Siz hiç kapana tutulmuş aslan gördünüz mü?
Ben gördüm .
Ne ki, bu gördüğüm şeyin aslan olduğunu
hiçbir türlü ileri süremem.
Kapanın kendine özgü bir biçimleme yordam ı
v a rd ır. Onun içine girdikten sonra, bir canlının
daha önceki durum uyla bir ilgisi olabileceğini
sanm ıyorum .
H ani, b unların caneviyle b a ğ la rı kaldığıda
pek söylenemez.
Bunu siz, bir deneyle anlayabilirsin iz.
M eyd an lard a dört yıldızlı söylevleri çeken
in sa n la rı, sözlerinin en tangolu a n la rın d a tutup
bir kafes altın a sokun, bunların zın g ad ak
d u ra k la d ık la rın ı, şa b a n la ştık ların ı,
ağ a tutulmuş b alık gibi renk değiştirdiklerini
görürsünüz.
Am a bir meydan söylevcisini tutup kafese
koym ak kimselerin ak lın a gelmez.
Gelm ediği için de kafes ruhbilimi üzerine
kimsenin doğru dürüst bir düşüncesi yoktuı
𝙱𝚒𝚛 𝙳𝚎𝚕𝚒𝚗𝚒𝚗 𝙷𝚊𝚝ı𝚛𝚊 𝙳𝚎𝚏𝚝𝚎𝚛𝚒 ş𝚒𝚣𝚘𝚏𝚛𝚎𝚗 𝚋𝚒𝚛 𝚔𝚒ş𝚒𝚗𝚒𝚗 𝚍𝚒ğ𝚎𝚛 𝚒𝚗𝚜𝚊𝚗𝚕𝚊𝚛𝚕𝚊 𝚊𝚛𝚊𝚜ı𝚗𝚍𝚊𝚔𝚒 𝚞ç𝚞𝚛𝚞𝚖𝚞 𝚟𝚎 𝚘𝚕𝚞ş𝚝𝚞𝚛𝚞𝚕𝚖𝚞ş 𝚘𝚕𝚊𝚗 𝚜ı𝚗ı𝚏 𝚊𝚢𝚛ı𝚖ı𝚗𝚍𝚊𝚗 𝚍𝚘𝚕𝚊𝚢ı ş𝚒𝚣𝚘𝚏𝚛𝚎𝚗 𝚘𝚕𝚊𝚛𝚊𝚔 𝚋𝚎𝚕𝚒𝚛𝚝𝚒𝚕𝚎𝚗 𝚔𝚒ş𝚒𝚗𝚒𝚗 𝚢𝚊ş𝚊𝚍ığı 𝚔𝚊𝚛𝚊𝚖𝚜𝚊𝚛𝚕ı𝚔 𝚟𝚎 𝚢𝚘𝚔 𝚜𝚊𝚢ı𝚕𝚖ış𝚕ı𝚔 𝚐𝚒𝚋𝚒 𝚑𝚒𝚜𝚕𝚎𝚛𝚒𝚗𝚒 𝚊𝚗𝚕𝚊𝚝ı𝚢𝚘𝚛. Ş𝚒𝚣𝚘𝚏𝚛𝚎𝚗 𝚋𝚒𝚛 𝚔𝚒ş𝚒 𝚍𝚒𝚢𝚘𝚛𝚞𝚖 𝚊𝚗𝚌𝚊𝚔 𝚔𝚒𝚖 𝚋𝚒𝚕𝚒𝚛 𝚋𝚎𝚕𝚔𝚒𝚍𝚎 𝚊𝚜ı𝚕 ş𝚒𝚣𝚘𝚏𝚛𝚎𝚗 𝚘 𝚔𝚒ş𝚒 𝚍ışı𝚗𝚍𝚊𝚔𝚒 𝚑𝚎𝚛𝚔𝚎𝚜𝚝𝚒𝚛. 𝙴𝚜𝚎𝚛𝚒 𝚘𝚔𝚞𝚛𝚔𝚎𝚗 𝚑𝚊𝚢𝚊𝚝ını𝚣ı 𝚜ü𝚛𝚍ü𝚛𝚖𝚎𝚔 𝚒ç𝚒𝚗 𝚢𝚊𝚙𝚝ığını𝚣 𝚑𝚎𝚛 ş𝚎𝚢𝚒𝚗 𝚢𝚊𝚕𝚗ı𝚣𝚌𝚊 𝚋𝚘ş𝚊 𝚔ü𝚛𝚎𝚔 ç𝚎𝚔𝚖𝚎𝚔 𝚘𝚕𝚍𝚞ğ𝚞𝚗𝚞 𝚏𝚊𝚛𝚔 𝚎deceksiniz. 𝙱𝚎𝚕𝚔𝚒𝚍𝚎 𝚊𝚜ı𝚕 𝚖𝚎𝚜𝚎𝚕𝚎 ş𝚒𝚣𝚘𝚏𝚛𝚎𝚗 𝚘𝚕𝚊𝚋𝚒𝚕𝚖𝚎𝚔𝚝𝚎𝚢𝚍𝚒 𝚢𝚊 𝚍𝚊 𝚋𝚞 ş𝚒𝚣𝚘𝚏𝚛𝚎𝚗𝚕𝚎𝚛𝚕𝚎 𝚍𝚘𝚕𝚞 𝚍ü𝚗𝚢𝚊𝚗ı𝚗 𝚋𝚒𝚛 𝚙𝚊𝚛ç𝚊𝚜ı 𝚘𝚕𝚖𝚊𝚔𝚝𝚊𝚗 𝚔𝚞𝚛𝚝𝚞𝚕𝚊𝚋𝚒𝚕𝚖𝚎𝚔𝚝eyd𝚒. 𝗞𝚒𝚝𝚊𝚋ı 𝚘𝚔𝚞𝚢𝚞𝚙 𝚝ü𝚖 𝚒𝚗𝚜𝚊𝚗𝚕𝚊𝚛𝚊 𝚟𝚎 𝚍ü𝚗𝚢𝚊𝚢𝚊 𝚔𝚊𝚑𝚛𝚊𝚖𝚊𝚗ı𝚖ı𝚣ı𝚗 𝚐ö𝚣ü𝚗𝚍𝚎𝚗 𝚋𝚊𝚔ı𝚗𝚌𝚊 𝚜𝚎ç𝚒𝚖 𝚢𝚊𝚙𝚖𝚊𝚔 ç𝚘𝚔𝚝𝚊 𝚣𝚘𝚛 𝚘𝚕𝚖𝚊𝚢𝚊𝚌𝚊𝚔𝚝ı𝚛.
𝐾𝑒𝑦𝑖𝑓𝑙𝑖 𝑜𝑘𝑢𝑚𝑎𝑙𝑎𝑟.
Nikolay Gogol
Nikolay Gogol
Vekolîna Mem û Zîn a Ehmedê XanîEdebiyat
Silav hevalên hêja!
