Yazar:
Machado de Assis
Çevirmen:
Elvan Kıvılcım
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 57 dk.
Sayfa Sayısı:
104
Basım Tarihi:
Şubat 2016
İlk Yayın Tarihi:
Ekim 2014
Yayınevi:
Encore
ISBN:
9786059949361
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Machado de Assis’in ironik ve zekice kaleme aldığı bu kısa romanı, insan doğasının sınırlarını, toplum düzenini ve akıl–delilik arasındaki ince çizgiyi sorgulatıyor.
Başkahramanımız Dr. Simao Bacamarte, dönemin en ünlü hekimlerinden biridir. Bilimin ilerlemesi adına, kasabasında akıl hastalarını incelemek için bir hastane açar. Ancak işler hızla tuhaflaşır. Önce gerçekten hasta olanlar yatırılırken, zamanla doktorun ölçütleri değişir; sıradan davranışlar bile “delilik” sayılmaya başlanır. Sonunda toplumun neredeyse tamamı “akıl hastası” ilan edilir.
Yazar, bu absürt kurgu üzerinden aklın sınırlarını, otoritenin keyfiliğini ve bilimin yanlış ellerde nasıl baskı aracına dönüşebileceğini mizahi bir dille anlatıyor. Her satırında hem güldüren hem düşündüren, güçlü bir toplumsal eleştiri var.
Kısacık hacmine rağmen, “Asabiyeci” bana gerçek deliliğin kimde olduğu sorusunu sürekli düşündürdü. Deliler mi çoğunluktan farklı olanlardır, yoksa çoğunluğun kendisi mi aslında delidir?
10 – Machado de Assis – Asabiyeciİnceleme
10 – Machado de Assis – Asabiyeci
İnsan ruhunu sınıflandırma arzusu, en sarsıcı biçimlerini çoğu zaman bilimin değil, bilimsiliğin gölgesinde üretir. Asabiyeci, tam da bu gölgede büyüyen bir hikâye. Machado de Assis, akıl ile iktidar, teşhis ile tahakküm, “iyileştirme” ile “uslandırma” arasındaki tehlikeli sınırı öyle incelikle kuruyor ki, roman bittiğinde insan en çok kendisine dönüp soruyor: Bizi hasta yapan şey gerçekten kendimiz mi, yoksa bizi tanımlamak için sıraya giren bakış mı?
Romanda Dr. Simão Bacamarte adlı bir “ruh hekimi”, kasaba halkını akıl hastalığının yeni ölçütleriyle değerlendirmeye başlar. İlk bakışta bilimsel gibi görünen bu girişim, çok geçmeden bir obsesyona dönüşür. Bacamarte’nın temel hatası, aklı sabitlemeye çalışmasıdır; insan davranışını yorumlamaya değil, hükmetmeye yönelmesidir. Otoritenin kendisini “aklın bekçisi” ilan ettiği her tarihsel dönemde olduğu gibi, burada da kontrol arzusunun kendisi patolojiye dönüşür.
Assis’in mizahi ve ironik tonu, romanın temasını daha da keskinleştiriyor: Aklı tanımlama iddiası, çoğu zaman aklın en büyük kaybı olur. Çünkü sınıflandırmak, bir noktadan sonra anlamaktan çok, ayırmaya; iyileştirmekten çok, itaat ettirmeye yarar. Bacamarte, insanları önce kategorilere ayırır, ardından bu kategorizasyonun esiri olur. Elinde tuttuğu “akılsal düzen” projesi büyüdükçe, kasaba küçülür, kişi küçülür, ruh küçülür.
