Stefan Zweig’in Satranç Romanına Dair İnceleme
20. yüzyıl Avrupa edebiyatının en önemli yazarlarından biri olan Stefan Zweig, Satranç adlı kısa romanında yalnızca bir satranç karşılaşmasını değil, insan ruhunun baskı, yalnızlık ve özgürlük karşısındaki direncini de anlatır. Yazarın ölümünden kısa süre önce tamamladığı bu eser, aynı zamanda Avrupa’nın karanlık bir döneme sürüklendiği yılların psikolojik ve siyasi izlerini taşır.
Roman, New York’tan Buenos Aires’e giden bir gemide geçer. Gemide bulunan dünya satranç şampiyonu Mirko Czentovic ile gizemli Dr. B. arasında gerçekleşen karşılaşma, hikâyenin merkezini oluşturur. Ancak Zweig’in asıl ilgisi satranç oyununun kendisinden çok, bu oyunun insan zihni üzerindeki etkileridir.
Dr. B.’nin geçmişi, romanın en çarpıcı bölümünü oluşturur. Nazi yönetimi tarafından uzun süre tek başına bir odada tutulan Dr. B., akıl sağlığını koruyabilmek için eline geçen bir satranç kitabındaki oyunları ezberler. Zamanla satranç, onun için hem bir kurtuluş aracı hem de bir saplantı hâline gelir. Bu durum, insan zihninin izolasyon altında nasıl bölünebileceğini ve kendi içinde nasıl bir mücadele yaşayabileceğini gözler önüne serer.
Zweig’in anlatımındaki en dikkat çekici özelliklerden biri psikolojik derinliktir. Dr. B.’nin iç dünyası büyük bir ustalıkla işlenirken okuyucu, karakterin zihinsel çözülüşünü ve yeniden toparlanma çabasını yakından hisseder. Satranç tahtası, romanda yalnızca bir oyun alanı değil; akıl ile delilik, özgürlük ile tutsaklık arasındaki mücadelenin sembolüdür.
Eserin bir diğer önemli yönü ise totaliter rejimlere yönelik eleştirisidir. Zweig, doğrudan siyasi söylemlere başvurmadan, bireyin sistematik baskı altında nasıl yıpratıldığını gösterir. Böylece Satranç, yalnızca bir psikolojik roman değil, aynı zamanda insan hakları ve özgürlük üzerine güçlü bir düşünce
Şu an bu kitabın konusunu birine mektupla yazmam gerekseydi eğer, kağıt gözyaşlarımdan parçalanmış olurdu.
Kitabı bitirdim ve artık aynı kişimiyim hiç bilmiyorum. Bazı kitaplar bittiğinde hikâye de biter. Serçe ise bittikten sonra zihninizde yaşamaya devam ediyor. Derin ince bir sızı gibi hem de.
Kitabın ilk sayfalarında baş karakter Emilio Sandoz’un başına gelenleri tam olarak anlayamıyoruz. Bir şeylerin çok yanlış gittiğini hissediyoruz ama yazar gerçeği hemen göstermiyor. Parçaları yavaş yavaş bir araya getiriyoruz. Daha kırkıncı sayfalarda içimi acıtan bir şeyler vardı ama ne olduğunu tam çözememiştim. Geriye dönüp baktığımda bunun ne kadar bilinçli ve başarılı bir tercih olduğunu görüyorum.
Yazarın kalemine hayran kaldığım ilk nokta anlatım biçimi oldu. Karakterler arasındaki bakış açısı geçişleri inanılmaz yumuşak. Bir karakterin zihninden diğerine geçtiğinizi bazen birkaç satır sonra fark ediyorsunuz. Anlatım asla karışmıyor. Bu geçişlerin doğallığı beni gerçekten etkiledi.
Betimlemeler de aynı ölçüde güçlü. Okuduğum her sahne gözümde canlandı. Mekânlar, karakterler, yüz ifadeleri ve duygular son derece canlıydı. Kendimi bir roman okumaktan çok yaşananları izliyormuş gibi hissettim.
