hilmi Ziya Ülken'in bu çevirisi ise Fransızca kaynaktandır. Ayrıca Ethica'yı okumadan önce Spinoza'yı tanımanızı şiddetle tavsiye ederim.
Yazar Hakkında
Baruch SpinozaYazar · 20 kitap
Baruch Spinoza (d. 24 Kasım 1632, Amsterdam – ö. 21 Şubat 1677, Lahey), Benedictus de Spinoza veya Bento d'Espiñoza olarak da bilinmektedir.
Yahudi kökenli Hollandalı filozoftu. Aydınlanmanın erken dönem düşünürlerinden olan Spinoza, evren ve kişi hakkında modern görüşler ortaya sürerek öncü ahit eleştirileri yapmış ve zamanla 17. yüzyıl felsefesinin en önde gelen rasyonalistlerinden biri olarak kabul edilmiştir. Dekart'ın fikirlerinden etkilenen Spinoza, Hollanda Altın Çağının önde gelen bir filozofu olmuştur.
En büyük eseri Ethica adlı kitaptır. Etika'adlı eserini 1675'te tamamlar. Bu eser belirli bir çevrede dolaşır, tartışılıp değerlendirilir, ancak Spinoza yaşadığı sırada izin vermediğinden basılmaz.
Ölümünden bir yıl önce 1676'da Leibniz ile görüşür. Aynı yıl Lahey Sinodu Tanrıbilimsel-Politik İncelemeler in yazarı hakkında takip kararı alır.
21 Şubat 1677'de ölen Spinoza'nın eserleri, Amsterdam'da, arkadaşları tarafından Opera Posthuma (Ethica, Tractatus politicus, Tractatus de intellectus emendatione, Epistolae, Compendium Grammatices Linguae Hebrae) adıyla yayınlanır.