Bu metni okurken, insan ister istemez kendi çağının teşhis kültürünü düşünüyor. Sosyal medyada hızla yayılan psikoloji jargonları, herkesin herkese tanı koyduğu ilişkiler, bir davranışın hemen bir bozukluk olarak etiketlendiği gündelik telaş… Asabiyeci, tam da bu yüzden güncel: Çünkü bir davranışı küçük bir kutuya yerleştirme isteği, insanı anlamaktan çok, ondan kaçmanın kolay yoludur. Bacamarte’nın tutkusu
10/10
2016 113. kitabı
Okuduğum en güzel kitaplardan biri oldu Asabiyeci. Kitapta Portekiz'de tıp eğitimi alan ve gelen tüm parlak teklifleri reddederek doğduğu yer olan Brezilya'nın Itaguai şehrine dönen Dr. Simon Bacamarte’nin trajikomik hikayesi anlatılıyor. Dr. Simon Bacamarte kendi geliştirdiği yöntemlerle delileri tedavi etmek üzere Itaguai'de bir akıl hastanesi kurar. İlk başlarda bu hastane şehir için gurur kaynağı olur. Ancak ilerleyen zamanlarda işler tersine döner. Hastane nüfusu giderek artar ve şehrin nüfusunu geçer. Şehirde hastaneye karşı bir isyan başlar ve yönetim değişir. Hastaneye karşı isyan etmelerine rağmen isyancılar hastaneye dokunmazlar. Hatta her iktidar değişikliğinde hastane nüfusu daha da artar çünkü artık akıl hastanesi istenilmeyen insanlardan kurtulmak için bir araç haline gelmiştir. Machado de Assis bu kitabıyla toplumdaki çarpıklıkları mizahın gücünü kullanarak ortaya koyuyor ve kimin gerçekte deli olduğu üzerine düşündürüyor.
AsabiyeciEdebiyat
Asabiyeci benim için son derece ilginç bir kitap oldu. Tamı tamına 100 sayfacık olan bu kitap çok tatlı hisler bıraktı bende. Okuması çok keyifliydi, yer yer de baya güldürdü o yüzden trajikomik bir kurgu etrafında şekillenmiş diyebiliriz.
Asabiyeci, az çok tahmin edebileceğiniz üzere ruh ve sinir hastalıkları dalında uzmanlaşmış kişilere verilen isimmiş.
Kitap, bütün teklifleri reddedip kendi doğup büyüdüğü kasaba olan Itaguai,'ye yerleşip ruh sağlığı alanında uzmanlaşmış olan Simao Bacamarte adlı doktorun hikayesi. Doktor kasabaya geldikten sonra bir akıl hastanesinin eksikliğini hissediyor ve Yeşil ev adını verdiği hapishaneden bozma bir akıl hastanesi inşa ediyor. Bu arada bu bölge halkı için çok sıradışı bir olay; Bacamarte bölgenin tek doktoru. Böylelike süreç ilerler ve doktor delilik belirtilerinin hepsini bölgedekilerde görür neredeyse kasabada kimse kalmaz, doktor hepsini akıl hastanesine atar. Tabii işler bu kadar kolay olmaz. Tepkili halk isyan çıkarır, hükümeti düşürür falaaan filan. Çok fazla spoiler vemek istemiyorum.
Son cümleyi okuyup kitabı bitirdiğinizde ise çevrenizdekileri değil, kendinizi sorguluyorsunuz. Deliliklerinizin arkasında yatan normalliğinizi ya da normalliğinizin temelinde yatan deliliğinizi düşünüyorsunuz.
Bu arada yazarın, karısının ölümünden sonra geçirdiği ağır depresyon sonucu akıl sağlığını yitirip hayatını kaybetmesi hayatın bi cilvesi gibi geldi bana.
Hiç adını duymadığım bir yazarın hiç adını duymadığım bu kitabını gerçekten çok sevdim, tatlı bir tecrübeydi.
Machado de Assis 'in daha bilinen kitabı 
Mezarımdan Yazıyorum 'u da denk gelirsem mutlaka okurum, size de tavsiye ederim. Yorumlarınızı bekliyorum.
Machado de Assis 
Asabiyeci
Machado de Assis 'in daha bilinen kitabı Mezarımdan Yazıyorum 'u da denk gelirsem mutlaka okurum, size de tavsiye ederim. Yorumlarınızı bekliyorum.
