Said-i Nursi Eserlerinde Kürt Halk Kültüründen Birkaç Örnek) Aydin ÜNEŞİ, M. Zahir ERTEKİN
Çend Nimûne ji Çanda Gelêrî ya Kurdî di Berhemên Seîdê Nûrsî da
"{Kela Dimdimê: Destana Kela Dimdimê li ser rûdaneke dîrokî ya rasteqîn hatîye vegotin. Destaneke mêrxasî û welatparêzîyê ye. Kela Dimdimê dikeve başûrê rojavayê Ûrmiyeyê, bi 18 km. yan jê dûr e. Li ser zinarekî bilid ê ku navê wî Dimdim e hatîye avakirin. Ev kele berî Îslamê ava bûye. Emîrxanê Biradostî ew kela kevin ji nû ve ava kirîye. Dorpêça Kela Dimdimê di sala 1608ê de dest pê kiriye û heta dawîya sala 1609ê bi têkçûna bera Xanê Lepzêrîn ê Biradostî qedîyaye. (Kaplan, 2015: 13).
Ji vê beşa destana Kela Dimdimê diyar dibe ku Nûrsî jê îstîfade kirîye. Di destanê de bûyera behsa wê tê kirin di navbera Şah, Xan û şivanekî de dibore. Nûrsî heman meseleyê wekî ku di navbera du şivanên ehlêqelb de dibore vedibêje. Varyantên vê destanê ên din jî hene. Di varyantek din a pexşanî de weke ku ev bûyer di navbera Xan û şivanek de dibore hatiye neqilkirin. (Kızıl, 2016). **“Bir zaman ehl-i kalp iki çoban varmış. Kendileri ağaç kâsesine süt sağıp yanlarına bıraktılar. Kaval tabir ettikleri düdüklerini, o süt kâsesi üzerine uzatmışlardı. Birisi Uykum geldi, deyip yatar. Uykuda bir zaman kalır. Ötekisi yatana dikkat eder, bakar ki sinek gibi bir şey, yatanın burnundan çıkıp süt kâsesine bakıyor ve sonra kaval içine girer, öbür ucundan çıkar gider, bir geven altındaki deliğe girip kaybolur. Bir zaman sonra yine o şey döner, yine kavaldan geçer, yatanın burnuna girer; o da uyanır. Der ki: Ey arkadaş! Acib bir rüya gördüm. O da der: Allah hayır etsin, nedir? Der ki: Sütten bir deniz gördüm. Üstünde acib bir köprü uzanmış. O köprünün üstü kapalı, pencereli idi. Ben o köprüden geçtim. Bir meşelik gördüm ki başları
Wek her roj zingilê seata dijîtal di wextê xwe de lê da.Seat 6 ê sibê ye û heval razayî ne.Ji bo her du heval şiyar nebin,bi lezgînî min alarma seatê girt.A rast ez negrim jî wê alarm ji ber xwe ve were girtin.Piştî ez şiyarbûm şûnde dîsa jî hevalek ji ber dengê wê mêratê şiyar bû.Hevalê din hê di xewde ye.Seat 6 ê sibêye,lê ji ber ku havîne zereqên rojê dinya ronî kiriye.Zû Ka cilên xwe li xwe dikim.Xwe bera jêr didim.Şûşên lîmonatayê yên ku min jî êvarê ve xistibûm cemedaka sarincê ji bo hinek bihelin min ji sarincê derxist û danî ser masê.
Piştî ser çav şûştin û pêdiviyên xwe diqedînim ,îskanek ava fêkiyan ya cemidî vedixum.Havîn, zivistan her tim ava cemidî vedixum encax kelewaja tîna min dişkê.Dûre îskanek biçûk dîsa ava cemidî vedixûm û şûşa limonatayê ya din jî bi xwe rê dibim nexweşxanê.Her rojên ez diçim diyalîzê şûşeyek limonata bi xwe re dibim,ji ya din jî îskanek tije jê vedixwum.Ev avên fêkiyan yên roja diyalîzê ne .Heftê sê rojan diçim diyalîzê,rojên naçim diyalizê jî çay jî di nav de bi tevahî du îskanê mezin av û tiştên avî vedixwim.Şorbe,xwarinên bi av ne vedixwim,ne jî dixwim.Çiqas av û tîştên bi av hinndik bixwim û vexwim ewqas baş e.Di nav van sê salan de min bi zehmetî dengeyek nûh bi xwe rê avakiriye.Dengeyek laş heye û heta ji destê min tê ez vê ritmê didomînim.Vê dîsîplîna xwarin û vexwarinê bi awayek micid dişopînim.Ji bo vê jî her roj bi kêf û coş şiyar dibim û dest bi rojê dikim.
Derdora seat 7:15 an weke her car dîsa derî vebû.Her rojên duşem ,çarsem û în ê di vê seatê de ji bo nexweşxaneyê du paraga(gardiyana wisa binav dikim) tên min dibin.Îro paragayê Pirzikpir hatibû.Çawa derî vekir ,yekser dest bi axavtinê kir.Ev paraga kengî min dibîne behsa pîrika xwe dike.Pîrika wî jî bi nexweşiya gurçikan dikeve.Du- sê mehan
Reklam
Ez fehm dikim ku gava mirov li fîlmê temaşe dike, bêyî ku bixwaze dest bi fikirînê dike; carinan jiyan digihîje astekê ku mirov mîna Birê Badii dixwaze her tiştî biqedîne. Wusa xuya dike ku hemû hêvî nemane, qonaxek dawîn hatiye... Lê wek ku me di fîlmê de dît, mirovên ku di wê rêwîtiyê de rastî wan tên, ew demên kurt ên ku têne jiyîn, fersendê didin mirov ku dîsa bifikire.
