İsmail
@iskoli
Tanrı'nın en büyük kusuru olmamasıdır. (Stenhdal)
GAZİ MUSTAFA KEMAL ATATÜRK, CHP
Kemalist, Ateist, bibliyofil. Bilgi güçtür kullanmasını bilene.
Çevre mühendisi
Lisans
balıkesir
937 okur puanı
Temmuz 2018 tarihinde katıldı
Gerçeklik nedir?Alıntı
Gerçekliğin Çöküşü: Yüksek Şatodaki Adam Romanı ile Dizi Uyarlaması Arasındaki Felsefi Ayrım
Philip K. Dick’in Yüksek Şatodaki Adam romanı ile aynı adlı dizi uyarlaması arasındaki fark, basit bir senaryo farklılığı değil; gerçekliğin doğasına dair iki ayrı düşünce biçiminin ayrışmasıdır. Yüzeyde ikisi de “Naziler savaşı kazansaydı dünya nasıl olurdu?” sorusunu sorar. Ancak roman bu soruyu tarihsel değil, ontolojik bir zemine taşır: Gerçek dediğimiz şey gerçekten ne kadar gerçektir?
Dizi ise aynı evreni kullanarak bu felsefi krizi dramatik, politik ve teknolojik bir anlatıya dönüştürür. Böylece ortaya iki farklı eser çıkar:
Biri bilincin zemininin kaydığı bir roman, diğeri evrenler arası geçişlerin mümkün olduğu bir görsel distopya.
Alternatif Tarih Görünümü Altında Gerçeklik Problemi
Romanda Nazilerin kazandığı dünya, sağlam bir gerçeklik gibi sunulmaz. Okur kısa sürede şunu hisseder: Bu evren zaten kararsızdır. Dick’in amacı tarih yazmak değil, gerçekliğin güvenilirliğini bozmaktır.
Dizide ise bu dünya politik sistemler, direniş örgütleri ve güç mücadeleleri üzerinden inşa edilir. Dünya somutlaşır. Oysa romanda dünya, zihinsel bir sis içindedir.
Roman gerçekliği sorgular, dizi gerçeklik içinde hikâye anlatır.
Yasak Kitap ve Film Makaraları: Metinsel Gerçeklikten Fiziksel Gerçekliğe
Romandaki yasak kitap (Çekirge Ağırlığını Taşır), savaşın farklı sonuçlandığı bir dünya anlatır. Ancak bu dünya da “bizim tarihimiz” değildir. Böylece üç gerçeklik katmanı oluşur:
Okurun dünyası
Romanın Nazi dünyası
Roman içindeki yasak kitabın dünyası
Gerçeklik artık tekil değil, metinler arasında parçalanmıştır.
Dizide bu yapı film makaralarına, ardından boyutlar arası geçiş platformuna dönüşür. Alternatif gerçeklik artık:
Görülebilir
Kanıtlanabilir
Fiziksel olarak ulaşılabilir
Bu
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Açlık var oluş mu yok oluş mu?Alıntı
Knut Hamsun – Açlık | Var Olmak ile Yok Olmak Arasında
Açlık, bir yok oluş değil; var olmak ile yok olmak arasında gidip gelen bir insanlık dramıdır.
Knut Hamsun’un Açlık romanı, ilk bakışta yoksulluğun ve fiziksel açlığın hikâyesi gibi görünse de, derinlemesine okunduğunda insan bilincinin sınırlarını zorlayan felsefi bir metne dönüşür. Hamsun, açlığı yalnızca bedensel bir eksiklik olarak değil; ahlakı, kimliği ve benlik duygusunu parçalayan bir varoluş hâli olarak ele alır.
Romanın kahramanı, açlığın pençesinde kıvranırken hayatta kalmaya çalışır; ancak bu mücadele yalnızca karnını doyurmakla ilgili değildir. Asıl çatışma, onurunu ve insan kalma çabasını sürdürebilmektir. Yazacağı makale için avans vermeyi teklif eden kumandanın parasını reddetmesi bu açıdan son derece anlamlıdır. Açtır, muhtaçtır ama yine de bu yardımı kabul etmez. Çünkü bu para, onun gözünde yalnızca maddi bir destek değil, benliğinden verilecek bir tavizdir. Açlığa katlanmak mümkündür; ama kendini inkâr etmek değildir.
