Politik Konjonktür Dalgalanması
İktisatçı William Nordhaus tarafından formüle edilen bu teori, bu rasyonel (politikacılar açısından rasyonel) süreci açıklar. Hükümetlerin seçim takvimine göre ekonomiye kasıtlı olarak yön vermesidir.
Seçim öncesi (Genişleme Safhası): Faizler düşürülür, kredi muslukları açılır, kamu harcamaları arttırılır. Amaç işsizliği geçici olarak düşürmek, piyasayı canlandırmak ve seçmenin sandığa mutlu gitmesini sağlamaktır.
Seçim sonrası (Daralma/Fatura Safhası): Seçim kazanıldıktan sonra, o aşırı likiditenin (para bolluğunun) yarattığı enflasyonu ve döviz patlamasını engellemek için acı reçete uygulanır; faizler artırılır, kemerler sıkılır.
Türkiye’de 2015’ten beri (7 Haziran - 1 Kasım seçimleri, 2017 Referandumu, 2018 Genel Seçimleri, 2019 Yerel Seçimleri, 2023 Genel Seçimleri ve 2024 Yerel Seçimleri ekseninde) bu makroekonomik dalga, iktisat kitaplarına ders olacak nitelikte, kronik bir "politik-ekonomik çevrim" olarak işletilmiştir.
Eğer bir ülkede paranın ve faizin seçim odaklı olarak aşağı yukarı hareket etmesinden, sürekli tekrarlanan kriz ve toparlanma süreçlerinden bahsediyorsak, bunun adı: Politik Konjonktür Döngüsüdür.
Türkiye ekonomisinin temeli, büyümek için dış kaynağa (ithal ham madde ve yabancı sermaye) bağımlı bir yapıya dayanır. Sermaye girişleri azaldığında veya durduğunda ekonomi daralır, döviz yükselir ve kriz tetiklenir. Bu durum literatürde "Dur-Kalk Ekonomisi" olarak adlandırılır.
Ekonomilerin dönemsel olarak büyüme ve resesyon (daralma) aşamalarından geçmesine iktisatta Konjonktür Dalgalanmaları (İş Çevrimleri) denir. Türkiye'nin yaşadığı durum, bu dalgalanmaların yapısal sorunlar nedeniyle çok daha sert ve istikrarsız bir biçimde yaşanmasıdır.
Türkiye'nin 2015 sonrasındaki ekonomik süreci iktisat biliminde
Levent Kırca'nın Hayatı Tiyatro
Tele Magazin Gazetesi, 19 Kasım 1982, Sayfa 5
Reklam
Dinamik Enstrümantasyon ve Kontrollü Muhalefet Mekaniği
Küresel hegemonya ve yerel güç odakları için ideolojiler, sabit kimlikler ya da ebedi ortaklıklar yoktur; sadece o faza ait maliyet/fayda dengesi ve aparat yönetimi vardır. Güç matrisi, sadece kendi yönetici kadrolarını dizayn etmekle kalmaz; toplumsal enerjiyi soğuracak ve kritik virajlarda devlete alan açacak karşı-aparatı da bizzat şekillendirir.
2010’da Baykal’ın tasfiyesiyle başlayan ve 2016 dokunulmazlık kararlarıyla rasyonalize olan Kılıçdaroğlu dönemi, bu "enstrümantal muhalefet" mekanizmasının en kusursuz çıktısıdır. Sistem, tıkanma noktalarında emniyet supaplarını devreye sokarak radikal kopuşları engeller. Ne zaman ki bir aparatın rıza üretme ve kitleleri sistem içi sınırlarda tutma kapasitesi tükenir (Kasım 2023’te olduğu gibi), mekanizma o enstrümanın "son kullanma tarihini" onaylar ve yerine yenisini ikame eder.
Butlan Kararı ve Kılıçdaroğlu’nun Dönüşü: Aparatın Yeniden Devreye Alınması
Nisan 2026
19 Mart operasyonunun yarattığı siyasi vakum ve ana muhalefetteki lidersizlik krizi, yargısal bir kaldıraçla çözüldü. Kasım 2023'teki 38. Olağan Kurultay delegasyon süreçlerine ve hukuki prosedürlerine yönelik açılan davalarda mahkeme, kurultay kararlarının "mutlak butlan" (hukuken hiç doğmamış/geçersiz) olduğuna hükmetti. Bu karar doğrultusunda, hukuki statü gereği Kemal Kılıçdaroğlu ana muhalefet partisi genel başkanlığı koltuğuna resmen geri döndü. Sistemin, tıkanma ve kriz anlarında sönümlenmiş eski bir aparata hukuki bypass ile nasıl yeniden işlevsellik kazandırabileceğinin en rafine örneği bu eşikte sergilenmiştir.
Suriye Rejiminin Çöküşü ve SDG'nin Tasfiye Süreci
Kasım - Aralık 2025
Donald Trump’ın yeniden başkan seçilmesi sonrası Suriye yaptırımlarını kaldırması ve sahadaki aktörlerin (HTŞ ve muhalifler) Şam’a yürüyerek Baas rejimini düşürmesi, ABD-SDG ortaklığını bir gecede devalüe etti. Robert Fisk’in projeksiyonu birebir gerçekleşti; bölgede doğan güvenlik vakumunda SDG enstrümanı marjinalleştirildi ve Fırat'ın doğusundaki Amerikan şemsiyesi çözülme sürecine girdi.
38. Olağan Kurultay ve Klik Değişimi
Kasım 2023
2023 cumhurbaşkanlığı seçimlerinin kaybedilmesiyle birlikte, Kılıçdaroğlu aparatının kitleleri konsolide etme, toplumsal muhalefetin gazını alma ve tabanı sistem sınırları içinde tutma kapasitesi tükenmiş göründü. Kurultay mekanizmasıyla tasfiye edilen kadronun yerine, geçici olarak sistem uyumlu "normalleşme" söylemleriyle yeni bir ekip (Özgür Özel/Ekrem İmamoğlu ekseni) geçirildi. Ancak bu durum, sistem içi klik savaşlarının bittiği anlamına gelmiyordu.
Reklam
Reklam