Aranızda adalete karşı suç işleyenler varken, sizin gibiler nasıl olur da başkalarını adaletle yargılayabilirler?
“Horemheb”
III. Amenhotep ve Tiy, tahta geçince adını Akhenaten olarak değiştiren IV. Amenhotep'in (y. MÖ 1352-1336) ebeveynleridir. Kral Akhenaten ve karısı Nefertiti güneş tanrısının bir güneş kursu olarak temsil edildiği Aten kültüne mensuptu. Akhenaten Aten için üstü açık devasa tapınaklar yaptırdı. Akhetaten'de (bugünkü Tell el-Amarna) yeni bir başkent ve kral mezarlığı oluşturdu. Akhenaten Amun kültünü yasakladı ama Mısır'daki tüm tapınakları kapattırdığını iddia etmek abartılı olur. Akhenaten'in yaratıcı güneş tanrısı olarak Aten'i tanıması ve kralın onun yeryüzündeki temsilcisi olduğunu ileri sürmesi diğer tanrıları ve onlarla ilgili söylenceleri geçersiz kılıyordu. Ölülerin Osiris'in yönetimindeki bir ülkede yaşadığı inancının yerini ölülerin ruhlarının sadece Aten tapınaklarında varlıkları sürdürebileceği düşüncesi alıyordu.
Akhenaten'in dinsel ve siyasi politikaları halk tarafından onaylanmadı ve genç kral Tutankamon'un (y. MÖ 1336-1327) döneminde Teb yeniden dinsel başkent yapılıp Amun-Ra ulusal tanrı olarak belirlendi. On sekizinci Hanedanın son kralı olan Horemheb (y. MÖ 1323-1295) Akhenaten yönetimini tanrıların Mısır'ı terk ettiği bir kaos dönemi olarak tanımlıyordu. Horemheb'in yerine geçen veziri Ramses (Ramesses), On Dokuzuncu Hanedanı kurdu. Ramses'in oğlu Seti (Sety) (y. MÖ 1297-1279) Suriye'nin bazı kesimlerini Mısır egemenliği altına alan güçlü bir kraldı ama o dönemin sanatı huzurlu bir güzelliğe sahiptir. Seti'nin oğlu II. Ramses altmış yedi yıl Mısır'ı yönetti ve eski dünyada görkemli başarıları ile bir söylenceye dönüştü. Hitit imparatorluğu ile yaptığı savaşlar Mısır ve Nübye'de yaptırdığı çok sayıda tapınağın duvarlarında öyküler, şiirler ve resimler halinde yansıtılıyor. Ramses sonunda Hititlerle barış imzaladı ve iki Hitit prensesi ile evlendi.
Reklam
Kadeş SavaşıAlıntı
"MÖ 1321-1212 döneminde, Mısır'da On Dokuzuncu Hanedan başlar, II. Ramses Kadeş'te Hititlerle savaşıp berabere kalır ve Asurlular bir yüzyıllık fetihlere başlar."
"Horemheb, Mısır tahtında yirmi sekiz yıl tutunmayı başardı."
"Oğlu yoktu, bu yüzden başka bir askeri veliahdı olarak belirledi. Bu asker, I. Ramses, önceki krallık aileleriyle (gerçek ya da hayali) hiçbir kan bağı olmayan ilk firavundu. Horemheb'den çok daha genç değildi, tahtta bir yıl oturduktan sonra, ilgi çekici hiçbir iş başaramadan öldü.
Ama bu silik başlangıçtan, Mısır'ın büyük On Dokuzuncu Hanedan başladı: I. Ramses tahtı oğlu (daha çok her köşeye tapınak inşa etmesiyle tanınan) I. Seti'ye devretti. Seti de tacı kendi oğluna, II. Ramses'e aktardı. II. Ramses hükümdarlığının uzunluğuyla, inşa projelerinin sayısıyla, ordusunun efsanevi gücüyle ve dünyanın en büyük savaşından kazara kurtulmasıyla ün kazandı."