Mîna ku dibêjin, "Ma tu qet li esman nêrî dema ku sibehê hişyar bûyî?" an "Ma tu naxwazî rojhilata rojê di şefeqê de bibînî?" Fîlm bi rastî van pirsan ji me dike. Ew zilam, dema ku bi erebeya xwe li wan erdanên hişk digere, bi rastî hewl dide ku bedewiyên piçûk ên jiyanê, ango "tehma dargilyaz" ji nû ve bibîne. Dibe ku em carinan di jiyanê de li wateyên pir mezin digerin, lê bersiv di tiştên pir hêsan de veşartî ne.
Di vê xalê de, mîna ku nivîskar û fîlozofê Fransî Albert Camus gotiye: "Di nav zivistanê de, min di dawiyê de keşf kir ku di hundurê min de havînek nayê têkbirin heye." Ev gotin, bi dîtina min, ruhê fîlmê pir baş vedibêje. Ew tîne bîra me ku di kêliyên ku em herî zêde di jiyanê de di bin de ne û bêçare ne, hê jî tiştek di hundurê me de heye ku me bi jiyanê ve girêdide û me ji nû ve geş dike. Dibe ku ew tehma dargilyaz , an jî li ser girekî sekinîn û li dîmenekê temaşekirin be, an jî tenê bêhna axê be...
Ya girîng ew e ku meriv dev jê bernede, wan tîrêjên piçûk ferq bike. Ji pirsa "Ma tu êdî naxwazî zêdetir bibînî?" re, mîna ku fîlm ji me re pîçekê dike, bi dengekî bilind bersiva "Na, ez dixwazim! Heta ez dixwazim zêdetir bibînim!" bidin. Ji ber ku jiyan, her çend zehmet be jî, her dem sedemek dide ku meriv ji nû ve dest pê bike. Carinan tenê divê meriv hinekî baldar be ku wê bibîne.
Wek her roj zingilê seata dijîtal di wextê xwe de lê da.Seat 6 ê sibê ye û heval razayî ne.Ji bo her du heval şiyar nebin,bi lezgînî min alarma seatê girt.A rast ez negrim jî wê alarm ji ber xwe ve were girtin.Piştî ez şiyarbûm şûnde dîsa jî hevalek ji ber dengê wê mêratê şiyar bû.Hevalê din hê di xewde ye.Seat 6 ê sibêye,lê ji ber ku havîne zereqên rojê dinya ronî kiriye.Zû Ka cilên xwe li xwe dikim.Xwe bera jêr didim.Şûşên lîmonatayê yên ku min jî êvarê ve xistibûm cemedaka sarincê ji bo hinek bihelin min ji sarincê derxist û danî ser masê.
Piştî ser çav şûştin û pêdiviyên xwe diqedînim ,îskanek ava fêkiyan ya cemidî vedixum.Havîn, zivistan her tim ava cemidî vedixum encax kelewaja tîna min dişkê.Dûre îskanek biçûk dîsa ava cemidî vedixûm û şûşa limonatayê ya din jî bi xwe rê dibim nexweşxanê.Her rojên ez diçim diyalîzê şûşeyek limonata bi xwe re dibim,ji ya din jî îskanek tije jê vedixwum.Ev avên fêkiyan yên roja diyalîzê ne .Heftê sê rojan diçim diyalîzê,rojên naçim diyalizê jî çay jî di nav de bi tevahî du îskanê mezin av û tiştên avî vedixwim.Şorbe,xwarinên bi av ne vedixwim,ne jî dixwim.Çiqas av û tîştên bi av hinndik bixwim û vexwim ewqas baş e.Di nav van sê salan de min bi zehmetî dengeyek nûh bi xwe rê avakiriye.Dengeyek laş heye û heta ji destê min tê ez vê ritmê didomînim.Vê dîsîplîna xwarin û vexwarinê bi awayek micid dişopînim.Ji bo vê jî her roj bi kêf û coş şiyar dibim û dest bi rojê dikim.
Derdora seat 7:15 an weke her car dîsa derî vebû.Her rojên duşem ,çarsem û în ê di vê seatê de ji bo nexweşxaneyê du paraga(gardiyana wisa binav dikim) tên min dibin.Îro paragayê Pirzikpir hatibû.Çawa derî vekir ,yekser dest bi axavtinê kir.Ev paraga kengî min dibîne behsa pîrika xwe dike.Pîrika wî jî bi nexweşiya gurçikan dikeve.Du- sê mehan
sira sibê li ba bû dara hewrê veciniqî û hişyar bû tevziyek da xwe tevziyek kûr û rahişt bilûre danî ser diranê ji sedsaliyên dûr û ji kezeba kûr sitira kaniya bin dara hewrê...
Reklam
Reklam