Şimdi Buradaydı
Irmak Zileli
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 13 dk.
Sayfa Sayısı:
184
Basım Tarihi:
Mart 2025
Yayınevi:
Everest Yayınları
ISBN:
9786253694005
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Kendinin Psikiyatristi OlmakEdebiyat
Irmak Zileli, Türk anarşist yazar Gün Zileli'nin kızı ve Doğu Perinçek yeğenidir. Annesi Feyza Hanım da sol davanın geçmiş önemli savunucularındandır. Irmak Zileli, Eşik isimli kitabı ile 2012 de Yunus Nadi Roman Ödülü, Son Bakış isimli kitabı ile de 2020 de Duygu Asena Roman Ödülü almıştır.
Şu an incelemesini yaptığım roman olan Şimdi Buradaydı isimli psikolojik gerilim tarzındaki kitabı 2025'te farklı anlatım tekniği ve bilinç akışına getirdiği yenilikçi tarz ile dikkat çekmiştir. Bu edebi kalitesinin üzerine koyduğu yükseliş dönemine geçiş kitabı olarak bence görünmelidir. Çünkü aldığı ödüllerden sonra en zor yazım tekniklerinden olan bilinç akışını gayet başarılı bir şekilde kullandığını söylemekte fayda var. Bu inceleme ile birlikte o nedenle ilk başlangıç yapılacak Irmak Zileli kitabının bu kitap olmadığını da söylemek gerekiyor.
Irmak Zileli'yi öncelikle kitabın incelemesine giriş yapmadan evvel iyi bir edebi dili olan yazar olarak bence yorumlanmalı. Şimdi Buradaydı kitabında Irmak Zileli insan ruhunun derinliklerine bizi davet ediyor ve psikolojik bir anlatı sunuyor. Burada sadece bize bir kitap anlatmıyor, aynı zamanda bu içeriğini insanın kendine, annesine, geçmişine ve bastırdığı tüm karanlık hislere tuttuğu bir aynaya dönüştürüyor.
Roman bir psikiyatrist olan Birkan'ın gözünden anlatılıyor. Anlatım dilinde bilinç akışı mevcut olduğundan geçişleri algılamak çok kolay değil, o nedenle yeni roman dünyasına girenler için kitap hiç doğru bir tercih olmayacaktır. Birkan ile danışanı Yankı arasındaki seanslar romanın omurgasını oluştururken, kurgunun aktığı anlarda okur, sadece iki insanın değil, bütün bir toplumun bastırılmış duygularının, suçlarının ve travmalarının iç dünyasına çekiliyor.
"Şimdi Buradaydı”, kötülüğün kaynağını toplumun, aile kurumunun,
Bu kitap terapi seansı mı, içsel hesaplaşma mı, yoksa duygusal bir döner sarma mı? Karar veremedim ama kesin olan bir şey var: Okurken içimdeki çocuk duvarı yumrukladı.
Irmak Zileli’nin kaleminden çıkan Şimdi Buradaydı, baş karakter Yankı üzerinden hepimize “Sen hâlâ annenle tam barışmadın, değil mi?” diye fısıldıyor.
Yankı öyle bir karakter ki, yaşadığı her şeyi travma klasörüne kaydedip arada açıp ağlıyor. Annesi desen... Freud bile görse “Ben burada devre dışıyım” der.
Olay örgüsü yok mu? Var ama Google Maps'te çıkmaz. Anılar, hisler, kırık dökük aile sohbetleri... Her şey var, bir tek huzur yok.
Bazı cümleler öyle derin ki, okurken bir elim çenemde, diğer elim WhatsApp’tan anneme “Her şey için özür dilerim, bilmediğim şeyler için de” yazdı.
Bu kitap, “Ben geçmişimle barıştım” diyenleri bozguna uğratıyor.
Final notu:
Bu romanı bitirenler ya psikoloğa gider ya da terapi açılışını Irmak Zileli’yle yapar.
Yorumuma gülenleri içsel çocuklarıyla barıştırıyorum.
Şimdi Buradaydı
Sevgili Kitap Dostlarım,
Bugün sizlere Irmak Zileli’nin “Şimdi Buradaydı” adlı eserinden bahsetmek istiyorum. Zileli’nin kalemi, okuru sıradan bir olay örgüsünden çok daha derin bir sorgulamanın içine çekiyor: zaman, hafıza ve varoluşun kaygan zemini.
Eserin belki de en çarpıcı tarafı, bize sürekli kaybolan ve yeniden beliren şeyleri düşündürmesi. Zileli’nin şu satırları uzun süre zihnimde yankılandı:
“Bir an vardı, gözlerimin önündeydi. Sonra yok oldu. Ama ben onun hâlâ burada olduğunu hissettim.”
