Puan
8.910 üzerinden
Neden mi Spinoza?Düşünce
Puan vermedi·342 syf.··
Beğendi
·2022 55. kitabı
·98 günde okudu
·Okunma: 01 Aralık 2022 01:34
"Dua etmeyi ve boşuna göğsüne yumruk atmayı bırak!
Yapmanı istediğim tek şey, dünyaya çıkıp hayatının tadını çıkarmandır.
Eğlenmeni, şarkı söylemeni ve senin için yaptığım her şeyin tadını çıkarmanı istiyorum.
Kendi inşa ettiğin tapınaklara gitmeyi de bırak. Oraların benim evim olduğunu söylüyorsun!
Benim evim dağlarda, ormanlarda, nehirlerde, göllerde, plajlarda ve senin kalbindedir.
Sefil hayatın için beni suçlamayı bırak;
çünkü ben sana hiçbir zaman yanlış bir şey olduğunu ya da günahkar olduğunu ya da cinselliğinin kötü bir şey olduğunu söylemedim!
O yüzden seni inandırdıkları her şey için beni suçlama.
Benimle hiçbir ilgisi olmayan ve anlamadığın halde sözde kutsal yazıları okumayı da bırak!
Gün doğumunda, bir manzarada, arkadaşlarının dostluğunda, küçük bir çocuğun gözlerinde beni okuyamıyorsan, henüz yazının bilinmediği devirlerde benim adıma yazıldığı iddia edilen hiçbir kitapta beni bulamazsın!
Bana güven, ama önce kendine güven ve herşeyi benden istemeyi bırak!
Bana işimi nasıl yapacağımı sen mi söyleyeceksin?
Benden korkmayı da bırak; çünkü ben öcü değilim ve seni yargılamıyorum, seni eleştirmiyorum, sana sinirlenmiyor, seni rahatsız etmiyorum, asla seni cezalandırmıyorum. Beni sadece sevmen yeterlidir.
Benden özür dilemeyi de bırak!
Çünkü affedilecek bir şey yok. Eğer seni ben yarattıysam, seni özgür iradenle donattım. Sana verdiğim akıl ve iradeni kullanarak yaşıyorsan seni nasıl suçlayabilirim?
Seni sen olduğun için nasıl cezalandırabilirim?
Bir yaratıcı bunu nasıl yapabilir?
Her türlü emirleri unut, her türlü yasayı unut; bunlar seni manipüle etmek için, seni kontrol etmek için, senin suçluluk hissetmeni isteyenlerin kurgusudur. Bunlara inanma, sadece kendi aklını kullan.
Kendine saygı göster ve kendin için istemediğin şeyi başkalarına da yapma. Senden
Etika-Spinoza
Baruch Spinoza (1632-1677) Yahudi kökenli Hollandalı filozoftur. 
Etika kitabın orijinal ismi "Ethica Ordine Geometrico Demonstrata" ("Geometrik Yöntemle Kanıtlanmış ve Beş Bölüme Ayrılmış Ahlak") olup Latince yazılmış bir eserdir.
Spinoza 45 yıllık ömründe fizikte Newton ne ise felsefede de aynı yetkinlikte çalışmaları olan bir felsefecidir. Bu eseri 43 yaşındayken tamamlamıştır. Kendi döneminde anlaşılmayan pek çok filozof gibi Spinoza da yanlış anlaşılma ve eleştirilere uğrama sorunu yaşamıştır. Spinoza öldükten sonra arkadaşları tarafından kitap yayımlanmıştır. Çok tuhaf değil mi tarih boyunca sorgulama yapan, gerçekleri anlatan insanlar yaşadığı coğrafya neresi olursa olsun hem otorite hem de insanlar tarafından hep dışlanmış baskı görmüşlerdir...
Kitaba gelecek olursak:
Spinoza bu kitabında tüm düşüncelerini bir araya getirip bizlere aktarmıştır. Kitapta o kadar çok konu işlemiş ki kitabı okuyup anlamak da biraz zor olabiliyor. Tanrıdan insan bedenine, tabiattan duygulanışlara kadar detaylı bir anlatım yapmıştır. Ayrıca kitapta yazılan önermelerin hepsini kanıtlanmaya çalıştığı için eser bilimsel bir özellik taşır. Önermeler ve kanıtlardan oluşan geometrik yöntem kullanmış olması kitabı eşsiz bir hale getirmiştir. Her bölümde tanım, aksiyom, önerme şeklinde soyut bir dil kullandığından okuyucuyu düşünmeye ve sorgulamaya yönlendiren bir eser olduğunu düşünüyorum.
