Yazar:
Aristophanes
Çevirmen:
Bilgesu Savcı
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 20 dk.
Sayfa Sayısı:
188
Basım Tarihi:
31 Ocak 2024
İlk Yayın Tarihi:
1994
Yayınevi:
Hayalci Hücre Yayınları
Orijinal Adı:
The Clouds
ISBN:
9786256597310
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Strepsiades köylü bir gençtir. Günün birinde kendi sınıfından üstün, zengin bir ailenin kızıyla evlenir. Bu evlilikten Pheidippides adında bir oğulları olur. Oyunumuz, Strepsiades’in sabah yatakta
Aristophanis'in Sokrates sevgisi!
Antik çağ komedya şairi Aristophanes'in ilk çağ doğa filozofları ve sonrasında özellikle 
Sokrates düşman olduğu bilinir. Eserlerinde gerek 
Eşekarıları nda gerekse 
Bulutlar'da düşman olduğu ilk çağ doğa filozoflarını ve özellikle de Sokrates'i hicvetmeye bayılır. Ancak bunu yaparken olmayan şeyleri varmış gibi gösterir, yani bir çeşit aklından uydurur. Sanırım o günkü halk bunun farkına varmış olsa gerek ki özellikle bulutlar oyunu seyirciden hiçbir karşılık alamamış ve bu sonuç Aristophanes'i çıldırtmıştır.
Bu oyunda şair Sokrates'i özellikle Tanrı düşmanı olarak göstermiş ve aynı zamanda ahlaksızca işleri örten biri olarak konumlandırmıştır. Başkalarına borcu olan biri, borcunu ödememek için sözde Sokrates'in en iyi bildiği işlerden biri olan, bu şekilde dalaverelik sayesinde borcunu ödemekten kurtulacağını sanır.
Bu şekilde Sokrates'i halkın gözünde küçük düşürmeye, onu ahlaksız biri olarak göstermeye çalışmıştır.
Nasıl bir şey olduğunu merak ediyorsanız okumanızı tavsiye ederim.
Sokrates düşman olduğu bilinir. Eserlerinde gerek Eşekarıları nda gerekse Bulutlar'da düşman olduğu ilk çağ doğa filozoflarını ve özellikle de Sokrates'i hicvetmeye bayılır. Ancak bunu yaparken olmayan şeyleri varmış gibi gösterir, yani bir çeşit aklından uydurur. Sanırım o günkü halk bunun farkına varmış olsa gerek ki özellikle bulutlar oyunu seyirciden hiçbir karşılık alamamış ve bu sonuç Aristophanes'i çıldırtmıştır.
Bu oyunda şair Sokrates'i özellikle Tanrı düşmanı olarak göstermiş ve aynı zamanda ahlaksızca işleri örten biri olarak konumlandırmıştır. Başkalarına borcu olan biri, borcunu ödememek için sözde Sokrates'in en iyi bildiği işlerden biri olan, bu şekilde dalaverelik sayesinde borcunu ödemekten kurtulacağını sanır.
Bu şekilde Sokrates'i halkın gözünde küçük düşürmeye, onu ahlaksız biri olarak göstermeye çalışmıştır.
Nasıl bir şey olduğunu merak ediyorsanız okumanızı tavsiye ederim.haklı muhakeme ve haksız muhakeme
Beyefendi büyük ihtimal çağının muhafazakar ve dindar insanlarından. Sokrates'in ve antik Yunan'ın dinden bağımsız felsefe ile uğraşan filozoflarının şuurunu alaya aldığını görüyoruz. Kitapta Sokrates düşünmek adı altında kişiyi komik durumlara düşüren, Zeus'a ve diğer ilah/ilahelere itaat etmeyen, ahlaksız biri olarak resmediliyor ve bu tipleme bir komedi unsuru olarak kullanılıyor. Sokrates etkisi altında kalmış oğulun babasını dövmeye başlaması ile baba "dersini" alıyor ve dinibütünlüğüne geri dönüyor. (Bizzat Baştanrı Zeus'un kendi babasını katlettiğini düşünürsek gerçekten ilginç.)
Sokrates hakkında bir okuma yaptıktan sonra onu ölüm yoluna götüren karşıt düşüncelerin toplandığı bu tiyatro eserini okumak bir çerçeve yaratmak adına faydalı olacaktır. Esenlikle kalın.
Aristophanes - Bulutlar
Aristophanes’in daha önce 5-6 tane komedyasını okumuştum ama bu komedyası diğerlerinden başka. Çünkü bu komedya ile birinin ölümüne neden oldu. Evet, yanlış duymadınız, bu kitap nedeniyle birisi öldü. Öldürülen bu kişi meşhur filozof Sokrates’ti.
Sokrates’in Savunması’nı okurken hem önsözde hem de çevirmen notlarında Sokrates’in ölümüne Aristophanes’in Bulutlar adlı oyununun etkili olduğunu okumuştum. Bu yüzden de oyunu okumak istiyordum ama baskısı yoktu ama geçenlerde yeniden basılmış kitapçıda görünce de hemen alıp okudum.
