"Her zaman tok olmak ne iyi!
İnsan rahatça uyuyor..." (s.50).
Edebiyatımızda ismi, yazdığı roman, öykü, oyun ve şiir gibi farklı türlerdeki eserleriyle en büyük ustalar arasında anılan yazarlarımızdan biri de Orhan Kemal'dir. O, her ne kadar edebiyatın hemen her dalında eserler vermiş olsa da daha çok toplumsal gerçekçi türde kaleme aldığı romanlarıyla tanınıyor.¹
Bu itibarla onun romanlarının kahramanlarını çoğunlukla köylüler, işçiler, ezilenler, yoksullar, kumarbazlar, sarhoşlar, düşkünler, yaşama tutunmak için çırpınan mutsuz insanlar oluşturuyor. O, günlük yaşamın farklı yönlerini kaleme aldığı romanlarında toplumsal yapı ve alt/üst sınıflar arasındaki çelişkileri büyük bir ustalıkla ortaya koyuyor.
Nitekim "72. Koğuş" da onun bu tür eserlerine örnek olarak gösterilebilecek en önemli yapıtları arasında sayılabilir. 1940'lı yılların hapishane hayatının anlatıldığı eserde 72. Koğuş, hapishanenin en pis, en yoksul ve en düşkün koğuşu. Bu öyle bir koğuş ki insanlar izmaritine zar atıyor, bir yıllık yiyeceklerini gelir gelmez satıyor, çöplerden yemek topluyor, çimento kağıtlarının üzerinde yatıyor, geceleri karanlık, kışları ise ölüm kol geziyor.
Bir gün romanın kahramanı Ahmet kaptana, annesinden yüz elli lira para gelmesi üzerine koğuşun çehresi değişiyor. O günden sonra yokluğun ve yoksulluğun pençesinde onurlarını, gururlarını ve insanlıklarını yitiren "adem babalar" için sıcak bir yemeğin, bir ampulün, bir camın, sıcak bir yatağın ne anlama geldiğini daha iyi anlıyorsunuz. Tüm bunlarla birlikte devran değiştiğinde bir kuruş para için vefasızlığın, riyakarlığın, kıskançlığın, kurnazlığın ve sefilliğin bütün yönleriyle nasıl yaşandığına ve böylesi bir ortamda insan haysiyetinin ayaklar altına nasıl alındığına şahit oluyorsunuz.
Doğrusu Orhan Kemal, insanın ve insanlığın
72.KOĞUŞ-ORHAN KEMAL,103 sayfa
Orhan Kemal ‘in kısa ama insanın içini burkan 72. Koğuş romanı Türkiye’de
bir cezaevinde yoğun sefaletin yaşandığı bir koğuşu ve bu koğuşta kalan Ahmet Kaptan adlı naif karakterli mahkûmun trajedisini anlatır.
Kitap, insan onurunun sefalet karşısındaki sınavını, dayanışmayı ve kaçınılmaz yozlaşmayı anlatırken,açlık ve parasızlığın insanı ne hale getirdiğini,onurunu nasıl ayaklar altına aldığını,cezaevinde bile parası olanın “ağa” olmayanın nasıl sefillik çektiğini anlatan hüzünlü bir roman.
Aynı zamanda umudun bittiği,en karanlık anlarda bile insanın bir hayale tutunma ihtiyacını da işler.
72. Koğuş, cezaevinin en alt tabakasının, yani hiçbir geliri olmayan, kimsesiz ve "adem babalar" olarak adlandırılan mahkumların kaldığı çok kötü bir yerdir. Burası soğuğun, açlığın ve pisliğin kol gezdiği bir koğuştur.
Ahmet Kaptan,72.Koğuşun sessiz ama saygı duyulan bir “sakini”.Bir gün annesinden o zamanın parasına göre yüklü bir para gelir.(150 TL) O anda koğuşta her şey değişir.Bir anda koğuşun ağası olur,(para sen nelere kadirsin) herkes beton üzerinde yatarken,ona yatak,yorgan temin edilir,bir dediği ikiletilmez.Kaptan gelen parayı tek başına yemek yerine koğuş arkadaşları ile paylaşır.Arkadaşlarına,yatak,yorgan,yiyecekler alır.Koğuş boyanır,cam,çerçevesi yenilenir.Koğuş Kaptan sayesinde bayramı yaşar.
