Gürkan Gültekin
@guitarist_reader
Reklam
Açıkça söylemek gerekirse kitabın içine giremedim.
Çünkü zaten baştan beri içinde yer almıştım. Beni oluşturan bütün parçalar; bireysellik, bağımsızlık, hayatı paylaşamamak, yaşamı sürdürmeyi tek amaç olarak benimseyememek, "yaşamanın amacı nedir" sorusunu yalnızca felsefi tartışmalarda değil, kendi yönümü belirlerken de sorabilmek ve bütün bunları en seçkin sanat eserlerinin, özellikle de müziğin bana sunduğu sınırsız çerçevede, her seferinde yeni bir yaşanmışlıkla ele alabilmek, hepsi tıpkı insanın kısacık ömrüne sığdığı gibi, yalnızca iki yüz sayfanın içine sığmıştı bu kitapta.
Mozart'ın ve klasik dönemdeki çağdaşlarının eserlerini yıllarca çalmış ve dinlemiş, bu eserlerin Avrupa'daki aydınlanma akımı ile ilişkisini incelemiş, ancak şu ana kadar tarihteki bu dehaların hiçbirini karşıma alıp sohbet etmemiştim. Faust'u, "Genç Werther'in Acıları"nı okumuş, ancak Goethe'nin öğütlerini "Sihirli Flüt" eşliğinde kendisinden dinlememiştim. Her zaman bilmekteydik ki bunlar çağlarının çok ötesine geçmiş büyük ustalardı, fakat onları ulaştıkları bu çağda canlandırabilmek ancak onların bugün yaşadıkları takdirde neler söyleyeceklerini hayal etmekle mümkündü.
Bozkır kurdu, her insanın içinde bulunan varoluşsal ikiliğin ve bunun arkasında gizlenen sayısız parçaya bölünmüş yapının karakteristik bir temsilcisidir. Bir yanda büyük ideallerin peşinde koşan insani tarafımız, diğer yanda da milyonlarca yıldır içimizde taşıdığımız ilkel arzularımız, içimizdeki büyük savaşın iki kutbunu oluşturur. Bozkır kurdunun hikayesi, tarafları belli olan bu savaşın olası senaryolarından birini, bir bakıma da hepsini anlatır bize. Bireyin kimliğini meydana getiren çeşitli bileşenlerin varlığı herkesçe kabul edilirken, asıl tartışmalı olan kavram ise bütünlük varsayımıdır. Herman Hesse, aydın bir
Psikolojik novellaların ustası Zweig, bu eserinde mecburiyet duygusunun içsel ve dışsal katmanlarını gözler önüne sererken okuru mecburiyetin asıl kaynağının nerede olduğunu sorgulamaya zorluyor. Yazarın birçok eserinde olduğu üzere savaş ortamında geçen bu hikayede, Dostoyevski'de olduğu gibi, rasyonel temele oturmayan davranışlar merkezi öğe konumunda yer alıyor. Ferdinand, ülkesinin diğer ülkelere yaptığı haksız saldırılara katılmayı ve zulme, katliama ortak olmayı reddederek karısı Paula ile birlikte İsviçre'ye sığınmış bir Alman vatandaşıdır. Fakat devlet onun peşini bırakmamakta, evine yolladığı tebliğlerle onu askere çağırmaktadır. Kendisi Almanya dışında bulunduğu için bu emre itaat etmeme özgürlüğüne sahip olmasına karşın, içindeki bir güç şiddetle ona istemediği halde gitmek zorunda olduğunu telkin etmektedir. Karısının onu son derece mantıklı argümanlarla ikna etme çabaları etkisiz kalmakta, zorunluluk duygusu Ferdinand'ın içinde bir saplantı halinde giderek büyümektedir. Eserde "insan öldürme", zulüm ve "kaçınılmaz güç" kavramlarına yapılan vurgudan dolayı, hikayenin İkinci Dünya Savaşı'nda geçtiğinden emindim. Fakat daha sonra yaptığım araştırmayla kitabın 1920'de yayınlandığını ve İkinci değil Birinci Dünya Savaşı'nı anlattığını öğrendiğimde büyük şaşkınlık yaşadım. Bu durum, genelde daha az gündeme gelen bu ilk savaşın benzer bir dehşet atmosferine sahip olması kadar, Zweig'ın yirmi yıl sonrasına dair çok güçlü öngörülerinden de kaynaklanmış olabilir. Bu novellayı okurken, her bir karakterin insan zihninin bir boyutunu metaforize ettiğini düşündüm. Paula insanın nesnel sebep - sonuç ilişkileri ile sağlıklı karar verme yetisini temsil ederken, Ferdinand ise mantığa sığmayan ve açıklanması zor olan karanlık tarafını simgelemektedir. Bu ikisinin çatışması
Cengiz Aytmatov, yine en ünlü eserlerinden birinde, sovyet dönemi Türk cumhuriyetlerinin durumunu, köy hayatı ve hayvan sevgisi ekseninde işliyor. İkinci Dünya Savaşı sonrası her şeyin iyiye gideceğine yönelik beklentilerin karşılanamaması kırsal kesimde hayal kırıklıklarına neden olurken, bu durumun getirdiği moral bozukluğu insan ilişkilerine de yansımaktadır. Hatta insanların hayvanlarla ilişkilerine de. İşte Gülsarı, bizim genç ve güzel atımız, Türklerin yüzyıllardır süregelen bozkır geleneği vesilesiyle, tam da bu dönemde dünyaya gözlerini açan yeni bir candır. Güzelliğiyle, diriliğiyle, duruşuyla ve enerjisiyle köye ve sahibi Tanabay'a da can katmıştır. Ancak bu ne kadar sürüp gidebilecektir? Dönemin acımasız koşulları, Tanabay'ı ve Gülsarı'yı nerelere sürükleyecektir? Eserde yer yer atın da insan gibi içten içe geçmişi andığını, hayal kurduğunu ve dünyayı kendi gözlerinden bize aktardığını görüyoruz. Yazar, sanki onun dile getiremediği düşüncelerini tercüme ederek bize aktarıyor. Aytmatov sevenlere tavsiyemdir.
Reklam