Bu cümle, kitabın ruhunu özetler nitelikte. Çünkü “Şimdi Buradaydı”, aslında var olanla yok olan arasındaki belirsizliğe dair bir yolculuk. İnsan, geçmişin gölgeleriyle şimdinin gerçekliği arasında kalakalıyor.
Sevgili dostlarım, bu kitapta yalnızca bireysel hafızamız değil, toplumsal hafızamız da sorgulanıyor. Yazar, “Hatırlamak bazen görmekten daha keskindir,” derken aslında hepimizin belleğinde yer eden kayıplara, boşluklara ve görmezden geldiklerimize ayna tutuyor.
Beni en çok etkileyen bölümlerden birinde şöyle diyor:
“Kaybolan, aslında hiçbir zaman bütünüyle kaybolmaz. Bir iz bırakır, o iz de yaşamaya devam eder.”
Bu satırlar, bana hem geçmişte kaybettiklerimizi hem de elimizde tuttuğumuz şeylerin kırılganlığını düşündürdü. Belki de asıl mesele, “şimdi” dediğimiz o ince çizgiyi fark edebilmek…
Sonuç olarak “Şimdi Buradaydı”, yalnızca bir roman değil; hafızanın labirentlerinde yolumuzu ararken bize pusula tutan bir metin. Okudukça kendi hayatımızdan parçaları buluyor, “benim de başıma gelmişti” diye fısıldıyoruz.
Kalemin gücüyle bizi hem içsel hem de toplumsal bir yüzleşmeye çağıran bu eseri, özellikle “anı”nın kıymetini yeniden hatırlamak isteyen herkese tavsiye ederim.
Sevgiyle kalın,
Miroslava Angelova
ChuckyninGelini
Semra YAPAL
Tuğba Saydam
Miroslava Angelova
ChuckyninGelini
Semra YAPAL
Tuğba Saydam
Psikoterapist Birkan’nın danışanı gazeteci Yankı’yla yapmış oldu terapi seanslarına tanık oluyoruz.
Her ikisinin de baba parantezinde yaşamış olduğu ortak travma üzerinde inşa edilmiş hayatlar. 80’lerde ortadan kaybolan babalar. Eşlerinin kaybı hakkında ağızlarından tek bir laf çıkmayan dominant anneler. Sert annelerin baskıcı yetiştirme tarzıyla büyüyen çocuklar.
Kitap sanki imla işaretleri olmadan yazılmış gibi yoğun. Okudukça yoruluyorsun ama meraktan elinden bırakamıyorsun.
Sonu tam bir ters köşe. Ne, ne oldu, nasıl yani gibi kafamda deli sorularla kapattım kitabı.
Gidenlerin Bıraktığı Boşluk Kayboluşun Çığlığıİnsan ve Duygular
Kaybolan şeyler, aslında bir yerde hâlâ yaşamaya devam eder mi? İnsan, hayatına dokunmuş birinin yokluğunu hangi kelimeyle tarif edebilir? Irmak Zileli’nin Şimdi Buradaydı romanını okurken kendimi bu sorularla boğuşurken buldum. Kitap, kayboluşun izini sürüyor ama aslında daha çok “geriye kalanların” içindeki o boşluğu resmediyor. Sanki o boşluk, bir süre sonra varlığın kendisinden bile daha güçlü hale geliyor.
Romanın merkezinde Eylül var. Bir anda ortadan kaybolan, izi sürülen, bulunmaya çalışılan… Ama ben okurken, Eylül’den çok Eylül’ün yokluğunu hissettim. Çünkü kaybolan insan sadece kendi varlığını götürmez; geride kalanların içine de görünmez bir boşluk açar. Benim de hayatımda ansızın kaybolan insanlar oldu. Biri arkasında hiçbir iz bırakmadan gittiğinde, aslında her şey iz haline dönüşüyor. Bir kahve fincanı, bir yarım kalmış cümle, bir bakış… Kitap bana işte o anları hatırlattı.
Irmak Zileli’nin dili, çok yalın ama içten içe insanın ruhunu kanatan bir yalınlık bu. Hiç süslenmemiş, hiç abartılmamış ama tam da bu yüzden gerçek. Sanki bir gün sokakta yürürken yanımızdan geçen insanların gözlerindeki kaybolmuşluk, ellerindeki telaş, dudaklarındaki suskunluk bir araya gelip romana dönüşmüş gibi. Ve ben okudukça, “bir insanın yokluğuyla yüzleşmek” kavramı kendi içimdeki yaraları da uyandırdı.