Kaptan’ın kadın mahkumlardan birine duyduğu aşk ve aç gözlü koğuş arkadaşlarının onu sömürmesi,tüm parasını kadın için harcıyormuş gibi gösterip elinden alması,Kaptanın yine fakirliğe düşmesiyle hazır düzene alışanların iki yüzlülüğü onu yalnızlığa ve trajik bir sona sürükler…
72. KoğuşOrhan Kemal · Everest Yayınları · 20247,5bin okunma
Türkiye’nin yetiştirdiği en büyü toplumcu gerçekçi yazarlarından olan Orhan Kemal , 72.Koğuş kısa romanı ile bizi 1940’ların hapishanesine götürüyor. Üstüne üstlük hapishanenin en yoksul koğuşu olan 72.Koğuşa…Bu koğuşun ne penceresi vardır ne de döşeği. Doğru düzgün tayını bile yoktur bu koğuşta kalanların. Çoğu zaman aç girerler yatağa. Kışı geçirmeleri için ne sobaları var ne de herhangi bir ısıtıcıları. Pencereleri bile yoktur dışardan gelen soğuk havayı kesmek için. Bir şekilde hayatta kalmaya çalışmaktadırlar. 1940’lar tüm Türkiye için kolay geçmezken (2.Dünya Savaşı sırasıdır, çoğu şey karneye bağlanmıştır) 72. Koğuşun mürettebatı için hayat çok daha zor geçmektedir. Ta ki koğuşun en sessiz en kendi halinde ve en dürüst mahkûmu olan Ali Kaptan’a annesinden 150 lira para gelene kadar. 150 lira çok büyük paradır. Bir mahkûmun hayatını epey değiştirmeye yetecek kadar. Koğuş bayram etmiştir bu haberi duyunca. Üstüne üstlük Ali Kaptan çok eli açık biridir. İlk iş koğuşa bir ziyafet verir, etli kuru fasulye ile. Uzun zaman sonra koğuş tayfası yatağa aç olarak girmez. Sonra döşek alır ihtiyacı olanlara. Derken ampul taktırır ki bu büyük lükstür o zamanın şartlarına göre. Bir de pencere taktırır ki bu mahkumların soğuktan donmaması demektir. Tüm hayatı değişir koğuştakilerin. Ama insan doğası nankördür…
Çok kısa bir eser olmasına rağmen çok etkileyici bir eser. Neden etkileyici olduğunu soracak olursanız, 1940’ların en alt tabakasını bu denli iyi gözlemleyip okuyucuya aktardığı, bunu yaparken de insanların özünde nankör olduğu ve ne kadar iyilik yaparsanız yapın, bu iyiliklerin size dönüşü sırtınızdan hançerlenmek olduğu gerçeğini fark edip bunu okuyucu ile paylaştığı için diyebilirim.
Kitap kısa ve insanı yoran cümleler barındırmıyor. Diğer Orhan Kemal eserlerinde olduğu gibi
Derin çukura yuvarlanmış insanların en yakınını dahi 3 kuruş uğruna kaybedecek kadar alçalmış olanların dünyasını anlatıyor.
Direnişin sesini duyuruyor. Okunmasını tavsiye ettiğim kitaplar arasında Orhan Kemal72. Koğuş
72. KoğuşOrhan Kemal · Everest Yayınları · 20247,5bin okunma
Hapishane hayatının gerçekliğini öyle anlatmış ki #orhankemal ; 72.Koğuş , eşitsizliğin , ezilmişliğin , yoksulluğun,adaletsizliğin,ayaklar altına alınan onurun yansımasını iliklerimize kadar hissettirmiş.
Dayanışma ve dostluğu anlattığını düşündüğümüz yerde, güce tapanların gücü yitirenin üstünde nasıl tepindikleri hayatın olağan akışına kapılıp dün etrafında pervane olduğunun üstündeki ceketi alacak kader acımasız olabileceklerini keskin bir mesaj olarak gözümüze gözümüze sokuyor yazar…
Hiç mi iyi bir şey yok var tabii ; aşk var
Kısacık ama çok etkili… #
Okunmalı …
Biz borasbooks ile okuduk gelsin yeni ayın kitabı
Mutlu hafta sonları
72. KoğuşOrhan Kemal · Everest Yayınları · 20247,5bin okunma