Machado de Assis Asabiyeci
Mezarımdan Yazıyorum ile tanışıp çok sevmiştim Machado de Assis’i, Asabiyeci ile de bir kez daha zekasına hayran kaldım yazarın. Tıp eğitimini aldıktan sonra kendini bilime ve memleketine adayan bir doktorun, İtaguai’de bir akıl hastanesi açması ve delilik üzerine araştırmalar yapma sürecini anlatıyor kitap. Önce akıl sağlığı yerinde olmak ve delilik arasındaki muğlak sınırmış gibi geliyor de Assis’in derdi ancak kurgu ilerledikçe çok daha derin bir alt metin çıkıyor karşınıza. ‘Normal’ kavramını, toplum tarafından nelerin kabul görüp nelerin dışlandığını sorguluyor yazar ve çoğunluk-azınlık hesabına göre belirlenen değer yargılarının güvenilmezliğine işaret ediyor. Bunu yaparken toplumun yozlaşması var hedefinde elbette. Elindeki iğneyi dahiyane bir incelikle hem siyasilere, yöneticilere, bürokrasiye hem de halka batırıyor. Yazarın zekasını ve kaleminin gücünü kitabın her sayfasında hissediyorsunuz. Çok severek okudum, mutlaka tavsiye ederim.
Asabiyeci, kendini bilime ve araştırmaya adayan bir doktorun hikayesi. Doktor, akıl hastalıkları konusunda araştırmalar yapıyor, aynı zamanda bir akıl hastanesi açıyor ve hastalarının orada kalmasını sağlıyor. Zamanla her türlü hareket, düşünce doktorun gözünde akıl hastalığının emaresi olmaya başlıyor. Delilik ve sağlıklı olma arasındaki ince çizgi yavaş yavaş siliniyor. Neyin normal neyin şüpheli olduğunu inceden sorgulatan bir hikaye ortaya çıkıyor. Bir yandan da yönetim ve politika eleştirisi yapılıyor.
Yazarın bir de ülkemizde çok beğenilen Jaguar Yayınları’ndan çıkan Mezarımdan Yazıyorum kitabı var. Benim de yakın zamanda okuyacağım kesin. Dilini, düşünce şeklini ve anlatımın özlüğünü çok beğendim. Diğer okuyucuların yorumlarına göz attığımda yazarın kalemini ben Aziz Nesin’e benzetenler de olmuş. Ben de bu görüşe katılıyorum. Aziz Nesin tarzı öyküler okumak isteyenlerin hoşlanacağını düşünüyorum. Tavsiye ederim
Kitabı Flu Tv sayesinde öğrendim. Beni Siz Delirttiniz- Delirmek Normaldir adlı programda önerilmişti ben de ilgi çekici oluşundan dolayı almak istedim. 100 sayfa ve puntoları da büyük ayrıca okuyuşu da çok kolay bu açıdan hemen bugün başlayıp iki saat içinde bitirdim. Anlattıkları bence hepimizin bir noktada sorguladığı şeyler fakat ben burada tebrik edilmesi gereken şey yazarın bunu daha süslü püslü yollarla anlatmayı tercih etmemesi. Çünkü anormallik-normallik konusu dallanıp budaklandırıp akıl karıştırmaya çok müsait bir konu. Bunu bir kişi, bir yer ve bir akıl hastanesi üzerinden ele alması hoşuma gittti. Ne çok övecek ne de yerecek sözcüğüm var. Okuması keyifliydi ama konuyu bir yere vardırdığını düşünmüyorum. O yüzden bana çok bir şey katmaktan çok sorguladığım şeyleri bir başkasının ağzından duyuyormuş hissi yarattı. Bundan da memnunum.
Kimin deli kimin normal olduğu belirsiz hâle gelen hikâyeler çoğu zaman gülünç, politik ve düşündürücü olurlar. Aziz Nesin tadı alınan "Asabiyeci" de bunlardan biri ve yazıldığı sene göz önünde tutulduğunda daha da etkileyici hâle gelen bir mizah anlayışına sahip.
Delilik ve normallik sahiden de kaygan teşhisler. Zamana, kültürlere ve çıkarlara göre birbirlerinin yerine geçebiliyorlar. Benim şu ana kadar duyduğum en geçerli "delilik" tanımı ise şu: "Deliler, kendilerine acı veren düşüncelere teslim olanlardır."