Kitabı okuduktan sonra gerçekten de Sokrates’in ölümüne sebep olabileceğini düşündüm. Kitapta Sokrates, tanrıları aşağılayan insanları tanrısızlığına yöneltmeye çalışan ve gençleri yoldan çıkaran bir karakter olarak anlatılıyor. Gerçekte de mahkemede Sokrates’e yöneltilen ve ölümüne sebep olan suçlar bunlardı.
Bu komedya her ne kadar Sokrates’in ölümünden yaklaşık 20 yıl önce sahnelense de insanların zihninde bu tarz bir Sokrates imgesi çizdiği için ben de bu
oyunun ölümüne sebep olduğu kanaatindeyim.
Kitapta Strepsiades adlı karakterin ilk başta kendisinin sonra ise oğlunun hitabet yoluyla insanları kandırmak ve yasaları atlatmak için Sokrates’ten eğitim alması anlatılıyor.
Tarihsel önemi ve Sokrates’e yöneltilen eleştiriler nedeniyle okunması gereken bir eser. Çevirisini pek beğenmedim ama başka bir çevirisini bulursanız okumanızı tavsiye ederim.
Yazar Hakkında
AristophanesYazar · 15 kitap
Aristofanes (Aristophanes), MÖ 456 - MÖ 386 yılları arasında yaşamış bir komedya yazarıdır.
Eski komedyanın en büyük yazarı olarak nitelendirilen Aristofanes, Aegina’da doğdu. Babasının adı Philippos'dur. Gençliğine dair kesinlik taşıyan bilgiler olmamakla birlikte günümüze ulaşamayan ilk oyunu "Bilgelerin Şöleni"nin MÖ 427’de oynandığı bilinmektedir. Dolayısıyla, Aristofanes’in oyun yazarlığı döneminin, Perikles'in ölümünden (MÖ 429) sonraki döneme tekabül ettiği söylenebilir. Yazar, Atina demokrasisinin en parlak dönemine yetişmiştir.
Perikles'in ölümünden sonra başa geçenlerin çıkarcı ve ikiyüzlü davranışları, Aristofanes'in komedyalarında sık sık yerilir. Özellikle Peloponez Savaşı esnasında savaş çığırtkanlığı yapan kişiler, Aristofanes'in "Barış Üçlemesi" diye adlandırılan komedya eserlerinde alaya alınırlar. Bu üçleme yazarın "Lysistrata" veya "Kadınlar Savaşı" (MÖ 411), "Barış" (MÖ 421), "Kömürcüler" (MÖ 425) adlı oyunlarından oluşmaktadır.
Aristofanes geleneklere bağlı ve her yeniliğe tepki gösteren bir yazardı. Düşüncelerinde tutucuydu. Edebiyatta ve sanatta yapılan yenilikleri pek beğenmezdi. Ona göre en iyi tragedya yazarı Aiskhylos’tur. Oysa her yönüyle yeni olan Euripides’i tutmaz, komedyalarında onunla alay ederdi. Yazarın tutumu Sophistlere ve doğal olarak Sokrates’e karşı da aynıydı; çünkü Aristofanes’in gözünde bunlar tehlikeli ihtilalcilerdi, gelenekleri yıkan, töreleri saymayan düşünürlerdi. Tüm bunlara rağmen, MÖ 411'de yazdığı "Lysistrata" oyununda gerçekleşeceğini umduğu barışı tesis etme görevini kadınlara verir. Bu durum, kadınların yurttaş bile sayılmadıkları Atina toplumu açısından önemli bir adımdır.
Aristofanes’in günümüze ulaşmayan ikinci oyunu ise "Babilonyalılar"dır (MÖ 426). Bu oyun Atina’nın iç ve dış politikasını taşlayan bir eserdir. Oyun, Dionysos şenliklerinde ve 3 kez de Lenaia bayramında oynanmıştır.
Aristofanes, yapıtlarını koronun ve mimin önemini koruduğu dramatik dönemin sonlarında vermiştir. Koroya yer vermeyen son oyunu da ("Plutos") kısa süren ve MÖ 4. yüzyıldan önce yerini Yeni Komedya’ya bırakan Orta Komedya’nın günümüze kalan tek örneği olarak bilinir.
Aristofanes’in yapıtlarının günümüzde de önemini koruması, diyaloglarındaki yaratıcılığa, genellikle yerinde ve ölçülü kullanılan yergi öğesine bağlanabilir. Özellikle Euripides’i alaya aldığı parodilerinin parlaklığının ve koro şarkılarının canlılığının yanı sıra barış, kadın-erkek ilişkileri, iktidara yergi gibi evrensel temaları ele alması, yapıtlarının geçerliliğini sağlayan diğer niteliklerdir. Her şeyden çok kadın ile erkek arasındaki aşk temasını işler. Oyunlarında para ve saygıdeğerlilik mutlu son için yeterli şartlardır.
