Hareket halinde olmak, bir şeyi hallettiğinizi hissetmenizi sağlar. Ama aslında sadece bir şeyleri halletmeye hazırlanıyorsunuzdur. Hazırlık bir erteleme halini aldığında, bir şeyleri değiştirmelisiniz. Sadece planlamakla kalmak istemezsiniz. Pratik yapmak istersiniz.
Evet Tanzimat tutardı ama, ortada "biz" diye yani "Müslüman" diye bir şey kalmayacak, Avrupa'nın "ne oldukları bilinmeyen" bir kavmi haline gelirdik; ve nitekim geldik de!..