Kitap beş ana bölümden oluşuyor:
- Tanrı hakkında
- Ruhun tabiatı ve kökü üzerine
- Duygulanışların kökü ve tabiatı üzerine
- İnsanın köleliği üzerine
- Zihin gücü ve insan hörgücü üzerine
Son olarak çevirmenle ilgili olarak şunu yazmak istiyorum. Felsefe kitapları zaten zor olduğu için çevirmenlerin çok daha özenli çeviri yapmaları
Baruch Spinoza (1632-1677) Yahudi kökenli Hollandalı filozoftur. Etika kitabın orijinal ismi "Ethica Ordine Geometrico Demonstrata" ("Geometrik Yöntemle Kanıtlanmış ve Beş Bölüme Ayrılmış Ahlak") olup Latince yazılmış bir eserdir.
Spinoza 45 yıllık ömründe fizikte Newton ne ise felsefede de aynı yetkinlikte çalışmaları olan bir felsefecidir. Bu eseri 43 yaşındayken tamamlamıştır. Kendi döneminde anlaşılmayan pek çok filozof gibi Spinoza da yanlış anlaşılma ve eleştirilere uğrama sorunu yaşamıştır. Spinoza öldükten sonra arkadaşları tarafından kitap yayımlanmıştır. Çok tuhaf değil mi tarih boyunca sorgulama yapan, gerçekleri anlatan insanlar yaşadığı coğrafya neresi olursa olsun hem otorite hem de insanlar tarafından hep dışlanmış baskı görmüşlerdir...
Kitaba gelecek olursak:
Spinoza bu kitabında tüm düşüncelerini bir araya getirip bizlere aktarmıştır. Kitapta o kadar çok konu işlemiş ki kitabı okuyup anlamak da biraz zor olabiliyor. Tanrıdan insan bedenine, tabiattan duygulanışlara kadar detaylı bir anlatım yapmıştır. Ayrıca kitapta yazılan önermelerin hepsini kanıtlanmaya çalıştığı için eser bilimsel bir özellik taşır. Önermeler ve kanıtlardan oluşan geometrik yöntem kullanmış olması kitabı eşsiz bir hale getirmiştir. Her bölümde tanım, aksiyom, önerme şeklinde soyut bir dil kullandığından okuyucuyu düşünmeye ve sorgulamaya yönlendiren bir eser olduğunu düşünüyorum.
Kitap beş ana bölümden oluşuyor:
- Tanrı hakkında
- Ruhun tabiatı ve kökü üzerine
- Duygulanışların kökü ve tabiatı üzerine
- İnsanın köleliği üzerine
- Zihin gücü ve insan hörgücü üzerine
Son olarak çevirmenle ilgili olarak şunu yazmak istiyorum. Felsefe kitapları zaten zor olduğu için çevirmenlerin çok daha özenli çeviri yapmaları
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Aklın Sessiz Cesareti: Spinoza’yla Kendime Bakarken·342 syf.·1000Kitap
5/10
2025 52. kitabı
Etika’yı okurken kendimi çoğu zaman bir kitabın içinde değil de, uzun ve sakin bir iç konuşmanın ortasında buldum. Spinoza sanki karşıma oturmuş, sesini hiç yükseltmeden ama vazgeçmeden anlatıyordu. Ne beni ikna etmeye çalışıyordu ne de etkilemeye. Sadece şunu söylüyordu: “Bak, istersen birlikte düşünelim.”
İlk sayfalarda itiraf edeyim, biraz direndim. Tanımlar, önermeler, kanıtlar… İnsan bir an “Ben buraya niye geldim?” diye soruyor. Ama sonra fark ettim ki bu sert matematik dili aslında bir tür güvenlik ağı. Spinoza, duyguların karmaşasında kaybolmamam için ipleri sıkı sıkıya tutuyor. Sanki “Merak etme, buradan düşmeyeceksin” der gibi.
Kitap ilerledikçe tuhaf bir şey oldu: Kendimi savunmasız hissetmeye başladım. Çünkü Spinoza, insanın özgür olduğunu sanarken aslında ne kadar otomatik yaşadığını gösteriyor. Kızıyorum, kırılıyorum, bağlanıyorum… Ve çoğu zaman nedenini gerçekten bilmiyorum. Etika bana aynayı biraz daha yaklaştırdı. “Bak,” dedi, “bunlar senin kusurun değil; ama bunları anlamamak senin acın.”
