Halepçe Katliamı: Öncesi ve Sonrası
16 Mart 1988, modern tarihin en karanlık insan hakları ihlallerinden biri olarak dünya hafızasına kazınmış; insanlığın vicdanında silinmez bir yara olarak yerini almıştır.
Irak’ın Halepçe şehrinde, Saddam Hüseyin yönetimindeki Baas rejimi tarafından gerçekleştirilen kimyasal saldırı, yaklaşık 5.000–6.000 insanın hayatına mal olmuş, 10.000’den fazla kişiyi yaralamış ve bölge halkının üzerinde nesiller boyu sürecek fiziksel, psikolojik ve sosyolojik travmalar bırakmıştır.
Bu katliam, yalnızca Kürt toplumu için değil; uluslararası hukuk, insan hakları normları ve savaş etiği açısından da bir kırılma noktasıdır.
Kimyasal silahların kullanımının insanlık üzerindeki yıkıcı etkilerini gözler önüne seren bu olay, aynı zamanda küresel sistemin sessizliğini de tartışmaya açmıştır.
Halepçe’nin stratejik önemi; coğrafi konumu, demografik yapısı ve toplumsal örgütlenmesiyle doğrudan ilişkilidir.
Şehir, İran sınırına yakınlığı ve Peşmerge güçlerinin aktif varlığı nedeniyle Baas rejimi için yalnızca askeri bir hedef değil, aynı zamanda psikolojik ve siyasi bir mesaj alanıydı.
1980–1988 yılları arasındaki İran-Irak Savaşı, Halepçe’nin bu önemini daha da artırmış; bölgeyi büyük güçlerin hesaplarının kesiştiği bir çatışma hattına dönüştürmüştür.
Savaşın Irak açısından temel hedeflerinden biri, İran destekli Kürt ve Şii unsurların sınır hattındaki etkisini kırmak ve merkezi otoriteyi tahkim etmekti.
Halepçe, bu stratejinin en kritik düğüm noktalarından biri hâline gelmişti.
Saddam Hüseyin’in politik yaklaşımı, Kürt kimliğini ve özerklik taleplerini sürekli bir tehdit olarak algılamış; 1970’lerden itibaren uygulanan “Arablaştırma” politikalarıyla demografik mühendislik hedeflenmiştir.
1987–1988 Anfal Operasyonları sürecinde köylerin
Em mirovên xwe yên di 16ê Adara 1988an de di Komkujiya Helebceyê de hatîn kuştin bi rêz ü hirmet bi bir tînin.
Em, wan kesên li Helebceyê bi çekên kîmyewî hatîn kuştin ji bîr nakin û dê vî sucê li dijî mirovahiyê her dem bi bîr bînin.
Me Komkujiya Helebceyê ji bîr nekiriye û em ê ji bîr nekin!
bu Kadir Gecesinde elma kokusuyla gelen ölümleri de unutmayınn, 16 mart Halepçe katliamından iki gün sonraki İslam Konferansında bu konuya hiçbir tepki gösterilmemişti de
Hiçbir dilde tercümesi olmayan acının adıdır Halepçe katliamı
Di salvegera komkujiya Helepçêde em cangoriyê Kurd bi minet û rêzdari bi bîrtînin..
Ve Newroza açarken çiçekler,
Acıdan hüzünden yine ağlıyordu Kürtler,
Acının yüreklere bomba gibi düştüğü,
Tarihin yeniden ağladığı,
Hayatın durduğu,insanlığın dibe vurduğu bu gün.
(16 Mart Halepçe Katliamı’nı unutma)...