Hatice İlhan
@haticeilhan
52 okur puanı
Ocak 2021 tarihinde katıldı
Kitabımız psikiyatrist Birkan ile danışanı Yankı’nın seansları üzerinden ilerleyen bir kurgu. Psikiyatristin Yankı'nın bir cinayet planladığı ihtimalini düşünmesiyle okuru bir yolculuğa çıkarıyor. Birkan, danışanının anlattıklarında kendi geçmişinin izlerini sürerken; eksik çocukluklar, otoriter anneler iki karakterin hikayesini bazen o kadar iç içe geçiyor ki anlatıcının kim olduğunu seçmekte zorlanabiliyoruz.Başlangıçta kontrolü elinde tutan bir terapist profili çizen Birkan’ın, süreç ilerledikçe kendi bastırdığı anılarıyla yüzleşmek zorunda kalan birine dönüşmesi, "Yankı" isminin yazar tarafından bilinçli bir tercih mi olduğunu da sorgulatıyor. Bu noktada okur şu soruyu sormadan edemiyor: Yankı, aslında Birkan’ın kendi geçmişinden gelen bir "yankısı" olabilir mi?
Eser bilinç akışı denilen bir teknikle yazılmış. Karakterlerin duygu ve düşünceleri mantıksal bir sıralama olmaksızın, bölümlenmeden, kesintisiz, olabildiğince az noktalama işareti kullanılarak yazılıyor. Dolayısıyla okurken dikkat ve odaklanma gerektiriyor. Başta zorlansanız da sonra kimin düşüncelerini okuduğunuzu anlıyorsunuz.
Zihinle oyunlar oynayan, merak duygusunun düşmediği bu hikaye, okuru şaşkınlık içinde bırakan 'Şimdi Buradaydı' cümleli finaliyle kapağı kapatıp bu neydi şimdi diye sorgulatıyor.
Fırtınalı bir günde kıyıya vuran bir kadın cesedi ve parmağında ışıldayan pırlanta bir yüzük... Her şeyin sonu gibi görünen bu sahne, aslında Nazan’ın yürek burkan hikayesinin başlangıcı.
Nazan, teyzesinin yanında sığıntı gibi yaşarken avukat Mazhar Bey ile evlenip bir yuva kurduğunu sanıyor. Ama maalesef aynı evde yaşadıkları kaynanası Hacer Hanım, Nazan’a dünyayı dar ediyor. Hacer’in dedikoduya ve gösterişe olan düşkünlüğü, Nazan’ın sessiz ve kaderine razı yapısıyla birleşince ortaya insanı okurken sinirden titreten bir çatışma çıkıyor.
"Kadın kadına bunu yapar mı?" dedirten o baskılar, Mazhar’ın annesinin manipülasyonlarına karşı sergilediği zayıf duruşla birleşince olaylar trajik bir hal alıyor. Nazan'ın sonrasında içine düştüğü durum içler acısı. Çocukları Haldun'un sevgisiz kalışı... Neriman, Naciye, Ali Rıza herkes mi kendini düşünür?
Orhan Kemal, Nazan’ın yaşadıkları üzerinden toplumun kadına biçtiği rolü ve ekonomik bağımsızlığın önemini öyle bir tokat gibi yüzümüze çarpıyor ki, gerçek hayatta da bu hikayelerin yaşandığını bilmek insanın canını çok acıtıyor.Okurken duygularınıza hakim olamayabilirsiniz değil olamıyorsunuz. Bazen Nazan için üzülüp çoğu zaman da Nazan'ın saflığına karşı çıldırabilirsiniz. Yapılan tüm haksızlıklara, kaynananın iftiralarına karşı öfke doluyorsunuz.
Ne kadar can yakıcı olsa da bu vicdan muhasebesini mutlaka okumalısınız.
Kemal Varol ile tanışma kitabım olan bu eserle başlangıçta pek yıldızımız barışmadı. Hatta ilk 150 sayfa boyunca "Sevdim mi, sevmedim mi?" diye ikilemde kaldım. Sanırım bu soğukluğun temel sebebi, Paris’teki Geri Gönderme Merkezi’nde çalışan Elenor’du. Onun katı kuralları, düşünceleri ile davranışları arasındaki o uçurum ve duygularının okura geçmemesi beni kitaptan biraz uzaklaştırdı.
Ancak ne zaman ki o isimsiz, dilsiz ve Türkiye’den gelen göçmenin hikâyesine dahil olduk, işte o an kitabın büyüsü beni içine çekmeye başladı. Kenan’ın anlatımıyla; bir ailenin, anne ve babanın, abilerin 1980 darbesinin o boğucu ve baskıcı döneminde parçalanmış hayatlarını dinliyoruz. Kenan’ın içindeki o yazma isteği, dönemin "demir yumruk" rejimi ve baskıları altında nasıl ezildiğini görmek can yakıcı.
Ve kitabın asıl gücü, finaldeki o muazzam ters köşede saklı. Bazı yerler böyle havada kalsa da yine de sevdim.
Sen ne kadar kaçsan da, ıskalasan da, görmezden de gelsen, kafanı kuma da gömsen, kalbine kilitle vursan, hayatın sana bir diyeceği varsa, sinsi sinsi bekliyor sırasını, yıllarca. Öyle sabırlı. Öyle fil hafızalı, öyle unutmuyor hayat. Sen sabaha kadar unuttum diye sağalt ruhunu. Gömdüm san. Defter kapanmayınca kapanmıyor.