Ne var ki bu ahlaki duruş süreklilik göstermez. Aynı karakter, bakkal çırağının yanlış verdiği parayı iade etmez. Bu parayla biftek yer; fakat ardından kusar. Bu sahne, romanın en sarsıcı anlarından biridir. Açlık, bedeni o kadar yıpratmıştır ki, “normal” bir doyum bile artık mümkün değildir. Toplumun sunduğu refah, bu insana yabancılaşmıştır. Açlık yalnızca mideyi değil, uyum yeteneğini de yok etmiştir.
Daha çarpıcı olan ise kahramanımızın kurabiyeci kadına para vermesi, ardından bunu geri istemesidir. Bu davranış bir ahlaksızlık değil; ahlak ile hayatta kalma içgüdüsü arasındaki çatışmanın çıplak bir ifadesidir. Vicdan ortaya çıkar, ardından panik ve yok olma korkusu gelir. Açlık, insanı iyi ya da kötü yapmaz; onu tutarsız, kırılgan ve savunmasız hâle getirir. Hamsun burada,
Tanrı'nın AdaletiAlıntı
José Saramago’nun Kabil adlı romanı, 20. yüzyılın en kışkırtıcı edebi zekâlarından birinin din, ahlak ve insanlık hâli üzerine kurduğu yoğun bir alegorik-ironik tartışmadır. Saramago, kutsal metinlerin mitolojik ve sembolik malzemesini alıp onlara alaycı, sorgulayıcı ve sık sık rahatsız edici bir perspektiften tekrar hayat verir. Kabil, sadece İncil anlatısının bir yeniden kurgusu değil; Tanrı-insan ilişkisi, adalet, ahlaki hesaplaşma ve öznellik sorunlarını edebî olarak düşünme çağrısıdır.
Roman, Kabil’in (Cain) etrafında örgülenmiş bir dizi epizottan(bağımsız biçimde gelişen küçük olay parçaları) oluşur. Saramago, Kabil’i yalnızca bir cinayet failinden ibaret kılmaz; onu Tanrı’ya karşı sorular soran, evrensel kötülüğün, kaderin ve adaletin muhatabı kılan bir figüre dönüştürür. Roman boyunca Kabil, farklı zaman ve mekânlarda Tanrı ile konuşur; yaratılışın, seçilmişlik iddialarının ve Tanrı’nın insanlara uyguladığı adalet anlayışının çelişkilerini yüzüne vurur. Saramago, kutsal anlatıyı kırıp yeniden inşa ederek okuyucuyu metin ile modern eleştirel şüphe arasına bir arayüz koyar.
Temalar ve Felsefi Yönelimler
1. Tanrı’nın Adaleti ve Keyfiliği: Saramago’nun belki de en keskin eleştirisi Tanrı’nın adalet anlayışına yöneliktir. Esere hakim ironi, Tanrı’yı ne olduğu iddia edilen mutlak adalet kaynağı olmaktan çıkarıp -insan gözünden- sorular sorulabilir, tutarsız ve hatta zalim bir aktöre yaklaştırır. Bu, kutsal metinlerin otoritesini doğrudan sarsmakla kalmaz; aynı zamanda adalet kavramını antropolojik çerçevede yeniden düşünmeyi dayatır.
2. Masumiyet ve Sorumluluk: Kabil’in eylemi (Habil’in öldürülmesi) Saramago için tarihsel bir suçtan ziyade, insanın dünyaya ve ötekine ilişkin sorumluluğunu tartışmaya açan bir metafordur. Masumiyet tanımı, kaderle bağdaşan bir
Özgürlük nerede başlar, nerede biter?Alıntı
Han Kang – Vejetaryen
Han Kang’ın Vejetaryen romanı, küçük gibi görünen bir kararın –et yemeyi bırakmanın– bir kadının hayatını nasıl altüst ettiğini, aile ve toplum baskısının bireyi nasıl ezdiğini sert ama şiirsel bir dille anlatıyor.
Roman üç bölümden oluşuyor ve her bölüm farklı bir gözden aktarılıyor. Kocasının gözünde “garip ve itaatsiz” bir kadın, eniştesinin gözünde “bir sanat nesnesi”, ablasının gözünde ise “acı çeken bir kardeş” olarak görürüz Yeong-hye’yi. Fakat aslında onun hikâyesi, bedenini ve ruhunu geri alma çabasıdır.