Yazarın günümüze ulaşan oyunları
Günümüze ulaşan on bir metnin ilki "Akharnialılar" (MÖ 425), yazarın sergilenen üçüncü oyunuydu. Bu eser Atina ve Sparta arasında yaşanan Peleponez Savaşlarını ele alıyordu. Aristofanes bu eserinde oldukça kaba fırça vuruşlarıyla Kleon’u alaya alıyordu. Bu oyun bir yıl sonra oynanan "Atlılar"ın (MÖ 424) bir önsözü niteliğindeydi.
MÖ 423’te oynanan "Bulutlar" tragedya ve komedya eserlerinin yer aldığı yarışmada ancak üçüncülük aldı. Aristofanes bu eseri kendisi de başarısız bulduğundan oyunu tekrar ele aldı. Bu komedyada saldırılar Sokrates’e ve eğitim üzerine yöneltilmişti. Oyunun sonu oldukça yıkıcı oldu. Sokrates, tutuklanmasının ve ölüme mahkûm edilmesinin en önemli etkenlerinden biri olarak bu komedyayı gösterdi.
"Eşek Arıları" (MÖ 422) ise parayla tutulmuş ve yargı verme yetkisi olan jürileri keskin bir dille eleştiriyordu. Jüri üyeleri kocaman iğneleri olan eşek arılarına benzetilmişti. Oyundaki budala ihtiyarın adı Philokleon'dur (yani Kleon dostu), onu değiştirmeye çalışan oğlunu adı ise Bdelykleon'dur (yani Kleon düşmanı). Aristofanes bu eserinde, Kleon’a zenginlerin malına el koymasında yardım ediyorlar diye jüri üyelerini yeriyordu.
"Barış" (MÖ 421) yarışmada ikinci ödülü aldı. Bu eser Atina’nın Sparta ile savaşa son vermesini ve anlaşma yapılması gerektiğini savunan bir eserdi.
MÖ 414 yılında oynanan ve Aristofanes’in en sevilen oyunlarından biri olan "Kuşlar", Kleon’dan sonra başa geçen Alkibiades’i konu alıyordu. Bu oyunda savaş bitkini iki Atinalı yurttaş, cennetle yeryüzü arasında, gökyüzünde bir kent kurarlar. Tanrılardan egemenliği çalıp kuşları evrenin efendileri yaparlar. Kuşlar, kaba şakaları en az olan oyunudur.
Bundan sonra Aristophanes’in savaşa karşı yazılmış ve çağımızda müzikali bile yapılmış Lysistrata’sı (MÖ 411) gelir. Atina halkı tarafından çok sevilen ve ertesi yıl yine tekrarlanan Lysistrata savaşa son vermeyi zorunlu kılmak için erkeklerine aşk grevi yapan Atinalı ve Spartalı kadınların isteklerinde nasıl başarıya ulaştıklarını gösterir.
Lysistrata’nın ikinci kez oynandığı ertesi yıl (MÖ 410) Euripides’e yeni bir saldırıyı getiren "Thesmophoria Şenliğini Kutlayan Kadınlar", Euripides’in "Helene" adlı oyununa bir parodi olarak yazılmış eğlenceli ve hafif bir eserdi. Ancak yazarın Euripides’e daha büyük bir saldırısı "Kurbağalar" (MÖ 405) ile geldi.
MÖ 393’te oynandığı sanılan "Kadınlar Halk Meclisinde" yazarın ilk oyunlarından çok farklıydı. Atina demokrasisi gerilemeye başladığından siyasal taşlamaya girmek zorlaşmıştı; çünkü baskı başlamıştı. Aristofanes bu eserinde kadın haklarını alaya aldı.
Günümüze gelen on bir oyun metninden sonuncusu "Plutos"tur (MÖ 388). İyice gerileyen Atina devletinde eleştiri yok olduğundan, yazar bu oyununda ancak kinaye sanatına sığınabilmişti. Bu oyunda parabasis, yani koronun doğrudan doğruya halkla konuşup yazarın düşüncelerini dile getirip yöneticileri suçladığı bölüm, yoktu. Böylece eski komedya dönemi sona erdi ve yerini orta komedyaya bıraktı.
Aristofanes, ayrıca, Platon'un "Şölen" adlı eserinde bir karakter olarak karşımıza çıkar. Bu eserde Platon, aşkın kökeninin komik ve söylencesel açıklamalarını belirtir.
Aristofanes'in Türkçeye çevrilmiş eserleri
Aristofanes, Kadınların Savaşı - Lysistrata, çev. Azra Erhat, Sabahattin Eyüboğlu, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1966
Aristofanes, Kuşlar, çev. Azra Erhat, Sabahattin Eyüboğlu, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1966
Aristofanes, Eşek Arıları - Yargıçlar, çev. Sabahattin Eyüboğlu, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1966
Aristofanes, Bulutlar, çev. Ali Süha Delilbaşı, Mf.V., Ankara, 1957
Aristofanes, Barış, çev. Azra Erhat, M.E.B., Ankara, 1966
Aristofanes, Kurbağalar, çev. Nevzat Hatko, M.E.B., Ankara, 1946
Aristofanes, Eşekarıları, Lysistrata, Kuşlar, Kömürcüler, Barış, çev. Azra Erhat, Sabahattin Eyüboğlu, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul, 2006