Fakat Serçe‘yi benim için özel yapan şey yalnızca dili değildi. Rakhat’a gidildiğinde kitap bambaşka bir katman daha kazanıyor. Bir gezegen yaratmak başka şeydir, yaşayan bir toplum yaratmak başka şey. Mary Doria Russell yalnızca farklı bir yaşam formu tasarlamamış; ekonomi, politika, sınıfsal yapı, aile ilişkileri ve güç dengeleri olan bir toplum kurmuş. Bu yüzden zaman zaman kitabın içinde ikinci bir kitap okuyormuşum gibi hissettim. Bir tarafta karakterlerin hikâyesi ilerlerken diğer tarafta Rakhat’ın nasıl işlediğini okuyoruz.
Kitabın sonlarına doğru yaşadığım gerginliği
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Aeden, Azra Kohen’in bilim kurgu, felsefe ve spiritüel öğretileri harmanlayarak kurguladığı, insanın dünyadaki varoluş amacını ve evrensel döngüyü sorguladığı kapsamlı bir romandır. Hikaye, başka bir gezegenden gelen iki ana karakterin dünyadaki yaşamla karşılaşması üzerinden ilerler; bu karşılaşma, insanın doğaya, hayvana ve birbirine karşı sergilediği tutumların sert bir eleştirisine dönüşür. Yazar, bilimin verileriyle etik değerleri birleştirerek, okuyucuyu bireysel farkındalık ve evrensel sorumluluk üzerine düşünmeye davet eder. Dünyanın mevcut düzenine, tüketim çılgınlığına ve insanın kendini dünyanın merkezine koyma yanılgısına odaklanan eser, daha bütünsel ve barışçıl bir yaşam biçiminin mümkünlüğünü arayan ütopik bir bakış açısı sunar.
Elif Şafak’ın İskender Romanı Üzerineİnceleme
Bazı kitaplar okunduktan sonra bütün ayrıntılarıyla hatırlanmaz; fakat geride bıraktıkları duygu uzun süre zihinde yaşamaya devam eder. Elif Şafak’ın İskender romanı da benim için böyle bir eser oldu. Geçtiğimiz günlerde Elif Şafak’ın hangi kitabını okusam diye düşünürken, İskender’i yıllar önce okuduğumu hatırladım. İlginç olan, olay örgüsünün tüm ayrıntılarını unutmuş olmama rağmen kitabın bende bıraktığı olumlu hissin hâlâ canlı olmasıydı. Bu durum, romanın üzerimde güçlü ve güzel bir etki bıraktığının en somut göstergesi sayılabilir.
İskender, yalnızca bir aile hikâyesi anlatmıyor; göç, aidiyet, gelenek, kimlik ve toplumsal baskılar gibi birçok önemli meseleyi de okuyucunun önüne seriyor. Elif Şafak, farklı kültürler arasında sıkışıp kalan bireylerin yaşadığı çatışmaları başarıyla işlerken, karakterlerinin iç dünyalarını da etkileyici bir şekilde yansıtıyor. Özellikle aile bağları ve bu bağların bireyler üzerindeki etkisi, romanın en dikkat çekici yönlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Bu kitabı bir tavsiye üzerine okumuştum. İyi ki de okumuşum; çünkü aynı zamanda Elif Şafak ile tanışma kitabım oldu. Bir yazarla ilk karşılaşma her zaman önemlidir. Okuyucunun yazara dair ilk izlenimi, sonraki eserlerine yönelmesinde belirleyici olabilir. Benim için de öyle oldu. İskender, Elif Şafak’ın anlatım gücünü ve karakter oluşturmadaki başarısını görmemi sağlayan ilk eserdi.
Aradan zaman geçmiş olsa da romanın temel konusunu ve bende uyandırdığı duyguları hatırlıyor olmam, kitabın kalıcı bir iz bıraktığını gösteriyor. Okuduğum dönemde olduğu gibi bugün de, aile ilişkilerini, kültürel çatışmaları ve insan ruhunun karmaşıklığını konu alan romanları sevenlere İskender’i tavsiye edebilirim. Çünkü bazı kitaplar yalnızca okunup bitirilmez; hafızanın derinliklerinde sessizce
Kütüphane Kedisi1000Kitap
Bir kedinin günlerini kütüphanede geçirip kitaplar üzerine düşündüğünü söylesem ne derdiniz? Üstelik bu kedi, istediği kitabı raftan bir pati darbesiyle indirip sahipleniyor, okuduklarını sorguluyor ve kendisi gibi düşünen kedilerle dostluk kuruyor. İşte Kütüphane Kedisi tam olarak böyle sıra dışı bir karakter.