Kitap bana şunu düşündürdü Biz, yoklukları da taşırız içimizde. Onlar görünmez ama en ağır yüklerdir. Kaybolanlar bazen bedenleriyle gider ama ruhumuzun içinde yaşamaya devam ederler. “Şimdi buradaydı” dediğimiz her şey aslında hâlâ bir yerde vardır. Belki bir şarkının sözünde, belki sokakta duyduğumuz bir kokuda, belki de gecenin en sessiz anında aklımıza düşen bir hatırada…
İçimde hem bir hüzün hem de garip bir dinginlik kaldı. Çünkü yokluğun da bir varlık olduğunu,
Çok iyi yazılmış bir kitapEdebiyat
Bir psikiyatr ile danışanı arasında geçen bir anlatının katman katman açıldığı bir roman. Kendinizi kaptırdıktan sonra belinizi bir yere yaslayıp rahat edemeyeceğiniz ve elinizden bırakamayacağınız metinlerden biri bu. Merakınızın önünde Hansel yürüyor, siz arkadan ekmek kırıntılarını toplayarak ilerliyorsunuz da bir türlü doyamıyormuşsunuz gibi düşünün.
İlk sayfalarda kitabın içine bir türlü giremedim. Parçalı, karmaşık ve zorlayıcı göründü gözüme. Okudukça anladım: o parçalanmışlık aslında kurgunun taşıyıcı unsuru.
Güvenilmez anlatıcı tekniği öylesine ustalıkla kurulmuş ki kitabın sonuna kadar anlatılanların ne kadarının gerçek, ne kadarının bastırılmış ya da çarpıtılmış hafıza olduğunu sürekli sorgulamak zorunda kalıyorsunuz.
Buna bir de karakterler arasındaki benzerliklerin iç içe geçirilmesi ekleniyor. İkisinin de babası kayıp. İkisi de sevgi veremeyen annelerle büyümüş. İkisi de başkasına ait olana yönelerek ilişki kuruyor.
Konuşma çizgileriyle ayrılmadığı için iç sesler birbirinin üstüne biniyor. Travmanın, sıkışmışlığın hangisinde başlayıp hangisinde bittiği belirsizleşiyor. Okurun farkı anlayabilmesi için dikkat kesilmesi gerekiyor; ama bence bir noktadan sonra kimin konuştuğunun da önemi kalmıyor. Geçmişin, benzer yaraların tıpkı bir sarmal gibi bizi birbirimize bağladığını fark etmek yetiyor.
Kayıp baba figürü, 12 Eylül’e ve gözaltında kaybedilenlere dair tarihimizin — bir kesim dışında pek dillendirilmeyen — açık yaralarıyla güçlü bir arka plan buluyor. Bu da bence Türk edebiyatında ender rastlanan bir incelikle, didaktikleşmeden, karakterlerin iç dünyasına yedirilerek anlatılmış.
Hem kurgu hem teknik açıdan son derece incelikli, çok da cesur bir roman bu. Kaleminize sağlık Irmak hanım.
Şimdi Buradaydı, bir solukta okuduğum
okurken nefesimi tutmaktan yorulduğum bir roman oldu.
Nasıl anlatsam bilemiyorum… İçimde tarifi imkânsız bir heyecanla okudum. "Ne oluyor, çok mu aksiyonlu?" derseniz, aslında hayır. Ama roman boyunca içime koca bir taş oturdu ve "şimdi ne olacak?" hissiyle çevirdim sayfaları.
Hikâye, Psikiyatrist Birkan ile danışanı gazeteci Yankı’nın terapi seanslarındaki diyaloglar üzerinden ilerliyor. Her seansta açığa çıkan yeni bir bilgi, geçmişle şimdi ve gelecek arasında bağlar kuruyor.
Anlatı tekniği özellikle dikkat çekici. Ne zaman gerçekten bir şey yaşanıyor, ne zaman zihinsel bir kurgu içindeyiz, ayırt etmek zorlaşıyor. Ayrıca bölümlere ayrılmamış olması, bir es verilmemesinden ötürü durup düşünmeye vaktim kalmadı belki de bu yoğunluktu beni heyecanlandıran. Zihin hiç susmuyor. Her detayı bir ipucu gibi okudum.
Irmak Zileli, çocukluk travmalarını, ebeveyn-çocuk ilişkilerini ve suçluluk duygusunu, kayıp babalar ve dominant anneler üzerinden etkileyici bir dille anlatıyor. Psikolojik gerilimi okuyucuya son derece başarılı yansıtıyor.
