10 – Machado de Assis – Asabiyeciİnceleme
10 – Machado de Assis – Asabiyeci
İnsan ruhunu sınıflandırma arzusu, en sarsıcı biçimlerini çoğu zaman bilimin değil, bilimsiliğin gölgesinde üretir. Asabiyeci, tam da bu gölgede büyüyen bir hikâye. Machado de Assis, akıl ile iktidar, teşhis ile tahakküm, “iyileştirme” ile “uslandırma” arasındaki tehlikeli sınırı öyle incelikle kuruyor ki, roman bittiğinde insan en çok kendisine dönüp soruyor: Bizi hasta yapan şey gerçekten kendimiz mi, yoksa bizi tanımlamak için sıraya giren bakış mı?
Romanda Dr. Simão Bacamarte adlı bir “ruh hekimi”, kasaba halkını akıl hastalığının yeni ölçütleriyle değerlendirmeye başlar. İlk bakışta bilimsel gibi görünen bu girişim, çok geçmeden bir obsesyona dönüşür. Bacamarte’nın temel hatası, aklı sabitlemeye çalışmasıdır; insan davranışını yorumlamaya değil, hükmetmeye yönelmesidir. Otoritenin kendisini “aklın bekçisi” ilan ettiği her tarihsel dönemde olduğu gibi, burada da kontrol arzusunun kendisi patolojiye dönüşür.
Assis’in mizahi ve ironik tonu, romanın temasını daha da keskinleştiriyor: Aklı tanımlama iddiası, çoğu zaman aklın en büyük kaybı olur. Çünkü sınıflandırmak, bir noktadan sonra anlamaktan çok, ayırmaya; iyileştirmekten çok, itaat ettirmeye yarar. Bacamarte, insanları önce kategorilere ayırır, ardından bu kategorizasyonun esiri olur. Elinde tuttuğu “akılsal düzen” projesi büyüdükçe, kasaba küçülür, kişi küçülür, ruh küçülür.
Bu metni okurken, insan ister istemez kendi çağının teşhis kültürünü düşünüyor. Sosyal medyada hızla yayılan psikoloji jargonları, herkesin herkese tanı koyduğu ilişkiler, bir davranışın hemen bir bozukluk olarak etiketlendiği gündelik telaş… Asabiyeci, tam da bu yüzden güncel: Çünkü bir davranışı küçük bir kutuya yerleştirme isteği, insanı anlamaktan çok, ondan kaçmanın kolay yoludur. Bacamarte’nın tutkusu
Emine Ceylan, diş hekimi ve fotoğraf sanatçısı. Yönetmen Nuri Bilge Ceylan’ın da ablası.
Kitap, 8 öyküden oluşuyor. İlki olan “mısır tarlası” otobiyografik olaylar içeriyor. Hatta Nuri Bilge’nin “Kasaba” filminde de benzer şeyler işlenmiş. Yazar öykülerinde yalnızlık, yaşlanma, varoluşsal sancılar ve insana dair küçük şeylere değinmiş. Öyle büyük büyük cümleler yok ama bazı yerlerde “duygudaşlık” hissedip öyküyü çok beğeniyorsunuz. En azından ben çok sevdim.
Yazarın kendisi hakkında fazla bilgi bulamadım, ama babası hakkında yazdığı bir yazıyı şuraya bırakıyorum.
nuribilgeceylan.com/photography/for...