Beni en çok etkileyen kısım üçüncü bölüm, yani akıl hastanesinde geçen sahneler oldu. Yeong-hye’nin toplumdan tamamen kopuşunu, yemek yemeyi reddedişini, yavaş yavaş “ağaç olma” arzusuna teslim oluşunu okumak, hem ürkütücü hem de büyüleyici bir deneyimdi. Burada Han Kang, bir kadının özgürlüğe gidiş yolunu “delilik” penceresinden göstermeyi başarıyor. Çevresindekiler onun hastalığını tedavi etmeye çalışırken, Yeong-hye aslında kendi “özgürlük biçimini” bulmaya çalışıyordu.
Roman boyunca şiddet, doğa ve özgürlük imgeleri sık sık karşımıza çıkıyor. Et, kan ve rüyalar ile ağaçlar, yapraklar ve kökler arasında sürekli bir gerilim var. Bu karşıtlık, insanın doğaya ve kendi bedenine uyguladığı şiddeti çok sert bir şekilde hissettiriyor.
Vejetaryen, kolay bir kitap değil. Rahatsız ediyor, düşündürüyor, hatta yer yer huzursuz ediyor. Ama tam da bu yönüyle çok güçlü. Özellikle son bölümdeki akıl hastanesi detayları, özgürlüğün bedelini ve toplumun gözünde “akıl hastalığı” ile “özgürlük” arasındaki ince çizgiyi çok çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor.
Han Kang bize şunu sorgulatıyor:
Kendi bedenimizin ve yaşamımızın efendisi olabilir miyiz, yoksa her zaman başkalarının bakışları ve yargılarıyla mı şekilleniyoruz?
#k 
Han Kang
İsmail
Han Kang
İsmailToplumsal dayatmaları reddetmek
Toplumun Görünmeyen Şiddeti: Nihan Kaya’dan “İyi Toplum Yoktur” Üzerine
Nihan Kaya, İyi Toplum Yoktur adlı eserinde her gün içinden geçtiğimiz, çoğu zaman sorgulamadığımız toplumsal yapıların, birey üzerindeki yıkıcı etkilerini gözler önüne seriyor. Daha önce İyi Aile Yoktur kitabında aile kurumunu eleştirel bir bakışla irdeleyen Kaya, bu kez odağını daha geniş bir çerçeveye taşıyarak toplumun bizden ne beklediğine, bu beklentilerin nasıl içselleştirildiğine ve bireyin bu görünmez ağların içinde nasıl kaybolduğuna dair çarpıcı sorular soruyor.
Kaya’nın yazdıkları yalnızca teorik bir eleştiri değil; aynı zamanda kendi deneyiminden, çevresinde gözlemlediklerinden damıtılmış bir içsel başkaldırı. Kitabın en çarpıcı yanlarından biri, özellikle toplumsal cinsiyet rolleri üzerinden yaptığı çözümlemelerde ortaya çıkıyor. Şu satırlar, sistemin kadınları nasıl görünmez kıldığını ve bu görünmezliğin nasıl olağanlaştırıldığını etkileyici biçimde anlatıyor:
“Kızlar doğuştan hizmetçi kabul edildikleri için onların yaptığı iş zaten olması gereken addedilir, takdir edilmez...”
Bu gözlemin ne kadar doğru olduğunu görmek için etrafımıza şöyle bir bakmak yeterlidir. Evin içinde sürekli çalışan, hayatını başkalarının ihtiyaçlarına göre şekillendiren kadınlar; buna karşılık ara sıra yardım eden erkeklerin “yardımsever” olarak takdir edilmesi, aslında eşitliğin değil, içselleştirilmiş adaletsizliğin bir göstergesidir.
Kitabın en vurucu bölümlerinden biri ise, toplumsal beklentilerin “şiddet” tanımını nasıl genişletmemiz gerektiğini anlattığı şu cümlelerle karşımıza çıkıyor:
“Bir kadından, - kadın bu işi yapsın ya da yapmasın! - dünyanın kadından beklediği şekilde ev işi beklemek de... bence en az dayak, tecavüz, cinayet kadar ciddi bir şiddettir.”
Bu cümleyle Nihan Kaya, toplumun