"Şuppiluliuma'nın oğlunun öldürülmesi ve büyük Hitit kralının salgında ölmesinden sonra, Hitit-Mısır barışı hayli sarsılmıştı. İki ülke arasındaki sınır boyunda silahlı çatışmalar sıradanlaşmıştı. II. Ramses Mısır tahtına çıktığında, Hitit tahtı da Şuppiluliuma'nın torunu Muvatalli'ye geçmişti ve Mısır da en kuzeydeki varlıklarını yitirmişti; bir asırdan uzun bir süredir Mısırlıların elindeki Kadeş kenti Hititlerin eline geçmişti."
"1275 sonlarında, II. Ramses casusları aracılığıyla Muvatalli'nin Kadeş yakınlarında olmadığını öğrendi. Bu, bir saldırı için ideal koşuldu ve Ramses duyulmadık sayıda asker topladı (kendi sayılarına göre, Amon, Ra, Ptah ve Set adlarında dört tümene ayrılmış 20.000 kişi) ve kuzeye doğru yürümeye başladı. Kadeş yakınlarına gelmesi en azından iki ayını aldı,
ama bir Hitit karakolunda ele geçirilip sorgulanan muhafızlar Hitit ordusunun Hitit topraklarının içlerinde
Sayfa 271 - Horemheb, I. Ramses, I. Seti, II. Ramses, Muvatalli, Kadeş, Hitit, Asur, III. Hattuşili, I. Şalmaneser·Kitabı okudu
GARİP EVLİLİKLERAlıntı
"MÖ 1340-1321 döneminde Hititler ile Asurlular Mitanni'yi yıkarlar, Tutanhamon Mısır'ın dinsel reformlarını iptal eder ve bir Hitit prensi firavunluğun eşiğinden döner."
"Mitanni ülkesinde, kral Tuşratta Hititler konusunda giderek daha fazla endişeleniyordu. Hititlerin enerjik yeni kralları Şuppiluliuma, Toros Dağları'nın diğer yakasında ordusunu büyütüyordu ve Hititleri uzak tutmak için Tuşratta'nın yardıma gereksinimi vardı."
"Evlilik bağlarına karşın, Ahenaton Mitanni ittifakından kaçıyordu. Kuzey rüzgarının ne taraftan estiği konusunda yeteri kadar açık bir fikri vardı: Hititler silahlanıyordu, güçlüydüler ve Şuppiluliuma da kurnaz bir strateji ustasıydı. Hitit kralı zaten Ahenaton tahta çıkar çıkmaz yeni firavuna armağanlar göndermişti;.."
"Gelen, ittifak değil, başka bir düşman oldu. Yıllardır Mitannilere bağlı olan Asur, Mısır tarafından silahlandırılmıştı; şimdi bu yardım meyvelerini veriyordu. Asur kralı Asur-uballit (herhalde III. Amenhotep'ten ilk yardım alan kralın torunu) kendi adamlarıyla yürüyüşe geçti ve Vaşuganni'ye güneyden saldırarak, Hititlere katıldı."
"Aslında, Vaşuganni düştükten sonra, artık Mitanni Krallığı kalmamıştı. İlerleyen Hitit orduları karşısında, Hurriler Fırat'ın ötesine çekildiler. Orada, zaten geldikleri yer olan Zagros Dağları'nın eteklerinde, bir süre büyük güçler tarafından görmezden gelinen güçsüz bir kabile krallığı olarak oyalandılar. Bu arada, Şuppiluliuma Akdeniz boyunca güneye doğru, Mısırlılarla bir çatışmaya neden olmayacak şekilde ilerledi. Ele geçirdiği bütün kentler Mısırlılara değil, Mitannilere aitti (ama yolda Mısır topraklarından geçti)."
"Kraliyet ailesi de sıkıntıdaydı. Ahenaton'un hükümdarlığının on dördüncü yılında baş karısı öldü, ardından da ikinci karısı. Üç kızı olan ve hiç oğlu olmayan Ahenaton, en
Sayfa 263 - Asur, Mitanni, Tutanhamon, Tuşratta, Hitit, Şuppiluliuma, Ahenaton, Asur-uballit, Vaşuganni, Tutanhaten, Burnaburiaş, Anhesenamon, Horemheb·Kitabı okudu
Öyle temiz bir kızdı ki, ondan sonra böylesine rastlamadım. Sırf onun yüzünden evlenme hevesine kapılmıştım. Nasıl evlenmeyeyim düşünsenize!
Reklam
Reklam