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Puan vermedi
Kozmik Kuklalar 
Philip K. Dick
Birkaç yıl önce Millgate, Virginia'dan ayrılan Ted Barton, karısı Peg ile birlikte geri döndüğünde memleketinin garip bir şekilde değişmiş olduğunu gördü. Sokak isimleri ve simge yapılar hatırladığı gibi değildir ve kasaba sakinleri de çelişkili geçmişlerinden habersizdir. Peg kocasının merakına tahammül edemez ve kasabayı keşfederken onu terk eder. Millgate'deyken Barton üç sempatik yerliyle tanışır: aile hekimi Dr. Meade, kızı Mary ve kasabanın sarhoşu William Christopher. Ancak Mary'nin tehditkâr bir karşıtı vardır: Peter Trilling, otel sahibinin aldatıcı bir şekilde genç olan oğlu. Barton, Christopher'ın Millgate'ten ayrılışının, kasabanın tek çıkış yolunu kapatan kalıcı olarak bıçaklanmış bir tomruk kamyonu tarafından engellenmesinin ardından kasabanın silinmiş geçmişini hatırladığını keşfeder. Christopher, Barton'ın Millgate'ten ayrılmasından on sekiz yıl önce meydana gelen ve "Değişim" adı verilen bir olayı hatırlar. Önceki hayatında elektrikçiydi ama şimdi Millgate'i eski haline getirmek için çalışıyor. Dr. Meade ve Mary aynı gündemi paylaşmaktadır; Meade'in "Gölge Evi" hastalarının, Mary ve diğerleriyle iletişim kurabilen, silinmiş Millgate'in soyut eski sakinleri olan "Gezginler" olduğu ortaya çıkar. Barton ayrıca sadece kaybolmuş bir parkı değil, nesneleri de geri getirebilmektedir; bu noktada Mary Değişim'in ve önceki Millgate'in farkında olduğunu açıklar. Mary ve Peter aslında birbirlerine karşı düşük seviyeli bir doğaüstü vekalet savaşına girmişlerdir. Peter golemler, örümcekler, yılanlar ve fareler üzerindeki kontrolüne karşılık sadece arıları, güveleri, kedileri ve sinekleri kontrol edebilmektedir ve başlangıçta Mary'yi hizmetkârları aracılığıyla öldürmüş gibi görünmektedir. Ancak bu travmatik olay bile Dr. Meade'in rahatlatıcı sahte
Öncelikle ana karakter hekim değil, hikayelerden birisi kasaba hekimi. Ama bütününde bir kisi üzerinden kişi tanımlamaları ve olay örgüleri mevcut. Tadımlık gider bir kitap
İvan Turgenyev'in "Kasaba Hekimi" adlı eseri, insan doğasının karmaşıklığını ve toplumun etkilerini inceler. Roman, genellikle kırsal hayatın sıkıntılarına, aşkın gücüne ve gelenek ile modernite arasındaki çatışmalara odaklanır. Hikaye, bir kasaba hekiminin kasabada yaşadığı deneyimleri (bazı şeyler yıllar geçse de değişmiyormuş) anlatırken, onun içsel mücadeleleri ve çevresindeki insanların yaşamları arasındaki çatışmaları vurgular. Kitap, sadece bireyin içsel çatışmalarını değil, aynı zamanda toplumun normları ve beklentileriyle başa çıkma zorunluluğunu da anlatır. Turgenyev'in ustalıklı anlatımıyla, insan psikolojisinin derinliklerine inerek, okuyucuyu düşündürmeyi ve duygusal bir bağ kurmayı başarıyor. "Kasaba Hekimi", sadece bir dönemin değil, insan doğasının evrensel bir portresini çizerken, insani duyguların ve çatışmaların zenginliğini de keşfeder.
Kitap hakkında bir kişi dışında kimsenin bir şey yazmadığını farkedince ben de yazayım dedim. Sonra baktım ki kitapla ilgili söyleyecek fazla şeyin yok. Yazarı araştırdım neyi atladığımı bulmak için. Turgenyev'in çoğu eserinde aynı kalıbı kullandığını öğrendim: Geçmişe bakan biri tarafından anlatılan bir hikaye; aşık olan bir karakter ve kötü biten aşk. Bu okuduğum kitapta da aynı kalıp var. Kısa bir hikaye ama size o Rus yazarların kitaplarına mahsus atmosferi hissettiriyor.
Not. Ben Storytelden dinledim hikayeyi, burada gösterilen kitap antolojiymiş ben sadece Kasaba Hekimini dinledim , kitabın geneli nasıl hiç bir fikrim yok.