Tanrı meselesine geldiğimde kitabı kapatıp uzun süre düşündüğümü hatırlıyorum. Spinoza’nın Tanrısı korkutucu değil, mesafeli değil. Aksine fazlasıyla yakın. O kadar yakın ki, doğanın kendisi. İlk başta bu fikir insanın alıştığı her şeyi yerinden ediyor. Ama sonra bir rahatlama geliyor. Yalnız olmadığımı, başıma gelenlerin kişisel bir ceza ya da ödül olmadığını düşünmek tuhaf bir huzur veriyor.
Duygular bölümünde ise kitap beni tamamen yakaladı. Kıskançlığın, sevginin, nefretin bu kadar “insani” ve bu kadar mekanik bir şekilde ele alınması garip bir teselli sundu bana. Spinoza duygularımı küçümsemiyor ama onları kutsallaştırmıyor da. Onları anlamamı istiyor. Ve bunu yaparken sanki şunu fısıldıyor: “Kendini tanırsan, kendine biraz daha az yüklenirsin.”
Özgürlük
... Efenim ben geldim…Kısacık bir inceleme ile geldim.:)
Spinoza dedikleri kimdir, nedir diye merak ettim.
Okudum..
İlk defa bir kitabı bu kadar araştırdım.
Kur’an’ıma çok zordu… :)
Önce şu Spinoza abimize bakalım, buyurun efenim:
Baruch Spinoza, 1632’de Amsterdam’da doğar.
Dindar bir Yahudi cemaatinin içinde büyür; kutsal metinleri öğrenir, kuralları ezberler.
Fakat Spinoza’nın zihni, kurallarla pek iyi geçinmez.
Okudukça inanmak yerine düşünmeye, düşündükçe de soru sormaya başlar.
Bu sorular arttıkça çevresindekilerin huzuru azalır.
Sonuç gecikmez:
24 yaşlarındayken düşüncelerinden dolayı cemaatten aforoz edilir.
Yani sosyal hayattan resmen silinir.
Spinoza bu duruma isyan etmez.
Tartışmaya girmez, kimseyi ikna etmeye çalışmaz.
Sessizce kenara çekilir.
Geçimini mercek yontarak sağlar.
Gösterişsiz, yalnız ama zihinsel olarak son derece yoğun bir hayat sürer.
Ve tam bu sessizliğin içinde, felsefe tarihinin en sarsıcı kitaplarından biri ortaya çıkar:
Etika.
(Not: Etika, Spinoza’nın ölümünden sonra yayımlanmıştır. O dönemde bazı kitapları isimsiz basılır. Kitapları yasaklanır. Çünkü ateist olduğu düşünülür ve hem Yahudiler hem Hristiyanlar için tehlikeli kabul edilir. Oysa Spinoza bir yaratıcı olduğunu söyler; sadece Tanrı’yı alışılmış biçimde tanımlamaz.)
Etika’yı okurken şunu fark ediyorsunuz
Spinoza size “nasıl iyi insan olunur” demez.
Onun derdi öğüt vermek değil.
“İnsan neden böyle davranır?” sorusuna cevap arar.
Yani ahlakı nasihatle değil, insanı anlayarak kurmaya çalışır.
Bu yüzden önce şunu netleştirir
Etika bir kişisel gelişim kitabı değildir..
“Sabah 5’te kalk, ibadet et, evrene mesaj gönder” yoktur.
Sarsıcı bir felsefi deneyim!Felsefe
Etika, okumaya niyetlenen herkese peşinen şunu kabul ettirir: Bu kitap, felsefeye giriş değil; felsefenin içinden konuşan bir metindir. Baruch Spinoza’nın geometrik yöntemle kurduğu yapı, okuru adım adım ilerlemeye zorlar; kavramları atlayarak, sezgisel okuyarak ilerlemek neredeyse imkânsızdır. Biz Zoom’da birlikte okurken bir saatte iki sayfa ancak ilerleyebiliyorduk ve bu bile metnin yoğunluğunu anlatmaya yetiyor.
Ama zorluk burada bir kusur değil; aksine metnin doğasıdır. Spinoza, Tanrı, doğa, zihin ve beden ilişkisini öyle sıkı bir sistem içinde kurar ki, her cümle bir öncekine bağlıdır. Bu yüzden Etika, hızlı okunacak bir kitap değil; çözülerek okunacak bir metindir. Sabır gösterildiğinde ise ödülü büyüktür: İnsanı özgürlük, zorunluluk ve akıl üzerine alışılmışın dışında düşünmeye zorlayan, sarsıcı bir felsefi deneyim.