Son sayfasına kadar zihnimi diri tutan bu romanı çok beğendim ve gönülden tavsiye ederim.
BİLİNÇ AKIŞI DEĞİL, ZİHİN FIRTINASI!Edebiyat
Herkese selamlar sevgili kitap dostlarım.
Bugün sizlere okurken zaman zaman gerildiğim, bazen içinde kaybolduğum, birçok kez anlayamadığım için dönüp bazı sayfaları tekrar okuduğum çok zor, çok değişik bir kitaptan bahsedeceğim: 
Şimdi Buradaydı
Irmak Zileli ‘den okuduğum ilk kitaptı bu. Açık konuşmak gerekirse kitaba beklentim düşük başlamıştım. Yazar benim de üyesi olduğum kitap okuma grubuna konuk olacağı için okudum kitabı içeriği hakkında hiçbir şey bilmeden. Fakat bir de ne göreyim: Çok zor ve cesaret isteyen bir edebi dil ve anlatım tekniği, mükemmel bir psikolojik altyapı, iyilik-kötülük kavramının sorgulanışı, çocukluk travmaları, ülke geçmişinin karanlık taraflarının sorgulanması… Kendi kendime dedim ki ne kadar da önyargılıyız yeni-yerli yazarlara karşı. Utandım gerçekten çünkü ben her zaman çağdaş yazarlarımıza destek olmamız gerektiğini söylerdim, demek ki bu söylediğimi içselleştirememişim ki hâlâ önyargılı olabiliyorum. Bu özeleştirimi buraya yazıyorum ki arada bu yazıyı okursam bana hatırlatma olsun ve de bunu okuyacak olanlara da bir farkındalık oluşsun:
Lütfen çağdaş yazarlarımıza karşı önyargılı olmayalım sevgili kitap dostlarım…
Öncelikle şunu söylemek istiyorum: Bu kitap ucu açık, baştan sona yorumu okuyucuya bırakılmış bir kitap. Öyle kolay yorumlanacak, şöyle oldu böyle geçti denecek bir kitap değil yani. Her okuyanın olayı çok farklı anlayabileceği bir eser. Kısacası, birazdan söyleyeceklerim tamamen benim kitaptan anladığım ve yorumum olacak. Bir başkasından bambaşka bir şey duyma ihtimaliniz de var. Ve mecburen spoiler da olacak, ona göre okuyun, demedi demeyin :))
Kitap; psikiyatrist-danışan temalı, terapide konuşulup flashback’lerle geçmişi öğrendiğimiz klasik bir psikoloji romanı gibi gelebilir size belki konusunu bir yerden okuyunca. Ama asla öyle
Şimdi Buradaydı
Irmak Zileli ‘den okuduğum ilk kitaptı bu. Açık konuşmak gerekirse kitaba beklentim düşük başlamıştım. Yazar benim de üyesi olduğum kitap okuma grubuna konuk olacağı için okudum kitabı içeriği hakkında hiçbir şey bilmeden. Fakat bir de ne göreyim: Çok zor ve cesaret isteyen bir edebi dil ve anlatım tekniği, mükemmel bir psikolojik altyapı, iyilik-kötülük kavramının sorgulanışı, çocukluk travmaları, ülke geçmişinin karanlık taraflarının sorgulanması… Kendi kendime dedim ki ne kadar da önyargılıyız yeni-yerli yazarlara karşı. Utandım gerçekten çünkü ben her zaman çağdaş yazarlarımıza destek olmamız gerektiğini söylerdim, demek ki bu söylediğimi içselleştirememişim ki hâlâ önyargılı olabiliyorum. Bu özeleştirimi buraya yazıyorum ki arada bu yazıyı okursam bana hatırlatma olsun ve de bunu okuyacak olanlara da bir farkındalık oluşsun:
Lütfen çağdaş yazarlarımıza karşı önyargılı olmayalım sevgili kitap dostlarım…
Öncelikle şunu söylemek istiyorum: Bu kitap ucu açık, baştan sona yorumu okuyucuya bırakılmış bir kitap. Öyle kolay yorumlanacak, şöyle oldu böyle geçti denecek bir kitap değil yani. Her okuyanın olayı çok farklı anlayabileceği bir eser. Kısacası, birazdan söyleyeceklerim tamamen benim kitaptan anladığım ve yorumum olacak. Bir başkasından bambaşka bir şey duyma ihtimaliniz de var. Ve mecburen spoiler da olacak, ona göre okuyun, demedi demeyin :))
Kitap; psikiyatrist-danışan temalı, terapide konuşulup flashback’lerle geçmişi öğrendiğimiz klasik bir psikoloji romanı gibi gelebilir size belki konusunu bir yerden okuyunca. Ama asla öyleBir Yansımanın Hikâyesi
Puan vermedi·184 syf.··
Beğendi
·2025 60. kitabı
·4 günde okudu
·Okunma: 25 Eylül 2025 16:10
Irmak Zileli’nin Şimdi Buradaydı kitabını okumaya başladığımda, daha ilk sayfalardan dikkatimi çeken şey bilinç akışı tekniğinin yoğun kullanımı oldu. Sayfa sayısı az olmasına rağmen, dikkat ve odak isteyen bir metin. Çünkü konu bir anda başka bir yere atlayabiliyor; zaman ve mekân iç içe geçiyor. Bu yüzden okurken odaklanmak gerekiyor.