Di vê vekolîna xwe de ez ê danasîna vê berhema hêja ku di wêje û çanda Kurdî de mîna stûneke bêhempa û qehîm cihê xwe girtiye, bikim, yanî danasîna Mem û Zîna Ehmedê Xanî dê bikim... Nizanim gelo dê ziman û hestên min têrî danasîna vê berhema hêja bike lê dîsa jî ez ê hewl bidim.
Belê, Mem û Zîn!
Mem û Zîn çi ye?
Berhem li ser çîroka Mem û Zînê hatiye nivîsandin û ew bûyera Mem û Zînê di sala 1450/51'an de dema Emîr Zeyneddîn ji fermandarên Cizîra Botanê ye qewimiye. Ehmedê Xanî bi awayekî menzûm çîroka Mem û Zînê - ku çîrokek rast e li pênûsê xistiye. Mem û Zîn; berhemek ji aliyê Ehmedê Xanî ve di sala 1694-95'an de bi awayê mesnewî hatiye nivîsandin. Her rêza(misra) wê li ser 10 kite(heca) hatiye avakirin û ji aliyê kafiye ve pir saxlem e. Mem û Zîn, ji 195 beytan yanî ji 390 rêzan pêk tê.
Ev berhem ji van kesên eslî pêk tê; Mem, Tacdin, Zîn, Sitî, Dayê, Mîr, Beko. Xanî, di berhema xwe de taybetiyên xirabî, durûtî, fîtne û fesadî di şexsê "Beko" de kom kiriye. Taybetiyên qencî, rastî, bêsûcî, zeîfî û naçarî jî di şexsên Mem û Zînê de kom kiriye. Xanî, rewşa jiyan û civak û çanda wî zemanî bi hostatiyeke mezin bi beytên xwe neqş kiriye. Lê Divê ne tenê wekî çîrokekê li Mem û Zîna Ehmedê Xanî bête nêrîn. Ehmedê Xanî berhema xwe ji bo ku deryaya dilê xwe biniqutîne ser zeviya dilê me, kiriye hêncet û behaneyek. Herwekî ku ji şekirîstina zimanê wî rêzik rijiyane ser dilê me û li ser dilê hezkerên zimanê Kurdî. Mem û Zîn bi zimanên farisî, erebî, fransî, rûsî û tirkî hatiye wergerandin.
Mem û Zîn behsa çi dike?
Bi navê Zîn û Sitî du xwişkên Mîr Zeynedîn hebûn. Tacdîn, kurê wezîrê dîwanê bû. Qehremanê me yê Memo jî, bi leqeba Memê Alan navdar bûbû, ew kurê katibê dîwanê bû, hevalê herî nêzîkî Tacdîn bû.
Ew roja Newrozê, sala nû hatibû li