Encore yayınevi komşumdur ve her önünden geçerken kitapları incelerim ama hiç bu yayınevinden bir eser okumamıştım. Bugün gidip 2 kitap aldım ordan, biri buydu. Açıkçası çok beklentim olmadan okumaya başladım... Ve hayatımda okuduğum en güzel kitaplardan birini okumuş oldum. Müthişti. Hikayenin akıcılığı, altmetinler, bana sorgulattıkları, yer yer büyülü gerçekçi anlatım. Durgun bir psikolojik metin beklerken Marquezesk bir havayla sıcacık sarıverdi bu küçük kitap beni. Bu kadar az okunmuş olması büyük haksızlık. Bu yorumu okumaya kadar gelebilmişseniz ve Asabiyeci’yi okumadıysanız hemen edinip okumanızı tavsiye ediyorum. Sanırım bir süre sonra tekrar okuyacağım. Bugün okuma yapmayacağım, dinlenme günüm olsun diye karar vermiştim ve farketmeden göz atarken -yeni alınan kitap, bebiştir çünkü, koklayıp sevmeden durulmaz- elimden bırakamadım.
Büyük bir ev hayal et kafadan, adına “Yeşil Ev” diyelim biz buna. Öyle bir yer olsun ki isteyende istemeyende kalabilsin burada.
Yeşil ev bir akıl hastanesi, bir tedavi merkezidir. Brezilya’nın İtaguai şehrindeki ilk psikiyatri merkezini açan tıpçı Simao Bacamerte, insanlara tedavi etmek istiyordu. İtaguaililer bu Yeşil Evi bağrına basmış, bizim Asabiyeciye büyük bir hürmet beslemişlerdi. Hürmet saygıyı, saygı sevgiyi, sevgi güveni getirdi. Bu güven halkın istenmeyen vatandaşlarına bir oda açarken aynı zamanda “deli” diye adlandırılan kişileri içinde barındırdı. Yeşil evin oda kapasitesi genişlerken nüfusu şehirdeki toplam nüfustan çoğaldı.
Gün geldi parmakla gösterilen insanları konuk edip onlara hapishane görevi görürken adamımız Asabiyeci’nin ününe ün yaşamına zenginlik kattı. Ta ki halk derin uykusundan uyanıp “isyan” bayrağı çekene kadar!
Kısa ama acıklı, küçük ama trajikomik bir metin okuyorsun. Sorgulama evren bu kitabın azlığından daha uzun sürüyor. Yazarın anlatımına istediğin ismi ver; toplumun çarpıklığına bir iz düşüm ya da şiirsel bir kurgu! Ne dersen de yazarın zekasına hayran olacaksın, insanların çığlıklarını kulaklarında dramatik ama komik bulacaksın. Bu bir başkaldırı, bu bir propaganda... Vurucu bir hikayeye cesaret edenler, mizahi bir tokat için okumaya başlamalı. Bu metin, yazara koca bir alkıştan çok saygı duruşu tadında. Tavsiye ettiğimi söylemiş miydim? Mutlaka okunsun
#asabiyeci #machadodeassis #encoreyayınları
Yazar Hakkında
Machado de AssisYazar · 6 kitap
Sıvacı bir baba ile çamaşırcı bir annenin oğlu olarak 21 Haziran 1839’da Rio de Janeiro’da doğdu. Çocukluğunu ve hâliyle öğrenciliğini de zorluklar içinde geçirdi. Bir halk kutlamasında yardım ettiği ve daha sonra dostu olacak Peder Silveira Sarmento’dan Latince öğrendi. On yaşındayken annesini kaybetti. Bu olaydan sonra babası, oğluyla birlikte, São Cristóvão’ya taşındı ve burada tıpkı kendisi gibi bir melez bir kadınla (1854) evlendi. Joaquim’in devam edebileceği tek okul, bir kızlar okuluydu. Babasının yeni eşinin, aynı zamanda okula şekerleme yapmasının yardımıyla bu okula devam etme hakkı kazandı. Geceleri göçmen bir fırıncıdan Fransızca öğrendi. Francisco de Paula Brito’nun sahibi olduğu kitapçıda çalıştı.