Kütüphane Kedisi, yazarın doktora çalışmaları sırasında sık sık gittiği kütüphanede karşılaştığı Jordan isimli bir kediden ilham alınarak ortaya çıkmış. Doktora araştırmalarının yoğunluğu ve stresi arasında küçük bir kaçış noktası olan bu karşılaşma, zamanla bu keyifli hikayeye dönüşmüş.
Yazar, bu kitapta dünyayı bize kitap okumayı ve düşünmeyi seven bir kedinin gözlerinden gösteriyor. Bir kedi sahibi olarak uzun zamandır okumak istediğim kitaplardan biriydi. Çünkü kedilerle ilgili her şeyi sevmek benim için neredeyse bir yaşam felsefesi. Hatta kitabı bitirdikten sonra kendi kedimin de düşünebilen bir kedi olduğundan şüphelenmeye başladım. Bilemiyorum, bazı güçlü ipuçları var.
Peki kimler okumalı?
Kedileri seven ve kedilerle ilgili her şeyi ilgiyle takip edenler
Dünyaya bir de bir kedinin gözünden bakmak isteyenler
Kısa, keyifli ve çerezlik bir ara kitap arayanlar
Kitaplar ve kedilerle bir araya gelen sıcak hikayelerden hoşlananlar
Kütüphane Kedisi 
Alex Howard
The Kitap Yayınları
Kütüphane Kedisi Alex Howard
The Kitap YayınlarıFirarperestle iki karşılaşma…
Elif Şafak denince çoğu kişinin aklına romanları gelir. Ben de daha önce Aşk, İskender, Havva’nın Üç Kızı ve başka birkaç kitabını okumuş biri olarak onun kurgu dünyasına aşinaydım. Ancak Firarperest, yazarın romanlarından oldukça farklı bir yerde duruyor. Bu kitap bir roman değil; denemelerden oluşan, okuru olayların değil düşüncelerin peşinden sürükleyen bir eser.
Firarperest ile ilk kez Mardin’de tanıştım. Ailemden ilk kez bu kadar uzun süre ayrı kaldığım, yalnızlığın ne demek olduğunu daha derinden hissettiğim bir dönemde okudum. Kitaptan çok etkilenmiştim. O yıllarda bu etkinin büyük kısmını bulunduğum şehre, yaşadığım yalnızlığa ve hayatımdaki değişime bağlamıştım. Fakat yıllar sonra memleketime, ailemin yanına döndüğümde kitabı yeniden okudum ve yine aynı şekilde etkilendim. Böylece anladım ki beni etkileyen yalnızca o dönemin şartları değilmiş; kitabın kendisinde de güçlü bir taraf varmış.
Kitabın en dikkat çekici yanı, okura sürekli düşünme alanı açması. Elif Şafak, kimlikten aidiyete, yalnızlıktan özgürlüğe kadar pek çok konu üzerine düşüncelerini paylaşırken okurun da kendi hayatına dönüp bakmasını sağlıyor. Bu yüzden kitapta herkes kendinden bir şeyler bulabilir. Özellikle kadınların, toplumsal roller, bireysel özgürlük ve kendini var etme çabası gibi konularda kitaba daha yakın hissedebileceğini düşünüyorum.
Elif Şafak’ın yazım dilini her zaman sevmişimdir ancak deneme türünde bu yönünü daha güçlü buluyorum. Dili zaman zaman ağır sayılabilecek kadar yoğun olsa da bana göre bu, kitabın en güçlü yanlarından biri. Cümleleri hızlıca okunup geçilmiyor; insanı durduruyor, düşündürüyor ve bazı satırların altını çizme isteği uyandırıyor. Bu nedenle romanlarından aldığım keyiften farklı ama en az onun kadar güçlü bir okuma deneyimi yaşadım.
Elif Şafak,