Kitabın başlarında Birkan ile Yankı’nın terapi seansı dikkatimi çekti. Hangisi terapist, hangisi danışan? Baktığımda aslında Birkan da kendi geçmişiyle yüzleşiyordu Yankı’yı dinlerken. Seans dediğimiz şey, bir taraftan Birkan’ın kendi zihninin iç sesiyle konuşmasıydı.
İlerleyen sayfalarda fark ettim ki, Yankı, Birkan ve Kaya’nın hayatlarında ortak bir nokta vardı: Üçünün de babaları aynı dönemlerde kaybolmuştu. O dönem, Türkiye’de insanların evlerinden alınıp kaybolduğu, yok edildiği bir dönemdi. Bu babasızlık, her birinin hayatında derin bir boşluk yaratıyor.
Peki kim suçlu: anne mi, ortadan kaybolan babalar mı, yoksa nesilden nesile aktarılacak travmaların sebebini tetikleyen, gücünü acımasızca kullanan yönetim mi? Yoksa hayatları ellerinden alınan suçsuz insanlar mı? Evet, ödemişler ve ödemeye devam ediyorlar.
Anneler tek başlarına kalıyorlar ve mücadele ediyorlar. Üstelik hepsinin erkek çocukları var. Çocukları bir birey olarak değil, bir “oyuncak” gibi merkeze alan anneler görüyoruz. Kaya’nın annesi biraz daha sağlam gibi görünse de, genelde bu anneler kendi travmalarını çocuklarına yansıtıyorlar. Bu durum, çocukların kişiliklerinin oluşumunda ciddi yaralar bırakıyor.
Birkan aslında şifa dağıtan bir terapist gibi görünse de, kendisinin de şifaya ihtiyacı var. Kendi sorularına cevap bulamamış, hayatına ağırlığını koyamamış bir karakter. O da bir mağdur. Yankı kötülüğe daha yakın görünse de, Birkan da aynı döngünün içinde. Her
Dili son derece sade ve akıcı bir kitap. Fakat sizi yanıltmasın son derece dikkat isteyen bir okuma yapmalısınız. Çünkü Birkan ve Yankı arasında gidip gelen parçalı bir anlatımı var. Yakın tarimizde hala açıklığa kavuşmamış olaylar, anne çocuk, aile ilişkileri hem bireysel hemde toplumsal olarak işleniyor. Ben kitabı okurken ebeveyn olmayı çok sorguladım. İnsanlar kendileri yaralıyken nasıl çocuklar yetiştirebilirler? Ya da yetiştirmeliler mi?
Yazar Hakkında
Irmak ZileliYazar · 7 kitap
IRMAK ZİLELİ, 1978 yılında İstanbul’da doğdu. Sosyal Antropoloji öğrenimi gördü. Televizyon ve dergilerde muhabirlik yaptı. Roman Kahramanları dergisinin kuruluşunda görev aldı ve ilk 6 sayı yayın yönetmenliğini yürüttü. 2006 yılından bu yana çeşitli dergilerde, gazete kitap eklerinde değerlendirme ve eleştiri yazılarının yanı sıra editörlüğünü yaptığı Remzi Kitap Gazetesi’nde “Devrik Cümle” adlı köşesinde yazmayı sürdürüyor.
Zileli’nin basılmış eserleri arasında, 2012 Yunus Nadi Roman Ödülü’nü kazanan ilk romanı Eşik (2011), Bayram Çocukları (2004) isimli bir araştırma ve Doğruyu Aradım Güzeli Sevdim (2009) başlığıyla Halit Refiğ ile söyleşi kitabı bulunuyor.
Zileli’nin ikinci romanı Gözlerini Kaçırma 2014′te Remzi Kitabevi tarafından yayınlandı.
